Copyright 2019

W numerze:

  1. Postacie, przyczyny i zapobieganie kwasicy żwacza u krów Krzysztof Bilik, Barbara Niwińska
  2. Problemy żywieniowe u krów w okresie podwyższonej temperatury Józef Krzyżewski
  3. Tłuszcz chroniony w żywieniu wysokowydajnych krów mlecznych Marcin Różewicz
  4. Bakteriostatyczny wpływ drożdży piwowarskich Leiber Andrzej Sobieraj
  5. Na co należy zwrócić uwagę wybierając preparat mlekozastępczy? Trouw Nutrition Polska
  6. Skuteczna walka z chorobami metabolicznymi A.Klimas, J. Fornalik, W. Jóźwiak
  7. Od 20 lat dostarczamy w Polsce najlepsze technologie Mariusz Grygorcewicz, GEA Polska
  8. Co się dzieje z mlekiem? Tomasz Sakowski
  9. Gronkowiec – przyczyna mastitis Małgorzata Horecka
  10. Poprawa parametrów użytkowych krów rasy holsztyńsko-fryzyjskiej poprzez krzyżowanie towarowe z buhajami rasy simentalskiej Tomasz Sakowski
  11. Embriotransfer – metoda rozrodu ani łatwa, ani tania Marta Kaliciak, Marek Adamski
  12. Najlepszy czas na zacielenie? Dawid Sobociński
  13. Najlepsze stada 2015 roku
  14. XVI Regionalna Wystawa Zwierząt Hodowlanych w Płoniawach Bramurze Prezentacja osiągnięć w hodowli i użytkowaniu bydła oraz satysfakcja z uzyskanych wyników Dariusz S. Minakowski
  15. Choroby bydła przenoszone ze zwierząt łownych II. Gruźlica, jersinioza, choroba Johnego, wąglik Zdzisław Gliński, Krzysztof Kostro
  16. System HACCP Katarzyna Sobocińska
  17. TH MILK – MEGA STYLE DAIRYING Największa farma mleczna w płd.-wsch. Azji, wykorzystująca zaawansowane technologie w produkcji mleka Stuart Lumb
  18. Wyróżniki jakości kulinarnej mięsa wołowego Anna Wilkanowska

12 maja 2016 roku w Warszawie odbyła się kolejna już edycja Mlecznej Gali. Uhonorowano na niej najlepszych hodowców minionego roku. Uroczystość była okazją do podsumowania wyników oceny wartości użytkowej bydła ras mlecznych i mięsno-mlecznych. Wręczono puchary i dyplomy, które były podziękowaniem za owocną, ciężką pracę. W poszczególnych kategoriach pierwsze miejsca otrzymały dodatkowo voucher na bezpłatną jednorazową usługę świadczoną przez Polską Federację Hodowców Bydła i Producentów Mleka.

Dawid Sobociński

Wielkopolskie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt

 

Jałówki zacielane po raz pierwszy powinny osiągnąć dojrzałość płciową (czyli zdolność organizmu do rozmnażania się) oraz hodowlaną (czyli stopień rozwoju, po którym nie nastąpią szkody w organizmie na skutek rozrodu) – po osiągnięciu ¾ ciężaru dojrzałej krowy danej rasy.

Pierwsza ruja po wycieleniu krowy jest bardzo ważna. Podczas jej trwania można określić kolor i konsystencję śluzu wydobywającego się z dróg rodnych. Powinien być on szklisty, bez zanieczyszczeń oraz pozostałości ropy. Pierwsza ruja po porodzie występuje do 4 tygodni u 7% krów z całej populacji, a u 75 % po upływie 1-3 miesięcy. Krowy, u których ruja wystąpiła po 4 tygodniach nie powinny być inseminowane. Takie ruje określa się jako niepełne (brak odpowiedniej ilości hormonów). Jajniki potrzebują co najmniej 40 dni na prawidłowe wzmocnienie cyklicznej aktywności i procesów wzrostu oraz dojrzewania pęcherzyków jajnikowych.

                Odpowiedni czas na krycie jest pomiędzy 60 a 80 dniem po porodzie. Taki okres czasu jest potrzeby na prawidłowe zregenerowanie się macicy a szczególnie pierwszej warstwy czyli endometrium oraz likwidacji poporodowych stanów zapalnych macicy. W tym okresie jajniki również wytwarzają więcej hormonów i ruja jest mocniejsza. Inseminując krowę po takim czasie jest szansa skutecznego zapłodnienia i utrzymania ciąży.

                Krowa po porodzie jest nastawiona na nadprodukcję mleka. Wysoka wydajność mleczna ma ujemny wpływ na rozród poprzez obniżenie estradiolu we krwi, co oznacza skrócenie czasu trwania rui i tym samym osłabienie jej intensywności. Takie ruje są rzadziej wykrywalne. Prowadzi to czasami do zwiększenia rozmiaru pęcherzyków jajnikowych, ale zawartość hormonów jest znacznie obniżona.

                Trzeba zwrócić uwagę na kondycję danej krowy czy jałówki, która ma zostać inseminowana. Zwierzę nie może być nadmiernie otłuszczone lub wychudzone. Otłuszczenie będzie skutkowało mniejszym światłem kanału rodnego podczas akcji porodowej i tym samym cięższym porodem. Istnieje również ryzyko ketozy. Osobniki wychudzone natomiast będą jeszcze bardziej osłabione ciążą.

Dostęp do wszystkich artykułów archiwalnych znajdujących się na naszym portalu jest możliwy po wykupieniu prenumeraty czasopisma.

 

Czy można stosować wymiennie preparaty mlekozastępcze od różnych producentów? Absolutnie nie! Istnieją znaczące różnice w rozpuszczalności, pobieraniu i strawności (wykorzystanie składników pokarmowych), a także jakości surowców. Te różnice mają ogromny wpływ na zdrowie i wzrost młodych cieląt. Co zatem wyróżnia Sprayfo?

Marcin Różewicz

Instytut Bioinżynierii i Hodowli Zwierząt, UPH Siedlce

 

Wysoki potencjał genetyczny krów mlecznych wymaga pokrycia ich potrzeb pokarmowych, przy czym szczególną uwagę należy zwrócić na zawartość energii w dawce pokarmowej. Wynika to nie tylko ze znacznego zapotrzebowania na produkcję mleka, ale także z powodu obniżenia pobrania paszy, co powoduje konieczność podniesienia koncentracji energii w dawce pokarmowej.

Potrzeby energetyczne krów mlecznych w dużym stopniu pokrywane są kiszonką z kukurydzy. Oprócz solidnej dawki energii, pasza jaką jest kiszonka z kukurydzy dostarcza ponadto włókna – jednak lepszym jest poszukiwanie w niej wysokiej koncentracji energii, aniżeli włókna efektywnego fizycznie (tzn. nadającego struktury paszy). Jednak z racji osłabionego pobrania paszy w pierwszej fazie laktacji, przy najwyższej wydajności powstaje deficyt energii. Stąd istnieje potrzeba zwiększenia koncentracji energii oraz zwiększenie jej dostępności dla krów. Samo podniesienie zawartości kiszonki z kukurydzy jest trudne ze względu na ryzyko utraty struktury fizycznej i zakwaszenie środowiska żwacza. Aby więc zapobiec groźnemu schorzeniu metabolicznemu jakim jest ketoza, ważna wydaje się być profilaktyka poprzez wprowadzenie pasz, które pokryją potrzeby wysokowydajnych sztuk. Komponentem takim, który podawany jest w nieznacznych ilościach, a wystarczająco podnoszącym poziom energii w dawce, jest tłuszcz chroniony. Dodany do paszy, nie podlega zmianom powodowanym działaniem mikroflory w żwaczu i przechodzi w niezmienionej formie do jelita cienkiego, gdzie jest wchłaniany. Suplementacja dawki pokarmowej dla krów mlecznych w różnego rodzaju tłuszcze jest poruszana w wielu publikacjach. W każdej jednak można znaleźć minusy tego rozwiązania, mówiące o niekorzystnym wpływie stosowania tłuszczu niechronionego w żywieniu bydła – prowadzące do zaburzenia funkcjonowania mikroflory żwacza i pogorszenia parametrów produkcyjnych w stadzie. Stąd coraz powszechniej stosuje się preparaty zawierające tłuszcz chroniony tzw. by-pass fat.

Dostęp do wszystkich artykułów archiwalnych znajdujących się na naszym portalu jest możliwy po wykupieniu prenumeraty czasopisma.

Józef Krzyżewski

Instytut Genetyki i Hodowli Zwierząt

Polskiej Akademii Nauk w Jastrzębcu

 

W ostatnim numerze „Hodowcy Bydła” pisaliśmy o możliwości wystąpienia stresu cieplnego u krów mlecznych i jego negatywnych skutkach. Niekorzystny wpływ stresu cieplnego przejawia się nie tylko pogorszeniem dobrostanu zwierząt, ale także zmniejszeniem ich wydajności.

Wysokie temperatury otoczenia najbardziej dotkliwie odczuwają krowy wysoko wydajne, których organizm w wyniku intensywnych procesów metabolicznych wytwarza ogromne ilości ciepła. Na przykład organizm krowy mlecznej produkującej 45 kg mleka/dobę wytwarza tyle ciepła, co elektryczny grzejnik o mocy 2000 W. W przypadku przebywania takiej krowy w miejscu bezpośredniego działania promieni słonecznych na jej organizm wytwarza się dodatkowo tyle ciepła, ile wytwarza go grzejnik o mocy 1600 W. Przegrzanie organizmu krowy prowadzi do wzrostu temperatury ciała o 1-2°C, co wpływa także na podwyższenie temperatury w żwaczu. Wzrost temperatury żwacza tylko o 0,5°C przyczynia się do spowolnienia procesów namnażania mikroflory, co znajduje odzwierciedlenie w zmniejszeniu wydajności mleka. W naszych warunkach klimatycznych niekorzystne skutki stresu termicznego zaczynają być widoczne już po przekroczeniu temperatury otoczenia 20°C. Ruchy krów stają się wolniejsze, zwierzęta więcej piją i ziają w celu odprowadzenia na zewnątrz nadmiaru ciepła oraz pobierają mniej paszy. Jeśli temperatura otoczenia wzrośnie do około 30°C, ilość pobieranej paszy zmniejsza się bardzo wyraźnie, co pociąga za sobą zmniejszenie wydajności mleka od krowy o 3-5 kg/dobę (Tabela 1). Stres cieplny zmniejsza aktywność wątroby w zakresie syntezy kluczowych hormonów, przede wszystkim hormonu wzrostu i insuliny, posiadających duży wpływ na wydajność mleka. Zmniejsza się również aktywność wątroby w procesie syntezy glukozy, z której powstaje laktoza (cukier mlekowy), decydująca o ilości mleka syntetyzowanego w gruczole mlekowym.

                Negatywne skutki stresu cieplnego występują nie tylko u krów w okresie laktacji, lecz także u krów w okresie zasuszenia. Krowy zasuszone dotknięte stresem cieplnym w okresie kolejnej laktacji produkują o 500-1000 kg mleka mniej. Rozwój płodu jest także hamowany z powodu zmniejszonej ilości krwi przepływającej przez macicę i tym samym zmniejszonej ilości składników pokarmowych niezbędnych do jego rozwoju. Zatem rodzące się cielęta są mniejsze i słabsze. Jedną z przyczyn opisanego stanu jest wzrost krążenia insuliny, który wywołuje stan zwany hiperinsulinemią. W efekcie zmniejsza się ilość pobieranej paszy, występuje ujemny bilans energii, który prowadzi do zmniejszenia masy ciała zarówno krowy jak i cielęcia. Zmniejszenie masy ciała rodzących się cieląt jest związane także ze skróceniem okresu ciąży. Negatywne skutki stresu cieplnego w okresie zasuszenia znajdują także odzwierciedlenie w zaburzeniach funkcji związanych z rozrodem. Jednym z zabiegów zmniejszających negatywne skutki jest utrzymywanie w okresie zasuszenia ujemnego bilansu kationowo-anionowego (DCAD). W okresie laktacji natomiast wskaźnik ten powinien być dodatni i mieścić się w przedziale +20 do 30 mcg/100 g suchej masy dawki pokarmowej.

Dostęp do wszystkich artykułów archiwalnych znajdujących się na naszym portalu jest możliwy po wykupieniu prenumeraty czasopisma.

 

 

- na podstawie materiałów udostępnionych przez AGÖF Zwettl, Genetic Austria i referatu wygłoszonego przez Henka Schoonvelde – PH Koekange z Holandii

Tomasz Sakowski

Instytut Genetyki i Hodowli Zwierząt PAN

Krowy rasy holsztyńsko-fryzyjskiej w wyniku prowadzonej ponad stuletniej selekcji w kierunku poprawy wydajności mlecznej przeobraziły się z niewysokich zwierząt o dwustronnej mleczno-mięsnej użytkowości w smukłe i wysokie zwierzęta o wyraźnie mlecznym charakterze.

Stuart Lumb

Wielka Brytania

 

Rozwój wielkotowarowej produkcji mleka na specjalistycznych, często w znacznym stopniu zautomatyzowanych, a nawet zrobotyzowanych famach bydła mlecznego, objął również swoim zasięgiem kraje z Azji południowo-wschodniej. Dotyczy to m.in. Wietnamu, kraju który około 50 lat temu był ogarnięty wojną i odznaczał się dużym zacofaniem. Dzięki współpracy ze Stanami Zjednoczonymi i innymi krajami zachodnimi w Wietnamie obserwuje się stały rozwój i postęp technologiczny, szczególnie w sektorze rolnictwa. Przykładem tego jest nowoczesna i wielkotowarowa ferma krów mlecznych firmy TH MILK.

TH MILK jest prywatnym przedsiębiorstwem, utworzonym w 2010 r., które zatrudnia aktualnie 1400 pracowników. Firma działa na zasadach komercyjnych i jest jedną z największych tego typu jednostek mleczarskich na świecie.

                W organizacji nowoczesnej produkcji mleka i funkcjonowaniu farm mlecznych w Wietnamie współpracują m.in. konsultanci z Izraela, jako najlepsi specjaliści w tej branży na świecie. Dodatkowo należy nadmienić, że Wietnam i Izrael posiadają podobne warunki klimatyczne, które umożliwiają bezpośrednie przeniesienie na farmy w Wietnamie niektórych rozwiązań technologicznych dotyczących intensywnej produkcji mleka z Izraela. Dodatkowym czynnikiem stymulującym rozwój chowu bydła w Wietnamie jest niezadawalająca w stosunku do potrzeb tego kraju produkcja mleka i produktów mleczarskich. Kraj ten jest jednym z importerów mleka w proszku dla potrzeb pozyskiwania białego produktu na cele spożywcze. Rząd wietnamski przy współudziale firmy TH MILK realizuje program zapewnienia każdemu dziecku, szklanki mleka. W pośrednim tłumaczeniu skrót TH MILK w nazwie firmy oznacza „prawdziwe szczęście w mleku”.

Dostęp do wszystkich artykułów archiwalnych znajdujących się na naszym portalu jest możliwy po wykupieniu prenumeraty czasopisma.

Krzysztof Bilik, Barbara Niwińska

Instytut Zootechniki PIB

Dział Żywienia Zwierząt i Paszoznawstwa

 

Szczególnie krytycznym okresem w żywieniu wysokowydajnych krów mlecznych, w którym dochodzi do obniżenia apetytu, zaburzeń procesów fermentacyjnych w żwaczu i wystąpienia deficytu energetycznego jest okres okołoporodowy (zwany także przejściowym), obejmujący ostatnie trzy tygodnie przed wycieleniem i okres pierwszych trzech tygodni laktacji. Skarmianie w tym czasie dawek pokarmowych z dużą ilością skrobiowych pasz treściwych oraz niewłaściwa struktura fizyczna dawki, mogą doprowadzić do nadmiernego obniżenia pH płynu żwacza oraz wystąpienia chorób i zaburzeń metabolicznych, w tym również kwasicy (Krause i Oetzel, 2006). Pomimo że w ostatnich latach przeprowadzono wiele obserwacji dotyczących niestrawności kwaśnej – choroby metabolicznej przeżuwaczy, to jednak stanowi ona nadal duże zagrożenie dla zdrowia zwierząt w stadach bydła mlecznego (McLaughlin i in., 2009).

Anna Wilkanowska

Uniwersytet w Molise (Włochy)

W dobie konkurencji, na rynku oferowany jest szeroki asortyment mięsa i jego przetworów. Stosowany surowiec powinien cechować się dobrą, stabilną i wyrównaną jakością. Termin „jakość mięsa” jest trudny do zdefiniowania. W nauce o mięsie obiektywna ocena jakości opiera się na analizach fizykochemicznych i testach sensorycznych, dotyczy cech, które w świeżym surowcu nie są dostrzegalne dla konsumenta, jak skład chemiczny, wartość odżywcza czy parametry przydatności kulinarnej. W ocenie konsumenckiej jakość wołowiny w punkcie sprzedaży określa barwa, ilość widocznego tłuszczu (marmurkowatość), konsystencja i zapach. Tymczasem, o właściwościach kulinarnych wołowiny decydują wyróżniki sensoryczne mięsa, oceniane po obróbce cieplnej, takie jak: kruchość, zapach, smakowitość oraz soczystość.