Reklama

giełda online

Zboża paszowe
cena netto zł/t
pszenica500-570
kukurydza330-545
owies420-480
jęczmień540-570
Śruty
rzepakowa830
sojowabrak ofert
żródło:www.rolpetrol.com.pl
Zasady odchowu cieląt PDF Drukuj Email
Hodowca Bydła
Wpisany przez Krzysztof Bilik Instytut Zootechniki – PIB, Dział Żywienia Zwierząt i Paszoznawstwa, Balice k. Krakowa   

 

 

Zagadnienie odchowu zdrowych i prawidłowo rozwiniętych cieląt leży u podstaw hodowli i użytkowania bydła. W pierwszych miesiącach życia cielęcia następuje bowiem intensywny wzrost tkanek i narządów, rozwijają się przedżołądki oraz kształtuje się odporność organizmu decydująca o przystosowaniu zwierzęcia do środowiska. Prawidłowy odchów cieląt wywiera więc wpływ nie tylko na wzrost zwierząt i ich zdrowotność, ale także na rozwój tych narządów, które w wieku produkcyjnym decydują o późniejszej wartości użytkowej. Szczególnie ważny jest okres żywienia paszą płynną, kiedy cielęta nie mają jeszcze w pełni rozwiniętego żwacza, a aktywność enzymatyczna przewodu pokarmowego jest ograniczona.


 Przy niewłaściwym żywieniu i utrzymaniu cieląt w tym okresie nasilają się schorzenia układu oddechowego i pokarmowego, prowadzące do upadków lub obniżenia ich wartości użytkowej uwarunkowanej genetycznie. Zarówno skład i ilość podawanej paszy płynnej, jak i postać fizyczna skarmianych pasz treściwych, wywierają duży wpływ na rozwój anatomiczno-czynnościowy przedżołądków i przebieg procesów trawiennych u cieląt.


Okres pojenia siarą i znaczenie odporności nabytej z siarą
 W pierwszych dniach po urodzeniu wyłącznym pokarmem cielęcia jest siara. Pokrywa ona zapotrzebowanie noworodka na wszystkie składniki odżywcze oraz zapewnia dostarczenie ciał odpornościowych (immunoglobulin – Ig), stanowiących główną osłonę przeciw zakażeniom.

 

Zawarte w siarze Ig (klas: IgG, IgM i IgA, z podklasami: IgG1, IgG2, IgM1, IgM2 i S-IgA) są dużymi molekułami o różnym ciężarze cząsteczkowym, które mogą przenikać przez ściany jelita cienkiego do krwioobiegu tylko w ograniczonym czasie (16-36 godzin) po urodzeniu. Przekazane noworodkowi przeciwciała ulegają stopniowemu rozkładowi i w zależności od ciężaru cząsteczkowego, klasy i podklasy, ilości zaabsorbowanych białek oraz okresu ich półtrwania są obecne w krwioobiegu od około 2,5 do 4 miesięcy, bez względu na to czy są one przyswojone z siary własnych czy też z siary obcych matek. W ostatnich latach wskazuje się również na rolę, jaką odgrywają zawarte w świeżej siarze limfocyty matczyne w nabywaniu tzw. odporności aktywnej u nowo narodzonych cieląt, na podstawie informacji zakodowanej w pamięci immunologicznej matki. Najważniejszym czynnikiem wpływającym na zawartość Ig w siarze krów jest okres czasu, jaki upływa od momentu wycielenia. Koncentracja przeciwciał w siarze jest największa bezpośrednio po wycieleniu, po czym szybko maleje, uzyskując w drugim i trzecim doju po porodzie odpowiednio 70 i 40% stężenia początkowego. Wraz u upływem czasu od porodu, zmniejsza się również szybko przepuszczalność ścian jelita cienkiego dla wielocząsteczkowych immunoglobulin.

 

 Klasyfikacja jakości siary


 Ocenę stopnia zabezpieczenia cielęcia w przeciwciała zawarte w siarze wykonuje się na podstawie badania stężenia Ig w surowicy krwi cieląt, pobranej w 36-48 godzinie życia, czyli po tzw. „zamknięciu” zdolności wchłaniania Ig z jelita. Cielęta, które wykazują w tym wieku stężenie Ig powyżej 15 g/dm3 – uznaje się za prawidłowo zabezpieczone, tj. o najmniejszym ryzyku zachorowań w pierwszych tygodniach życia. W przypadku, gdy stężenie Ig w surowicy krwi wynosi 5-15 g/dm3, cielęta mogą cierpieć na częściowy niedobór transferu odporności biernej oraz odznaczać się większą podatnością na zachorowania, zwłaszcza w mniej korzystnych warunkach środowiskowych. Jeżeli stężenie Ig spadnie poniżej 5 g/dm3, to cielęta cierpią na niedobór transferu odporności biernej i są najbardziej podatne na zachorowania. Największe znaczenie dla jakości zabezpieczenia cielęcia ma stężenie immunoglobulin w pierwszej siarze. W praktyce dla tej oceny wykorzystuje się dodatnią korelację między ciężarem właściwym a zawartością immunoglobulin. Do pomiaru ciężaru właściwego siary najlepiej wykorzystać siaromierz (Kolostrometr) – czyli areometr ze skalą odpowiadającą zakresom Ig występującym w siarze.
 Na podstawie stężenia immunoglobulin ustala się odpowiednią klasyfikację jakości siary (tab. 1).
 W praktyce rolniczej do skontrolowania stężenia immunoglobulin w siarze można posłużyć się odpowiednimi testami (np. testem ZSTT, opartym na zasadzie wytrącania Ig z surowicy).


Żywienie i utrzymanie krów przed porodem
 Jakość siary i stopień zabezpieczenia cielęcia w immunoglobuliny zależy w dużej mierze od sposobu żywienia i utrzymania krów przed porodem, długości okresu zasuszenia oraz stanu zdrowotnego krów i wymienia. Z uwagi na to, że krowy wytwarzają przeciwciała typowe dla środowiska, dlatego przez okres około 3 tygodni przed wycieleniem powinny przebywać w tym samym pomieszczeniu, gdzie następuje poród. Dawka pokarmowa dla krów zasuszonych powinna zawierać odpowiednią ilość składników pokarmowych oraz witamin (A, D, E) i karotenów, które zapobiegają zachorowaniom cieląt na biegunki i zapalenie płuc. Korzystny wpływ na zawartość immunoglobulin w siarze wywiera również dodatek do paszy mikroelementów, w tym zwłaszcza selenu, który stymuluje między innymi rozwój systemu immunologicznego. Na wzrost odporności cieląt korzystnie wpływa również podawanie krowom w ostatnich trzech tygodniach ciąży substancji zaliczanych do prebiotyków (np. oligosacharydu mannanu). Zawartość immunoglobulin w siarze jest ponadto uwarunkowana genetycznie, o czym świadczy fakt, że siara krów ras mięsnych zawiera znacznie więcej immunoglobulin, niż siara krów ras mlecznych. Także siara pochodząca od krów wieloródek, mających bogatszą „przeszłość immunologiczną” jest dużo lepszej jakości w porównaniu z siarą uzyskaną od pierwiastek.


Wpływ żywienia siarą na rozwój przewodu pokarmowego u noworodków
 Siara jest bogatym źródłem składników pokarmowych dla rozwijającego się przewodu pokarmowego, zwłaszcza jelit. Bardzo dużą rolę w prawidłowym rozwoju przewodu pokarmowego cieląt odgrywają również tzw. składniki bioaktywne zawarte w siarze. U cieląt pojonych siarą, błona śluzowa jelita cienkiego rozwija się znacznie szybciej, niż u zwierząt karmionych preparatami siaro-podobnymi, o podobnym składzie chemicznym. Siara zawiera ponadto szereg składników antybakteryjnych i immunomodulujących, które wpływają na odporność przewodu pokarmowego. Wchłaniane z siarą w pierwszej dobie życia składniki bioaktywne są transportowane do krwioobiegu i przez to wpływają korzystnie na rozwój i sprawność fizjologiczną organizmu. Prawidłowe pojenie cieląt siarą jest więc istotne nie tylko ze względu na pokrycie ich zapotrzebowania na immunoglobuliny, lecz także dla zapewnienia odpowiedniego rozwoju przewodu pokarmowego.


Sposób pojenia i utrzymania cieląt bezpośrednio po porodzie
 Metody karmienia siarą i sposób utrzymania cieląt w pierwszych dniach po urodzeniu zalicza się do najważniejszych czynników środowiskowych, mających bezpośredni wpływ na śmiertelność cieląt w pierwszych trzech tygodniach po urodzeniu. Doświadczenia przeprowadzone w ostatnich latach na dużej populacji cieliczek rasy holsztyńsko-fryzyjskiej wykazały, że najlepszym sposobem zabezpieczenia cielęcia przed niedoborem immunoglobulin jest karmienie siarą z butelki ze smoczkiem, albo podanie pierwszej porcji siary przy pomocy sondy przełykowej wprost do trawieńca. Ta ostatnia metoda wzbudza dużo kontrowersji, ale badania naukowe wykazały, że jest to najskuteczniejszy sposób podania odpowiedniej ilości siary. W ten sposób najłatwiej jest także uzyskać właściwe stężenie immunoglobulin w surowicy, które powinno wynosić dla IgG minimum 10 g/l. Zalecana ilość siary, którą cielę powinno otrzymać podczas pierwszej doby życia, wynosi około 10% masy ciała (tj. około 4 litrów). Pierwszą porcję siary (około 2 l/szt.) powinno się podać jak najwcześniej po porodzie (do trzech godzin), a pozostałą ilość (2 l) w ciągu kolejnych 6-9 godzin po urodzeniu cielęcia. Sprawdzoną i często praktykowaną metodą gromadzenia i przechowywania siary jest jej mrożenie. W razie potrzeby siara taka po rozmrożeniu (w łaźni wodnej o odpowiedniej temperaturze) jest wykorzystywana do pojenia cieląt.

 


 Przy karmieniu naturalnym, odsadzenie cieląt od matek powinno nastąpić przed upływem 24 godzin życia, gdyż wówczas nie wykształca się jeszcze więź między nimi. Praktyka hodowlana wykazała jednak, że pozostawienie cielęcia przy matce na okres pojenia siarą, nie daje gwarancji pobrania przez cielę siary w ciągu pierwszych godzin życia. Ponadto wiele cieląt pozostawionych z matkami nie potrafi samodzielnie ssać lub nie znajduje strzyków dość wcześnie, aby pobrać wystarczającą ilość siary, a wraz z nią odpowiednią ilość immunoglobulin. W tym przypadku występuje również większe niż przy pojeniu z butelki lub wiadra, ryzyko zakażenia noworodka bakteriami i wirusami. Zaobserwowano także, że cielęta, które samodzielnie ssały siarę, pobierały jej mniej, zaczynały pić później niż cielęta karmione z butelki ze smoczkiem i miały niższy poziom Ig w surowicy krwi.


Wpływ odporności uzyskanej z siarą na późniejsze cechy użytkowe cieliczek
 Wzajemne zależności między odpornością uzyskaną z siarą a zdrowotnością i przeżywalnością cieląt zostały w ostatnich latach potwierdzone w wielu badaniach. Obecnie przyjmuje się, że wystarczający poziom odporności przekazanej z siarą jest wówczas, gdy w drugiej dobie życia surowica krwi cielęcia zawiera nie mniej niż 10 g IgG (IgG1 + IgG2), 0,8 g IgM i 0,22 g IgA w 1 litrze. Chociaż badania nad wpływem odporności uzyskanej z siarą na późniejsze cechy produkcyjne cieliczek nie są zbyt liczne, to jednak wskazują one na istnienie współzależności pomiędzy nimi. Wykazano na przykład dodatnią zależność pomiędzy odpornością uzyskaną z siarą, a dobowymi przyrostami masy ciała cieląt w okresie odchowu do 6 miesiąca życia. Zaobserwowano również korzystny wpływ odporności uzyskanej z siarą na wymiary miednicy u jałówek w wieku 15 miesięcy oraz wydajność mleka i tłuszczu w pierwszych 3 laktacjach. Stwierdzono również, że odporność siarowa cieliczek ma wpływ na wiek przy pierwszym wycieleniu, wydajność życiową mleka oraz długość mlecznego użytkowania krów. Ponadto wykazano, że najkorzystniejsze wartości tych cech uzyskiwały zwierzęta charakteryzujące się średnim (6,1-22,4 g/dm3), a nie wysokim (powyżej 22,4 g/dm3) poziomem koncentracji Ig w surowicy krwi. Najmniej korzystne wartości miały natomiast zwierzęta o niskim (0,4 – 6,0 g/dm3) poziomie odporności siarowej. Wyniki te sugerują, że stosowanie siary w zbyt dużych ilościach, może mieć u cieląt ujemny wpływ na funkcjonowanie układu wytwarzającego immunoglobuliny własne. Koncentracja immunoglobulin pochodzących z siary u nowo narodzonych cieliczek jest bowiem ujemnie skorelowana z koncentracją immunoglobulin wytwarzanych aktywnie w późniejszym okresie życia.

Okres karmienia mlekiem lub preparatami mlekozastępczymi i paszami stałymi
 Mleko pełne lub preparaty mlekozastępcze i pasza treściwa stanowią następne w kolejności pasze skarmiane po okresie pojenia cieląt siarą. Pasze te zawierają również wszystkie niezbędne składniki odżywcze, odznaczające się wysoką wartością biologiczną i dobrą przyswajalnością. Zachodzące w okresie wzrostu cieląt zmiany w procesach trawiennych dotyczą masy narządów, struktury śluzówki, szybkości przesuwania treści pokarmowej, aktywności enzymów, ilości wydzielanych elektrolitów oraz rozwoju mikroflory bakteryjnej w przewodzie pokarmowym. Chociaż zmiany te są zakodowane genetycznie, to jednak rodzaj i ilość podawanego pokarmu wywierają duży wpływ na procesy trawienne poprzez zmienne wydzielanie hormonów przewodu pokarmowego i aktywność wegetatywnego układu nerwowego.
 Pomimo dużego postępu w zakresie żywienia i systemów utrzymania cieląt, efektywność ich odchowu w pierwszych tygodniach życia jest nadal niewystarczająca. Szacuje się, że najczęstszą przyczyną problemów zdrowotnych u cieląt i ich upadków w pierwszych tygodniach życia są biegunki i występujące po nich powikłania. Jedną z przyczyn dużej podatności cieląt na występowanie biegunek jest nie w pełni rozwinięty przewód pokarmowy w momencie urodzenia. Do momentu pełnego rozwoju jest on bowiem bardzo podatny na zaburzenia czynnościowe oraz zakażenia drobnoustrojami chorobotwórczymi. Możliwość poprawienia zdrowotności cieląt widzi się również w przyśpieszeniu rozwoju przewodu pokarmowego, zwłaszcza przedżołądków i wczesnego odsadzenia od pasz płynnych. Poza tym wczesne zaprzestanie ich skarmiania pozwala na ograniczenie kosztów żywienia.

 


 Współczesne systemy odchowu cieląt ras mlecznych zakładają na ogół odłączanie ich od mleka lub preparatów mlekozastępczych w 6-8 tygodniu po urodzeniu. Na podstawie wielu badań wykazano, że poprzez odpowiedni sposób żywienia cieląt w okresie pojenia mlekiem lub pójłem z preparatu mlekozastępczego, można stymulować szybszy rozwój anatomiczno-czynnościowego przedżołądków i proces trawienia mikrobiologicznego w żwaczu. Osiąga się to między innymi poprzez skrócenie długości okresu pojenia paszą płynną, stosowanie ograniczonych dawek tej paszy oraz jak najwcześniejsze rozpoczęcie zadawania cielętom paszy treściwej i siana. Taki sposób żywienia młodych cieląt wpływa na zwiększenie pojemności przedżołądków, rozrost tkanki mięśniowej w ich ścinkach oraz rozwój anatomiczny i funkcjonalny błony śluzowej wyścielającej wnętrze tych narządów. W efekcie następuje lepsze wchłanianie do krwioobiegu produktów fermentacji powstających w żwaczu. Wraz z rozwojem anatomicznym przewodu pokarmowego oraz kontaktami z innymi zwierzętami i paszą, następuje w żwaczu zakażenie mikroorganizmami (bakteriami i pierwotniakami) oraz ich wzrost ilościowy i jakościowy, przez co zostaje zapoczątkowany proces trawienia paszy za pomocą enzymów produkowanych przez te drobnoustroje. Wzrost funkcji czynnościowych przedżołądków jest w głównej mierze uwarunkowany rozwojem błony śluzowej wyścielającej wnętrze żwacza, tzw. kosmówki. Wskutek rozrostu kosmówki wzrasta powierzchnia chłonna żwacza oraz tempo przechodzenia produktów fermentacji, a zwłaszcza lotnych kwasów tłuszczowych (LKT) ze żwacza do krwiobiegu. Wraz z wiekiem cieląt zwiększa się także dobowa liczba cykli przeżuwania oraz czas trwania cyklu. Wykazano, że najintensywniejszy rozwój odruchu przeżuwania występuje w ciągu pierwszych 6 tygodni życia cielęcia, a łączny czas przeżuwania w ciągu doby zależy od ilości pobranej suchej masy.
 Obecnie znaczną rolę w wykształceniu się procesów trawiennych u cieląt przypisuje się tzw. składnikom biologicznie aktywnym, zawartym nie tylko w siarze, ale także w mniejszym zakresie w mleku krów. W pokarmach tych wykryto już ponad 40 biologicznie aktywnych składników, mających korzystny wpływ na wzrost oraz właściwości zdrowotne i fizjologiczne organizmu. Należą do nich między innymi niektóre hormony (GH, IGF, insulina), poliaminy (np. spermidyna, spermina), pochodne kwasów nukleinowych (np. kwas orotowy) i aminokwasów, czynniki wzrostu nabłonka i nerwów oraz peptydy żołądkowo-jelitowe. Wiele bioaktywnych peptydów o działaniu regulacyjnym, antybakteryjnym, antybiegunkowym oraz stymulującym rozwój przewodu pokarmowego, powstaje także w trakcie enzymatycznego rozkładu białek mleka. Przy ograniczaniu ilości skarmianego mleka lub pójła z preparatu mlekozastępczego, istotne znaczenie ma też właściwe zaplanowanie długości okresu ich podawania oraz wysokość dziennych dawek w kolejnych tygodniach życia cielęcia. Wykazano, że przy skarmianiu tej samej ilości mleka lub pójła cielęta rosną odmiennie, jeśli zróżnicuje się schemat i długość okresu pojenia. Przy stosowaniu podobnej ilości paszy płynnej, korzystniejsze okazało się jej podawanie w krótszym niż w dłuższym okresie pojenia. Właściwsze okazało się także podawanie cielętom wyższych dawek mleka lub pójła z preparatu mlekozastępczego w krótszym okresie czasu, niż wydłużanie tego okresu i stosowanie niższych dawek paszy płynnej.
 Warunkiem prawidłowego rozwoju przewodu pokarmowego cielęcia jest stopniowe wprowadzanie do dawki pokarmowej paszy stałej. Rodzaj i postać fizyczna skarmianej paszy treściwej ma istotny wpływ na strukturę i kształt śluzówki w przedżołądkach i jelicie cienkim oraz dzienne przyrosty masy ciała i wykorzystanie paszy. Najszybszy rozwój żwacza następuje u cieląt żywionych paszami treściwymi o dużej zawartości skrobi. Jest ona fermentowana w żwaczu głównie do kwasu propionowego i masłowego, które są uznawane za ważne stymulatory rozwoju błony śluzowej przedżołądków. Z tych względów, zalecane w niektórych systemach odchowu żywienie cieląt do woli od 4-6 dnia życia pełnoporcjową mieszanką treściwą typu starter o dużej zawartości węglowodanów niestrukturalnych, ogranicza lub eliminuje skarmianie siana w okresie karmienia paszą płynną. Wystarczającym elementem strukturalnym dla funkcjonowania żwacza jest także pasza starterowa granulowana, o odpowiedniej twardości i średnicy (10-12 mm). Natomiast w tradycyjnych systemach odchowu cieląt paszę strukturalną dawki pokarmowej obok mieszanki treściwej, stanowi siano.


Woda i elektrolity a biegunka cieląt
 Niezmiernie ważną rolę w odchowie młodych cieląt odgrywa również świeża woda pitna (najlepiej z poideł samoczynnych), która jest niezbędna dla optymalnego wzrostu i spożycia pasz suchych oraz prawidłowego przebiegu funkcji trawiennych i metabolicznych. Spełnia ona nie tylko rolę rozpuszczalnika dla składników odżywczych, ale pełni także ważną rolę w procesach termo- i osmoregulacyjnych zachodzących w organizmie. W przeciwieństwie do zwierząt starszych, młode cielęta są szczególnie podatne na odwodnienie organizmu, zwłaszcza w czasie przewlekłych biegunek. Wydalona wraz z odchodami woda może stanowić nawet 10-12% masy ciała cielęcia. Z wydaloną wodą tracone są również ważne dla normalnego funkcjonowania organizmu elektrolity: sód, chlor i potas. W konsekwencji może to doprowadzić do ciężkiego odwodnienia, zaburzeń w gospodarce elektrolitycznej oraz śmierci zwierzęcia.
 Biegunka występująca u nowonarodzonych cieląt jest najczęściej występującą chorobą, której skutkiem jest wydalanie częściej niż dwukrotnie w ciągu dnia kału zawierającego poniżej 12% suchej masy. Główną przyczyną biegunki jest zasiedlenie przewodu pokarmowego cielęcia przez patogeny z rodzaju Rotavirus i pierwotniaki Cryptosporidium oraz E. coli i Coronarowirusy. W pierwszych 2-3 dniach życia, cielęta najczęściej ulegają zakażeniu E. coli, a w późniejszym okresie (od 5 do 14 i 21 dnia życia) w wyniku zakażenia Cryptosporidium, Rotawirusem i Coronawirusem. Większość patogenów prowadzi do zablokowania, uszkodzenia lub obumierania komórek enterocytów tkanki nabłonkowej jelit. Niektóre patogeny (E. coli, Salmonella sp.) uszkadzają również głębsze warstwy śluzówki jelit, w wyniku czego wzrasta wydzielanie wody oraz elektrolitów do światła jelita i poza układ pokarmowy. Toksyny wytwarzane przez patogeny zakłócają ponadto motorykę i funkcje wydzielnicze przewodu pokarmowego, prowadząc do zahamowaniu aktywności enzymów trawiennych oraz absorpcji składników pokarmowych. Konsekwencją destrukcji ścian przewodu pokarmowego jest utrata wody, elektrolitów i składników pokarmowych. Wzrost wydalania wody oraz elektrolitów prowadzi do zaburzeń bilansu podstawowych makroelementów (sodu, potasu, chloru, wapnia i magnezu), a w konsekwencji do zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej organizmu w kierunku kwasicy. Zmiany te prowadzą do zaburzenia pracy serca i upadków cieląt. Po stwierdzeniu biegunki ważną rzeczą jest natychmiastowe podanie roztworów nawadniających i uzupełniających wodę, elektrolity i składniki pokarmowe. Ilość podawanych roztworów zależy od stopnia odwodnienia zwierzęcia. Ostatnie badania naukowe i praktyka hodowlana wykazały, że podawanie cielętom pełnej dawki mleka lub preparatów mlekozastępczych w czasie trwania biegunki, nie przedłuża choroby, natomiast zapobiega obniżeniu masy ciała oraz sprzyja szybkiemu powrotowi do zdrowia.


Poziom żywienia i tempo wzrostu cieliczek w okresie odchowu
 W stosowanych obecnie w niektórych krajach europejskich i USA systemach odchowu cieliczek wysokowydajnych ras mlecznych, coraz częściej wykorzystuje się ich duży potencjał wzrostowy w pierwszych tygodniach życia oraz w okresie poprzedzającym dojrzałość płciową. Postępowanie takie pozwala na przyśpieszenie terminu krycia jałówek i obniżenie przez to kosztów wychowu oraz uzyskanie wyższej wydajności mlecznej w pierwszej laktacji. Tak odchowywane cieliczki charakteryzują się również lepszym rozwojem gruczołu mlecznego i większym udziałem tkanki wydzielniczej. Intensywne systemy odchowu cieliczek stymulują wysokie przyrosty masy ciała (powyżej 850 g/dobę) i dlatego wymagają stosowania wysokich (8-10 litrów/dobę) dawek paszy płynnej o zwiększonej koncentracji energii i białka ogólnego. W celu zwiększenia pobierania przez cielęta paszy treściwej stosuje się tzw. „przyśpieszony odchów”. Polega on na stosowaniu wysokich dawek paszy płynnej w początkowym (od 5 do 28 dnia życia) okresie odchowu, natomiast znacznie ograniczonych dawek paszy płynnej (4-4,5 l/dobę) w późniejszym okresie odchowu. Dodatkowy wzrost pobrania paszy treściwej można uzyskać, przez zastosowanie pod koniec odchowu jednokrotnego w ciągu dnia pojenia cieląt całą dawką pójła. Postępowanie takie pozwala na odłączanie cieląt od paszy płynnej w 6 tygodniu ich życia. Badania nad wpływem tempa wzrostu cieliczek w okresie odchowu na późniejszą wydajność mleczną wykazały, że jest on szczególnie istotny w pierwszych 6 tygodniach po urodzeniu. Jak się jednak podkreśla zależność ta nie jest wyłącznie związana z intensywnością żywienia paszą płynną, ale także ze stanem zdrowotnym zwierząt w pierwszych tygodniach ich życia, który ma zasadniczy wpływ na wzrost i późniejsze wskaźniki produkcyjne.
 Obowiązujące obecnie w USA normy żywienia bydła (NRC, 2001) zalecają stosowanie w odchowie cieliczek hodowlanych ras mlecznych ograniczonych (restrykcyjnych) dawek mleka pełnego lub pójła z preparatu mleko zastępczego, aby zachęcić je do wczesnego pobierania mieszanki treściwej „starter”. Wykazano bowiem, że ilość pobieranej mieszanki treściwej jest odwrotnie proporcjonalna do pobrania paszy płynnej. Przy stosowaniu takiego systemu odchowu wysokość uzyskiwanych przyrostów masy ciała w początkowym okresie odchowu jest niższa od ich potencjalnych możliwości uwarunkowanych genetycznie. Pomimo tego, program „restrykcyjnego” żywienia cieliczek hodowlanych ras mlecznych jest nadal zalecany i stosowany w praktyce hodowlanej. Wpływa on bowiem na wcześniejsze pobieranie mieszanki treściwej oraz przyśpieszenie rozwoju żwacza, a przez to na wcześniejsze odsadzenie cieląt i obniżenie przez to kosztów odchowu. W początkowym okresie skarmiania paszy płynnej wzrost cieląt jest proporcjonalny do zawartości składników odżywczych w tej paszy. Natomiast w późniejszym okresie „restrykcyjnego” żywienia, tempo wzrostu cieląt jest uzależnione od zawartości składników pokarmowych w mieszance „starter”. Z uwagi na to, że typowy preparat mlekozastępczy dla cieląt hodowlanych zawiera mniej tłuszczu niż mleko krowie i w wyniku tego posiada niższą (10-20%) wartość energetyczną od mleka, dlatego należy zwracać uwagę, aby cieliczki żywione ograniczonymi dawkami takich preparatów mogły pobrać odpowiednią ilość suchej masy. W przypadku cieliczek o masie ciała 40 kg wynosi to 454 g suchej masy na dzień. Przyjmując, że standardowy preparat mlekozastępczy zawiera przeciętnie 4,7 Mcal energii metabolicznej w 1 kg suchej masy, to w normalnych warunkach termiczno-wilgotnościowych, cieliczki powinny pobrać wystarczającą ilość energii na procesy bytowe i przyrost masy ciała około 240 g/dzień. Zastosowanie w podobnych warunkach środowiskowych analogicznej ilości mleka pełnego, pozwala natomiast uzyskać przyrost masy ciała na poziomie 330 g/dzień. Badania naukowe i praktyka hodowlana wykazały ponadto, że ograniczone – restrykcyjne żywienie cieląt paszami płynnymi jest również wskazane z tego powodu, że wpływa korzystnie na stan zdrowotny młodych cieląt oraz prawidłowe funkcjonowanie systemu immunologicznego.
 Stosowany w naszym kraju system żywienia przeżuwaczy IZ-INRA (2001) zakłada, że przy odchowie cieliczek i buhajków ras mlecznych okres pojenia mlekiem lub pójłem z preparatu mlekozastępczego powinien wynosić osiem tygodni. Dawki mleka pełnego lub pójła z preparatu mlekozastępczego (przy dwukrotnym w ciągu dnia pojeniu) nie powinny przekraczać 8 l/dzień, aby nie spowodować obniżenia spożycia pasz stałych i opóźnienia rozwoju przedżołądków. Zakłada się, że przy stosowaniu takiego systemu odchowu, dzienne przyrosty masy ciała cieląt powinny wynosić średnio 800 g w okresie od urodzenia do 6 miesiąca życia, a ich masa ciała w wieku 6 miesięcy 180-185 kg. Cielęta przy odsadzeniu od mleka powinny podwoić swoją masę ciała w stosunku do uzyskanej przy urodzeniu. Wartość pokarmowa stosowanych w odchowie cieląt mieszanek treściwych powinna wynosić: 0,9-1,0 jednostek pokarmowych (JPM), 100-110 g białka trawionego w jelicie cienkim (BTJ) i nie mniej niż 160 g białka ogólnego w suchej masie.

Tags: cielęta