Adres redakcji:
Pro Agricola Sp. z o.o.
11-036 Gietrzwałd, Naglady 31
tel. (89) 512 35 13, -14
tel/fax (89) 512 35 15
Redakcja czynna jest od poniedziałku do piątku w godz. 8.00 - 16.00
dział prenumerat: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. , http://www.portalhodowcy.pl/prenumerata

 Zanim urodzone cielę stanie się krową produkującą mleko, musi przejść przez 3 ważne
etapy życia:

• od urodzenia do ukończenia 3-ego miesiąca
• od 4-ego miesiąca życia do zacielenia
• od pokrycia do ocielenia.

Tags: jałówki

 Pojawienie się na świecie potomstwa jest bardzo ważnym wydarzeniem w hodowli każdego gatunku zwierząt, a szczególnie w hodowli bydła mlecznego. Od tego momentu krowa rozpoczyna okres laktacji, obecność cielaka stymuluje jej organizm do zwiększenia produkcji mleka. Powiększa się stado, które przy odpowiednim doborze materiału hodowlanego gwarantuje nam dobrej jakości osobniki o wysokiej wydajności. Dlatego tak ważna jest opieka nad samicami w czasie ciąży, która jest dużym wyzwaniem dla krów oraz porodu, który jest ogromnym wysiłkiem dla organizmu każdej samicy.

Tags: zdrowie bydła

 Żywienie krów to jeden z najważniejszych elementów kosztowych w produkcji mleka. Optymalizacja zarządzania żywieniem krów mlecznych jest zatem niezbędnym elementem opłacalnej produkcji a inwestycja w potrzebne do tego urządzenia zwraca się poprzez poprawę zdrowia, reprodukcji, wzrost wydajności i efektywności żywienia.
 

Tags: artykuł promocyjny

 Waterloo, Belgia. Bobcat rozpoczął sprzedaż nowego modelu miniładowarki S850 oraz kompaktowej ładowarki gąsienicowej T870, które są najpotężniejszymi ładowarkami oferującymi najwyższą wysokość podnoszenia, jaką kiedykolwiek firma wyprodukowała. Nowe modele są większe i dłuższe niż dotychczas sprzedawane. Te nowe, najwyższej klasy ładowarki łączą w sobie wysoką moc i wydajność z największą wysokością podnoszenia, wyznaczając nowe standardy wydajności w ładowarkach kompaktowych. Ładowarki Bobcat S850 i T870 oferują znacznie lepszą widoczność i najlepszy w swojej klasie komfort, a także większą siłę pchania, mocniejszą hydraulikę, zwiększoną pojemność zbiornika paliwa, wyższą znamionową nośność operacyjną oraz większą niezawodność i moc silnika spalinowego.Ładowarki firmy Bobcat spełniają wszelkie wymagania do wykonywania prac rolniczych, ponieważ cechuje je wszechstronność i wytrzymałość oraz niezawodność i wysoka moc. Ładowarki potrafią wykonywać w obejściu wiele zadań, np. takich jak: usuwanie obornika z obory, ładowanie paszy i siana czy dystrybucja paszy i nawozu. Znacznie większa wysokość podnoszenia, jaką oferują najnowsze modele, umożliwia przenoszenie materiałów z dłuższych odległości niż było to możliwe dotychczas. Szeroka gama wydajnego osprzętu do maszyn daje możliwość wykonywania najróżniejszych prac w gospodarstwie.

Tags: sprzęt techniczny

 Od kilku lat zaobserwować można tendencję – także w Polskim rolnictwie – do redukcji liczby gospodarstw rolnych z jednoczesnym zwiększaniem ich areału. Większe obiekty, obory i liczniejsze stada bydła mlecznego wymagają coraz większych nakładów pracy, czasu podczas poszczególnych prac, takich jak zadawanie pasz, dojenie, usuwanie i zagospodarowanie odchodów. Jednak z zastosowaniem odpowiednich, wydajnych i niezawodnych maszyn oraz urządzeń, jednostkowe nakłady energetyczne, czasu i pracy ulegają znacznemu zmniejszeniu. Dlatego też coraz wyraźniejsze widać zainteresowanie ze strony rolników wozami paszowymi TMR jako znaczne udogodnienie w przygotowywaniu i zadawaniu pasz.
 Najsłuszniejszym wprowadzeniem w tematykę przygotowywania i zadawania pasz TMR wydaje się przede wszystkim wyjaśnić lub przypomnieć czytelnikom zasadę i co się kryje pod definicją TMR i PMR. System żywienia PMR (z ang. Partly Mixed Ration – co oznacza częściowo wymieszana dawka) opiera się przede wszystkim na dawce przygotowanej i opartej na bazie pasz objętościowych i części treściwych, ale na poziomie średniej wydajności mlecznej zwierząt. Jednak dla bydła mlecznego najlepszą – zdaniem zarówno rolników-hodowców i przedstawicieli branżuy naukowej, okazuje się technologia TMR. System żywienia TMR (z ang. Total Mixed Ration – oznaczająca całkowicie wymieszaną dawkę) – stanowi niezwykle korzystny rodzaj paszy objętościowej i treściwej dla bydła mlecznego z uwzględnieniem także dodatków witaminowo-mineralnych. Zaletą tego systemu żywienia jest to, że w każdej części tak przygotowanej paszy znaleźć można odpowiednie proporcje wszystkich użytych składników odżywczych o wymaganej strukturze. Korzyści płynące z żywienia krów paszą TMR wynikają przede wszystkim z najwyższej stabilności żywienia bydła, a to z kolei stanowi podstawę w żywieniu wysokomlecznych krów, które otrzymują znaczne ilości pasz treściwych. Poza tym odpowiednio wymieszana pasza jest o wiele chętniej pobierana i zjadana przez zwierzęta, co przekłada się na podwyższenie wydajności mlecznej, a żywienie w taki sposób krów po wycieleniu wpływa korzystnie na odzyskanie przez zwierzęta równowagi energetycznej.

Tags: wozy paszowe

 Poszczególne rasy mięsne różnią się: odmienną użytkowością, cechami macierzyńskimi, wynikami odchowu cieląt, tempem wzrostu i jakością tuszy. Wzrost zwierząt pozostaje w ścisłej zależności procesem z powstawania mięśni. Pomiary tempa wzrostu młodych zwierząt są podstawowym źródłem informacji o przydatności do opasu a pośrednio świadczą o kalibrze i składzie tkankowym tuszy.
 W warunkach klimatycznych na gorszych pastwiskach na terenie Europy Północnej, użytkowane są rasy dobrze przystosowane do ekstensywnych warunków produkcji.
 Bydło o jednostronnej użytkowości mięsnej można podzielić na dwie grupy:
■ Pierwsza grupa to bydło mniejszego kalibru, lepiej przystosowane do ekstensywnych systemów użytkowania i ostrego klimatu, wywodzące się głównie z wysp Brytyjskich (Welsh Black, Gallowey, Highland). Do grupy tej zaliczały się również w przeszłości: Angusy i Herefordy.
 W wyniku pracy hodowlanej prowadzonej głównie w USA i Kanadzie te ostatnie rasy przekształcono, w efekcie czego, uzyskano większy kaliber, lepsze tempo wzrostu oraz mniejsze otłuszczenie.
■ Drugą grupę stanowią rasy powstałe na kontynencie europejskim, wykazujące duże predyspozycje do intensywnej produkcji (Charolaise Limousine, Blonde d’Aquitaine,  Chianina, Belgian Blue, Simental).
 Rasy brytyjskie predysponowane są głównie do produkcji cieląt w środowisku o gorszych warunkach paszowych, dobrze wykorzystując lokalne zasoby pasz zielonych. W wielu regionach świata zwierzęta te utrzymywane są na stepowych pastwiskach oraz terenach półpustynnych, gdzie wykorzystują lokalne zasoby pasz. Rasy te charakteryzują się silnym instynktem macierzyńskim, co umożliwia odchów cieląt z niewielką ingerencją człowieka, odznaczają się wczesnym dojrzewaniem, co umożliwia opas do niższych mas końcowych (baby-beef) i osiągnięcie dobrej jakości tuszy nawet w warunkach opasu półintensywnego.
 Rasy intensywne dużego kalibru wywodzące się głównie z Francji, Włoch i Belgii powstały w wyniku przekształcenia lokalnych populacji bydła ogólnoużytkowego w przeszłości i wykorzystywanego często jako siła pociągowa. Rasy te odznaczają się dużą masą ciała, bardzo dobrym tempem wzrostu, późnym dojrzewaniem oraz wybitnym umięśnieniem tuszy. Niektóre rasy mięsne charakteryzują się obniżonymi wskaźnikami reprodukcji z racji trudnych porodów i znacznych upadków cieląt w okresie okołoporodowym.

Tags: bydło opasowe

 Niewiadów w gminie Ujazd jest znany przede wszystkim z fabryki produkującej przyczepy kempingowe. Jednak około 2 km od miasteczka znajduje się jedna z największych w Polsce centralnej, hodowli bydła mlecznego, prowadzona przez Włodzimierza Jabłońskiego.

Tags: prezentacje

 W ostatnich latach w Portugalii, Francji i Hiszpanii notuje się wzrost zachorowań bydła na beznoitiozę (bovine besnoitiosis) wywołaną przez Besnoitia besnoiti. Najczęściej choruje bydło w wieku 5-7 lat, a cielęta do 6 miesięcy są odporne. Maksymalny okres zachorowań przypada na miesiące letnie ponieważ wtedy jest najwyższa aktywność owadów krwiopijnych będących wektorami zakażenia (Tabanus, Stomoxys, Culicoides). Nadal jednak nie są w pełni poznane niektóre aspekty tej choroby, szczególnie częstotliwość występowania zachorowań, a także wszystkie drogi szerzenia się zakażenia, czynniki ryzyka. Opracowania wymagają też sposoby profilaktyki i zwalczania benzoitiozy.

 

Tags: choroby bydła

 Zielonki w stanie naturalnym oraz po zakonserwowaniu w postaci kiszonek są żródłem wielu bioaktywnych składników w żywieniu zwierząt. Są to m.in. karotenoidy, fitoestrogeny, terpeny, alkaloidy, saponiny, taniny, lipidy, niektóre węglowodany oraz substancje aromatyczne. Ze względu na swój skład i specyfikę oddziaływania na organizm zwierzęcy mają one wpływ na stan zdrowotny, produkcyjność i rozród zwierząt. Na zawartość tych związków w kiszonkach wpływa gatunek i stadium wegetacji roślin, zabiegi agrotechniczne, oraz technologia produkcji kiszonki. Zawartość bioaktywnych składników w kiszonkach, które są podstawą żywienia bydła, wpływa nie tylko na stan zdrowia, rozród i produkcyjność zwierząt, ale także na jakość uzyskiwanego produktu. Dlatego poznanie procesów związanych z przemianami tych składników i ograniczenie ich strat w produkcji i przechowaniu kiszonek ma istotny wpływ na wartość odżywczą, dietetyczną oraz właściwości prozdrowotne uzyskanej paszy.

Karotenoidy
________________________________________________________
Naturalne karotenoidy występujące w kiszonkach z zielonek stanowią związki chemiczne, które różnią się znacznie aktywnością biologiczną. W grupie karotenoidów jednym z najważniejszych biologicznie czynnych składników jest b-karoten. Oprócz tego związku występują alfa i gamma karoten, oraz kryptoksantyna. Karoten ze względu na właściwości lipofilne, podobnie jak retinol (aktywna forma wit. A) są nierozpuszczalne w wodzie, natomiast rozpuszczają się dobrze w tłuszczach i rozpuszczalnikach organicznych.
 W organizmie przeżuwaczy, spośród wszystkich form karotenoidów b-karoten wykazuje najwyższą zdolność konwersji do wiaminy A (retinol i retinal). Pozostałe karotenoidy wykazują niższą aktywność w tym zakresie. W związku z tym b-karoten jest najbardziej aktywnym prekursorem witaminy A. Funkcja b-karotenu nie ogranicza się tylko do roli prekursora witaminy A, stanowi on również niezależnie od witaminy A ważny bioaktywny czynnik w wielu procesach metabolicznych u przeżuwaczy. Posiada on istotny wpływ na przebieg procesów rozrodczych u bydła, w tym m.in. na regenerację nabłonka macicy, owulację i rozwój ciałka żółtego, ograniczenie poronień i stan zdrowotny cieląt. Należy podkreślić, iż niedobór b-karotenu w żywieniu bydła prowadzi do zaburzeń w rozrodzie. Następstwem tego mogą być ciche ruje, acyklia, dystrofia jajników i zmniejszenie skuteczności krycia. Nie bez znaczenia jest wpływ b-karotenu na funkcję i stan zdrowotny gruczołu mlekowego (ograniczenie występowania mastitis). Spełnia on również ważną rolę w procesach antyoksydacyjnych (Cardinault i in., 2004) i stymulacji odporności u przeżuwaczy oraz cieląt.
 b-karoten wspomaga specyficzne działanie witaminy E oraz selenu i innych. związków antyoksydacyjnych. Istnieje również współzależność między podażą b-karotenu w paszach stosowanych w żywieniu krów a jego zasobami w organizmie, a wykorzystaniem i zawartością składników mineralnych we krwi, siarze i mleku (Strusińska 1994). Niska zawartość b-karotenu we krwi u krów jest także często jednym z powodów zwiększenia liczby komórek somatycznych (LKS) w mleku. Pokrycie dużego zapotrzebowania na b-karoten u krów wysokowydajnych jest często bardzo trudne ze względu na alkierzowy system żywienia w ciągu całego roku paszami konserwowanymi, które odznaczają się zmienną i często niską zawartością tego składnika.
 Zawartość karotenoidów, szczególnie b-karotenu w kiszonkach zależy m.in. od gatunku i odmiany roślin, nawożenia oraz stadium wegetacji, a nawet pory dnia (koszenie zielonki w godzinach rannych ma korzystny wpływ na ich zawartość vs do zbioru w godzinach popołudniowych).
 Dwufazowy zbiór zielonek stosowany powszechnie przy produkcji sianokiszonki powoduje występowanie strat aktywnej formy b-karotenu i przechodzenie formy aktywnej trans w mniej aktywną cis. Dostęp tlenu i światła słonecznego sprzyja powstawaniu strat b-karotenu. W trakcie procesu podsuszania zielonki straty te mogą wynosić nawet 50%, szczególnie w warunkach zmiennej pogody oraz wyższego stopnia podsuszenia (powyżej 40% sm). Dlatego 2-fazowy zbiór zielonki powinien być przeprowadzony w jak najkrótszym czasie (od kilku do kilkunastu godzin). Dla przyspieszenia procesu równomiernego przewiędnięcia zielonki, szczególnie w przypadku roślin motylkowatych należy stosować zabieg kondycjonowania (spulchniania) pokosów oraz częstsze jego przetrząsanie. Dalsze straty mogą zachodzić w trakcie kolejnych etapów produkcji kiszonki i jej przechowywania.
 Wysokiej jakości kiszonka z traw powinna zawierać 40 mg b-karotenu w 1 kg (Lotthammer, 1996). Przy produkcji kiszonek z traw i roślin motylkowatych łączne straty b-karotenu w procesie podsuszania oraz w procesie zakiszania mogą wynosić nawet 70%. Wpływ na zawartość b-karotenu ma pH kiszonki oraz przestrzeganie prawidłowej technologii produkcji i możliwie krótkiego czasu jej pozyskiwania. Produkcja sianokiszonki z surowca o wysokiej zawartości sm (>45%) wpływa na wyraźne ograniczenie procesów fermentacyjnych, niskie stężenie kwasów i w wyniku tego wysokie pH (>5). W takim przypadku straty b-karotenu w uzyskanej paszy mogą być znaczne, a zawartość tego składnika jest labilna. Kiszonka z kukurydzy zawiera znacznie mniej b-karotenu (5-10 mg/kg) w porównaniu do zawartości tego składnika w kiszonkach z traw i roślin motylkowatych. W niektórych kiszonkach z kukurydzy (odmiany „green stay”) poziom b-karotenu wynosi 24-35 mg/kg, zaś suma karotenoidów kształtuje się na poziomie 70-80 mg/kg i jak podaje Nozieri i in. (2006) są to jednak z reguły wartości niższe niż w surowcu wyjściowym czyli w zielonce.
 Karotenoidy występujące głównie w paszach pochodzenia roślinnego (zielonki, okopowe i kiszonki) odgrywają ważną rolę w ocenie wartości odżywczej tych materiałów paszowych (van den Berg i in., 2000).
 Karotenoidy – barwniki roślinne syntezowane głównie przez rośliny, w paszach dla przeżuwaczy oceniane są jako szczególnie ważne, bioaktywne składniki o właściwościach antyoksydacyjnych, co znajduje także odbicie w jakości produktów pochodzenia zwierzęcego (Cardinault i in., 2004). Karotenoidy wpływają na prozdrowotne właściwości i cechy sensoryczne produktów pochodzenia zwierzęcego i mogą stanowić biologiczny wskaźnik pozwalający pośrednio określić jakość żywienia bydła (Nozièr i in., 2006).
 Spośród ponad 600 karotenoidów (występują w roślinach, algach, grzybach, bakteriach oraz w ciele niektórych ptaków i skorupiaków), około 50 wykazuje aktywność jako prekursory witaminy A. Oprócz form naturalnych all-trans występujących w roślinach, w wyniku występowania wielu różnych czynników związanych z produkcją kiszonek (m. in. czynnik termiczny) powstają izomery cis wykazujące niższą aktywność jako prekursory witaminy A (38-53% vs z all-trans). Izomery te charakteryzują się również ograniczoną biologiczną dostępnością i zdolnością antyoksydacyjną. Jak wynika z innych badań, forma geometryczna karotenoidów (rodzaj izomerów) nie jest jedynym czynnikiem decydującym o ich biologicznej wartości. Istotne znaczenie ma także rodzaj materiału paszowego, wewnątrzkomórkowa lokalizacja karotenoidów, obecność lipidów oraz technologia produkcji kiszonki (Schieber i Carle, 2005).
 Działanie antyoksydacyjne karotenoidów związane jest m.in. z hamowaniem generowania wolnych rodników w organizmie, w czym zasadniczą funkcję pełni b-karoten i likopen.
 Najważniejszą funkcją b-karotenu jak i a-karotenu i b-kryptoksantyny jest ich aktywność jako prekursorów witaminy A. Spośród tych składników a-karoten wykazuje największe właściwości antyoksydacyjne, jednak jego aktywność jako prowitaminy A w porównaniu z b-karotenem jest dwukrotnie mniejsza (Emanhiser i in., 1996).
 Zróżnicowanie zawartości poszczególnych prowitamin, w tym karotenoidów w obrębie danej paszy wynika m.in. ze stadium dojrzałości, warunków klimatycznych, zastosowanego procesu przetwarzania lub konserwowania surowca roślinnego (Scott i Rodriquez-Amaya, 2000). Jak podają Scott i Rodriquez-Amaya, (2000), Nozière i wsp., (2006) dostępność karotenów zależna jest od ich strawności, sposobu przetworzenia i konserwowania paszy, obecności innych składników, takich jak rodzaj i poziom lipidów, zawartość węglowodanów strukturalnych (działają hamująco), wzajemnego oddziaływania karotenów, właściwości osobniczych zwierząt, w tym obecności pasożytów. Prowitamina A (karoten) ulega konwersji do witaminy A na drodze enzymatycznej w błonie śluzowej jelita cienkiego u bydła. W wyniku działania enzymów, których aktywność zależy m.in. od poziomu białka ogólnego w dawce, następuje rozdzielenie jednej cząsteczki b-karotenu na dwie cząsteczki retinolu (forma alkoholowa wit. A; 1 mg b-karotenu odpowiada teoretycznie 1 mg retinolu). Dokładny zakres i mechanizm regulacji i konwersji b-karotenu do witaminy A nie jest wyjaśniony (Scott i Rodriquez-Amaya, 2000).
 Zawartość karotenoidów w zielonce zależy od przebiegu procesów fotosyntezy w zielonych częściach wegetatywnych roślin oraz ich degradacji. W zielonych liściach jest pięcio-, a nawet dziesięciokrotnie więcej karotenoidów niż w łodygach roślin. Degradacja części tych związków polega na ich oksydacji, która szczególnie szybko zachodzi pod wpływem promieniowania słonecznego podczas procesu podsuszania zielonki. Jak podają Reynoso i in. (2004) i Chauveau-Duriot i in. (2005) stokłosa bezostna i mozga trzcinowata oraz koniczyna czerwona zawierają od 25% do 50% więcej karotenoidów niż życica trwała. Zawartość karotenoidów w zielonce z kupkówki pospolitej, życicy trwałej, koniczyny czerwonej, lucerny siewnej i w poroście łąkowym jest bardziej zróżnicowana i wynosi od 40 mg/kg (cis-b-karoten) do 630 mg/kg (luteina).
 Różnice w zawartości karotenoidów dotyczą poszczególnych związków zaliczanych do tej grupy i zależą od gatunku i stadium wegetacji roślin, zabiegów agrotechnicznych i przebiegu pogody. W zielonce pastwiskowej zebranej w maju i w czerwcu może być 620-700 mg/kg karotenoidów, zaś w sierpniu 430 mg/kg. Zawartość karotenoidów w zielonce z lucerny zmniejsza się wyraźnie wraz ze zmianą stadium dojrzałości roślin, od początku okresu pąkowania i kwitnienia do późniejszych faz wegetacji i następującego po kwitnieniu roślin szybkiego drewnienia łodyg (Williams i in., 1998).
 W korzystnych warunkach przebiegu pogody (temperatura, wilgotność, nasłonecznienie) wysoki plon zielonej masy charakteryzuje się również wysoką zawartością karotenoidów (Reynisoi i in., 2004).
 Konserwowanie zielonek przyczynia się do zmiany zawartości karotenoidów w uzyskanej paszy. W wysokiej jakości kiszonkach z kukurydzy poziom b-karotenu wynosi 24-35 mg/kg, zaś suma karotenoidów 70-80 mg/kg. Nozièr i in. (2006) podają, że zazwyczaj są to wartości niższe niż w zielonce z kukurydzy.
 Również proces suszenia zielonek przyczynia się do znacznej degradacji karotenów. Straty tych związków przy produkcji siana wynoszą często ponad 80%. W przypadku tej metody konserwowania luteina ulega szybszemu rozłożeniu niż karoten (Chauveau-Duriot i in., 2005). Zastosowanie wysokich temperatur (120-150°C) przy produkcji suszu z lucerny powoduje straty karotenu na poziomie 33% i 73% w odniesieniu do ksantofilu (Nozièr i in.. 2006 za Burdick i Flecher 1985). Ponadto jak podają Nyambaka i Ryley (1996) izomery cis i trans karotenu pozostają w stanie względnej równowagi w zielonce. W wyniku różnych zabiegów związanych z produkcją pasz, formy trans ulegają konwersji do izomerów cis posiadających mniejszą aktywność jako prekursor witaminy A i mniejszą zdolność antyoksydacyjną. Jak podają Cardinault i in., (2004) w sianie dobrej jakości zawartość karotenoidów może wynosić około 225 µg/g sm, a zawartość b-karotenu kształtuje się na poziomie 18-20 µg/g sm, zaś luteiny ca. 99 µg/g sm i violaksantyny około 50 µg/g sm.
 O ile karorenoidy są dość stabilne w środowisku naturalnym jakie występuje w komórkach roślinnych, to w wyniku występowania różnych fizyko-chemicznych czynników przy konserwowaniu materiałów paszowych występują często straty, m.in. związane często z obserwowanym „enzymatycznym brązowieniem” zielonek. Powoduje to nie tylko zmianę barwy, ale również obniżenie wartości pokarmowej kiszonki lub siana (de Rigal i in., 2000). Podstawą enzymatycznego procesu brązowienia, który zapoczątkowuje enzymatyczna oksydacja składników fenolowych katalizowana przez oksydazę polifenolową (PPO) są kwasy chlorogenowy, neochlorogenowy, katechiny, które są głównymi produktami polifenolowymi, powstającymi w wyniku działania PPO. Proces degradacji i strat karotenoidów w kiszonkach zależy głównie od stopnia podsuszenia surowca, stężenia kwasów organicznych, wartości pH oraz dostępu tlenu. Przebiega on intensywniej w kiszonkach z roślin motylkowatych niż w kiszonkach z traw oraz postępuje w miarę wydłużania czasu przechowywania kiszonki (Kalač i McDonald, 1981).

Tags: żywienie bydła