Drukuj


Dariusz S. Minakowski

 

W ramach działań na rzecz kompleksowego wykorzystania kukurydzy na cele paszowe lub do produkcji odnawialnych źródeł energii (biogaz, bioetanol), odbyła się kolejny raz w gospodarstwie rolnym BIOMAX pp. Olkowskich w Pienicach, impreza promocyjno-informacyjna pod hasłem „Biogazowa kukurydza”.

 

 

Głównymi organizatorami tej ważnej dla praktyki imprezy byli tradycyjnie dr inż. Witold Rzepiński z MODR w Warszawie Oddz. w Ostrołęce oraz mgr inż. Krzysztof Olkowski z rodziną, właściciel gospodarstwa rolnego BIOMAX w Pienicach. Sprzyjający klimat i wsparcie, organizatorzy otrzymali również od władz samorządowych powiatu Maków Mazowiecki oraz gminy Krasnosielc. Współorganizatorami oraz sponsorami tej imprezy byli także MARCONI INVESTMENT Energy Power Group, MODR Oddział w Ostrołęce, KWS Polska, IHAR HR Smolice, CHEMIROL Sp. z o.o., Agro-Pol Ryki.
Na imprezie obecni byli producenci mleka i rolnicy, a także starosta Makowa Mazowieckiego p. Zbigniew R. Deptuła oraz wójt gminy Krasnosielc p. Paweł Ruszczyński, a także dyrektor MODR Oddz. w Ostrołęce mgr inż. Wiesław Szczubełek.


Tradycyjnie moderatorem merytorycznej części spotkania był dr inż. Witold Rzepiński. Duże znaczenie gospodarcze uprawy kukurydzy, wynika m.in. z możliwości jej wielokierunkowego wykorzystania (na cele paszowe, spożywcze, energetyczne), znacznej opłacalności jej produkcji oraz wysokich plonów sm i energii. Postęp w hodowli nowych odmian mieszańcowych, agrotechnice, w tym możliwość stosowania pełnej mechanizacji uprawy i zbioru powoduje, że kukurydza stała się jedną z najbardziej efektywnych roślin w uprawie polowej, o wyjątkowym znaczeniu gospodarczym. Niezależnie od głównego kierunku wykorzystania kukurydzy na cele paszowe (kiszonka z całych roślin lub ziarno), w ramach realizowanego programu pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych, kukurydza stanowi jeden z najbardziej efektywnych substratów. Na podkreślenie zasługuje fakt, że aktualnie w krajach UE rozwijany jest proekologiczny kierunek produkcji energii. Pozyskiwanie agrobiomasy m.in. z kukurydzy z przeznaczeniem na cele energetyczne, jest zgodne z zaleceniami unijnymi i systematycznie powiększa się w naszym kraju. Podstawowym surowcem jest w tym przypadku kiszonka z całych roślin kukurydzy, na ogół późniejszych odmian (FAO≥260) o intensywnym charakterze w plonowaniu świeżej masy. Należy przy tym zaznaczyć, że produkcja biogazu z kukurydzy jest bardzo efektywna, co wynika nie tylko z wysokich plonów suchej masy tej rośliny z jednostki powierzchni, ale również z wysokiej wydajności jej konwersji na biogaz, która wynosi jak 1:8 (Podkówka, 2011).


Jak z tego wynika, agrobiomasa kukurydzy przeznaczona do produkcji biogazu lub do bezpośredniego spalenia, jako źródło energii odnawialnej dla elektrociepłowni pozyskiwana jest z mieszańców o wysokiej liczbie FAO, odznaczających się dużym plonem świeżej i suchej masy. Przykładem tego może być m.in. uniwersalny (zarówno na pasze jak i biogaz) średnio wczesny mieszaniec trójliniowy (TC) Ułan z HR Smolice. Odznacza się on wysokim plonem świeżej masy, nawet w zmiennych warunkach sezonu wegetacyjnego (średnio 65t/ha w skali kraju). Wśród mieszańców KWS Polska, doskonałą rośliną na biogaz jest Canavaro FAO 310. Należy przy tym podkreślić, że przy wyborze odmiany mieszańca do uprawy, szczególne znaczenie mają warunki klimatyczno-glebowe oraz jego przeznaczenie.


W pierwszym wystąpieniu mgr Stefan Wysocki z KWS Polska przedstawił najnowsze trendy produkcji kukurydzy z uwzględnieniem warunków siedliskowych. Na wstępie scharakteryzował on najważniejsze zagrożenia w uprawie kukurydzy, które decydują o plonowaniu i jakości plonu. Duże znaczenie w efekcie plonotwórczym ma nawożenie. Nawożenie szczególnie startowe dotyczy m.in. nawożenia fosforem, który jest niezbędny na wszystkich rodzajach/klasach gleb. Kukurydza jest szczególnie wrażliwa na niedobór fosforu w glebie. Niedobór tego składnika wpływa niekorzystnie na wzrost i rozwój roślin oraz na prawidłowe wykształcenie ziarna. Istnieje zatem nawet możliwość dolistnego nawożenia fosforem. Dużą rolę w procesach wzrostu i rozwoju roślin mają także mikroelementy, szczególnie cynk i bor, które mają wpływ na rozwój roślin i ich wigor. W startowym nawożeniu nie powinno być nawozów zawierających w swoim składzie potasu i nadmiaru azotu, szczególnie w postaci azotu mocznika nawozowego. Fosfor w postaci fosforanu amonu uważany jest za jeden z najbardziej przyswajalnych w tej formie składników przez rośliny (max dawka 150 kg/ha). Nawożenie siarką i magnezem oraz niektórymi mikroelementami, szczególnie cynkiem ma duże znaczenie dla wzrostu roślin i ich stanu zdrowotnego. Blending fosforanu amonu z mikroelementami (20-30 kg/ha) może być wysiewany razem z nasionami kukurydzy, działa on po części jak zaprawa nasienna. Na podkreślenie zasługuje rola cynku, który warunkuje prawidłowy rozwój systemu korzeniowego kukurydzy i wspomaga wykorzystanie nawozów fosforowych wraz z innymi mikroelementami. Cynk w formie chelatów cynku jest najbardziej przydatny na gleby o pH 5,5-6,0. Na lekkich glebach (kl. V-VI) przy obniżonym pH występuje ograniczenie dostępności cynku i innych mikroelementów. Prawidłowe zaopatrzenie roślin w cynk ma również istotny wpływ na fizjologiczne zaziarnienie kolb.
Nie bez znaczenia jest zabieg zaprawiania nasion, w którym standardowo wykorzystuje się preparaty grzybobójcze (np. Mezurol i in.). Zabieg ten ogranicza możliwość wystąpienia grzybów, ploniarki zbożówki, drutowców i pędraków a nawet ogranicza pojawianie się częstych szkód związanych z żerowaniem dzików. Należy przy tym nadmienić, że obecnie istnieje zakaz stosowania niektórych rodzajów zapraw do nasion i środków ochrony roślin, ze względu na szkodliwy wpływ na hodowlę pszczół.
Uprawa bezorkowa kukurydzy (zmniejszenie zużycia paliwa, nakładów pracy, szybkie przygotowanie pola pod uprawę) jest możliwa na lekkich glebach i po przedplonach z roślin zbożowych. Bezorkowa uprawa kukurydzy często powoduje jednak występowanie zwiększonego zachwaszczenia pola. Nawozy organiczne w postaci obornika i gnojowicy powinny być możliwie szybko przykryte glebą. Należy zaznaczyć, że istnieje aktualnie trend, w przypadku nawożenia gnojowicą przy użyciu wozów ascenizacynych, które zaopatrzone są w węże dozujące gnojowicę doglebowo. Ważnym zabiegiem agrotechnicznym jest niszczenie resztek pożniwnych oraz orka jesienna, która jest ważna m.in. ze względów fito-sanitarnych.
Wczesne odmiany mieszańcowe kukurydzy przeznaczone na pasze dla bydła często mogą być zaatakowane przez omacnicę prosowiankę,
którą można zwalczać metodami biologicznymi. Spośród nie chemicznych metod, które funkcjonują np. w Rosji, Czechach zwalczanie omacnicy prosowianki może odbywać się za pomocą preparatu zawierającego żywe poczwarki kruszynka. Wielką zaletą biologicznych metod zwalczania agrofagów jest eliminacja znacznej ilości stosowanych dotychczas środków chemicznych w celu ochrony roślin przed szkodnikami.
Zbiór kukurydzy do produkcji biogazu powinien odbywać się 2-3 tygodnie wcześniej niż w przypadku jej przeznaczenia na kiszonkę z całych roślin na paszę dla bydła. Wczesne odmiany mieszańcowe kukurydzy odznaczają się na ogół wysokim udziałem kolb (ok. 60%) w całej masie roślin. Plon świeżej masy odmian „Stay green” kształtuje się często w przedziale 55-85t/ha przy zawartości ok. 33-38% sm w całej biomasie. Wg zaleceń KWS Polska mieszańce o liczbie FAO 200-230 przeznaczane są na ogół na kiszonkę z całych roślin lub ziarno i szczególnie preferowane są w środkowych i północno-wschodnich rejonach Polski. Mieszańce średnio późne i późne (FAO ≥ 260) przeznaczane są zazwyczaj na kiszonkę z całych roślin jako pasza dla bydła lub jako surowiec do biogazowni.
W kolejnym wystąpieniu mgr Agata Rabiej z firmy Agro-Kombi z Kluczborka, przedstawiła informację o austriackim systemie nawożenia. System ten stosowany jest z powodzeniem w Austrii i Niemczech. Obejmuje on nawożenie mikroelementami z udziałem mikroorganizmów, np.: Azotobakter (biologiczna bakteria tlenowa, która ma zdolność wiązania azotu z powietrza). Ten system nawożenia wpływa na ograniczenie dawek azotu nawet do 40%. Niektóre preparaty zasilające rośliny, w tym kukurydzę, mogą być stosowane nalistnie. Ciekawym rozwiązaniem, zalecanym przez firmę Ago-Kombi do stosowania przy eliminacji resztek pożniwnych po zbiorze kukurydzy, jest użycie preparatu AKRA-Straw. Preparat katalizuje rozkład celulozy i ligniny w wyniku stymulacji specyficznych mikroorganizmów glebowych. Po 2 tygodniach od zastosowania preparatu resztki pożniwne ulegają znacznemu rozkładowi i mineralizacji. Preparat zawiera także bakterie, które sprzyjają mineralizacji fosforu organicznego i cynku w resztkach pożniwnych.
Na zakończenie części merytorycznej, prof. Józef Adamczyk z IHAR HR Smolice zwrócił szczególną uwagę na znaczenie gospodarcze kukurydzy w Polsce, której areał uprawy stale wzrasta (przekroczył znacznie 1 mln ha). Prof. J. Adamczyk stwierdził, że kukurydza w większości rejonów Polski nie ucierpiała z powodu okresowych niedoborów wody i należy spodziewać się wysokich plonów w bieżącym sezonie wegetacyjnym.
W praktycznej części spotkania przedstawiono najnowszą kolekcję mieszańców kukurydzy pochodzących z hodowli HR Smolice, KWS Polska, CHEMIROL oraz Agro-Pol Ryki, które zaprezentowano na poletkach demonstracyjnych. Dzięki temu była możliwość bezpośredniej wymiany informacji o osiągnięciach dot. doskonalenia technologii uprawy i zbioru kukurydzy oraz oceny charakterystycznych cech jakościowych materiału roślinnego.
Interesującą część spotkania stanowiła prezentacja maszyn, preparatów i środków ochrony roślin oraz urządzeń stosowanych w agrotechnice uprawy kukurydzy. Na wybranej plantacji kukurydzy zaprezentowano nowoczesną technologię zbioru całych roślin z przeznaczeniem do produkcji kiszonki.
Tegoroczna impreza w Pienicach obejmowała zagadnienia związane z użytecznością paszową kukurydzy i problematykę produkcji agrobiomasy dla potrzeb biogazowni. Praktyczny charakter spotkania w Pienicach spowodował, że cieszyło się ono dużym powodzeniem wśród rolników i producentów mleka. Sprawna organizacja oraz merytoryczny charakter spotkania poświęconego wszechstronnemu wykorzystaniu kukurydzy zarówno na paszę lub jako agrobiomasa dla przemysłu w pełni pozwala zaliczyć to spotkanie do ważnych imprez promocyjno-edukacyjnych. Duże znaczenie praktyczne tej imprezy oraz wysoki poziom merytoryczny wskazują na potrzebę jej dalszej kontynuacji.