Lucerna jest jedną z najstarszych roślin pastewnych. Znana już była w starożytności, a jej walory doceniane są i w czasach nam współczesnych. O ile w chwili obecnej podstawową paszą objętościową pozostaje kukurydza, to zaraz za tą rośliną powinna plasować się lucerna. Tak wysokie miejsce w rankingu tych pasz wynika z wysokiego potencjału jej plonowania, a zwłaszcza z bardzo wysokiej wartości pokarmowej i w konsekwencji, znaczenia w dawce pokarmowej. 

Lucerna jest rośliną wieloletnią, można ją uprawiać przez 4-5 lat, przy wielokrotnym koszeniu (3-5 pokosów w ciągu roku). Roślina ta stosowana jest w naszym kraju przede wszystkim w żywieniu bydła mlecznego, ale może być ona także cennym składnikiem pasz dla owiec, trzody, drobiu i innego inwentarza, także koni.
Wysokie walory lucerny w żywieniu bydła mlecznego wynikają z następujących przesłanek:

• jest paszą bardzo chętnie pobieraną przez zwierzęta, co przy dużej zawartości białka i wysokiej strawności powoduje wzrost wydajności mlecznej krów,
• oprócz białka dostarcza kompletu aminokwasów egzogennych, soli mineralnych, zwłaszcza wapnia, fosforu, potasu, magnezu oraz całą gamę mikroelementów. Jest przy tym niezwykle bogatym źródłem karotenu oraz witamin: K, A, B2, C, E.
  Warto tu dla przykładu przytoczyć fakt, że zawartość karotenu w kiszonce z lucerny jest 3-krotnie wyższa niż w kiszonce z kukurydzy.
  Dobrze przygotowana pasza z lucerny, np. siano, pokrywa zapotrzebowanie wysokowydajnych krów na białko i zastępuje wysokobiałkowe pasze treściwe.
  Lucerna jest bezsprzecznie najtańszym źródłem wysokowartościowego białka spośród wszystkich roślin paszowych uprawianych w gospodarstwach rolnych.
  Dość powiedzieć, że w jednym roku z 1 ha lucernika można zebrać 1500 do nawet 2000 kg
  (2 ton!) białka najwyższej wartości i jakości.
• przy dominującej roli kukurydzy, jako podstawowym składniku żywienia, wręcz nadmiarze kiszonki z niej, lucerna zapewnia dawce żywieniowej odpowiednią strukturę fizyczną, ułatwiając bakteriom dostęp do składników pokarmowych, co sprzyja ich intensywnemu rozwojowi, stymuluje też ślinienie się krów. Również białko zawarte w lucernie wydatnie pobudza rozwój tychże bakterii, niezbędnych przecież w całym procesie trawienia.

Lucerna jako pasza
W żywieniu bydła mlecznego można stosować lucernę w wieloraki sposób: jako zielonkę, siano, kiszonkę z roślin przewiędniętych, a najlepiej podsuszonych do zawartości 30-40% s.m. oraz stosunkowo rzadko – suszu. Gama sposobów przygotowania pasz z lucerny jest więc bardzo szeroka, w każdej postaci jest niezwykle chętnie spożywana przez zwierzęta.
Jakość paszy w dużej mierze zależy od terminu zbioru tej rośliny. Najwięcej białka wysokiej wartości, soli mineralnych i witamin jest w młodych liściach i łodygach, czyli tuż przed lub we wczesnej fazie pąkowania (wykształcają się wówczas pierwsze pąki w kwiatostanie). W tym czasie największa jest też strawność masy organicznej oraz najwyższa wartość energetyczna. W miarę rozwoju kwiatostanów, w późniejszych fazach rozwojowych roślin, zwiększa się stopniowo zawartość włókna w substancji organicznej a maleje zawartość białka. W pełni kwitnienia łodygi drewnieją, a ilość białka drastycznie spada.

Reasumując – przy 3 pokosach zbieramy dużą masę roślin, ale zawartość białka jest wtedy mniejsza, przy 5 pokosach – dużo białka, ale zebrana masa jest dużo niższa – lucerna zbierana tą metodą przeważnie przeznaczana jest na wysokowartościowy susz. W warunkach Polski, przy przeciętnym przebiegu warunków pogodowych najlepiej jest kosić lucernę 4-krotnie, zwykle co ok. 35 dni, zbieramy wtedy średni plon dobrej jakości.

Dlaczego warto uprawiać lucernę?
Oprócz wymienionych wyżej walorów żywieniowych lucerny warto też zwrócić uwagę na inne zalety tej rośliny, jak prostą technologię jej uprawy:

• niskie nakłady w przeliczeniu na 1 ha uprawy,
• bardzo niska pracochłonność, co wynika też z faktu, że uprawa i zbiory mogą być całkowicie zmechanizowane,
• po likwidacji lucernika otrzymujemy doskonałe  stanowisko dla roślin następczych. Badania Harasimowicz-Hermann wykazały, że po 3-letniej uprawie lucerny na 1 hektarze  w glebie pozostaje średnio 8,6 t/ha suchej masy organicznej, 350 kg/ha azotu ogólnego (N), 25 kg/ha fosforu (P), 185 kg/ha potasu (K).1
  Poprawia się przy tym bilans próchnicy, struktura gleby, stosunki wodno-powietrzne, powstają warunki sprzyjające rozwojowi korzystnych makro- i mikroorganizmów.

Na co warto zwrócić uwagę przy uprawie lucerny
Najważniejsze wymagania uprawowe tej rośliny to:

• gleba dobrej jakości i wysokiej kultury: najlepsza to kompleks pszenny i żytni bardzo dobry, także żytni dobry. Posługując się klasyfikacją bonitacyjną, najniższą klasą gleby polecaną dla lucerny jest IVb,
• lucerna nie toleruje gleb zimnych i mokrych, o wysokim poziomie wód gruntowych,
• optymalny odczyn gleby winien wynosić pH 6,5-7,0; na glebach zakwaszonych i kwaśnych – siewki po wschodzie zamierają, rośliny słabo rosną, lucernik zanika już w 2-gim roku uprawy,
• bardzo ważne jest staranne przygotowanie gleby do siewu – jej odchwaszczenie, wyrównanie – co pozwala na płytki siew nasion na głębokość zaledwie 1-1,5 cm. Dobrze przygotowane stanowisko, wolne od chwastów, gwarantuje prawidłowy rozwój lucernika i praktycznie eliminuje zabiegi związane z ich usuwaniem.
  

Lucerna, jak każda inna roślina motylkowata, żyje w symbiozie z bakteriami brodawkowymi, które w czasie wegetacji asymilują azot z powietrza. Dlatego azot stosuje się w zasadzie tylko przedsiewnie, 20-25 kg N/ha (siew czysty) jako dawkę startową. Corocznie należy nawozić lucernik nawozami fosforowymi i potasowymi w ilościach uzależnionych od typu gleby oraz zawartości w niej przyswajalnych form tych składników, przeciętnie jest to 120-140 potasu (K) i 80-90 kg fosforu (P) na 1 ha.

Lucerna w mieszankach z trawami
Lucerna doskonale nadaje się do mieszanek z trawami, a ich uprawa daje bardzo dobre rezultaty oraz zapewnia wysokiej jakości pasze. Szczególnie godna polecenia jest mieszanka lucerny z festulolium (kostrzyca). Trawę tę cechuje wieloletnie użytkowanie, ponadprzeciętna odporność na suszę, zimotrwałość, wysoki plon suchej masy, wysoka energia odrastania. Z kolei lucerna wzbogaca pasze w wysokowartościowe białko, sprzyja wysokim i stabilnym zbiorom przez 3-4 lata, przy 4 pokosach w sezonie, a plony takiej mieszanki sięgają nawet 70-80 t/ha zielonej masy z 1 ha w ciągu sezonu wegetacyjnego.
Jedną z mieszanek występujących w obrocie handlowych jest MLF firmy AGRI LAND. Uprawiana przez rolników przez ostatnie kilka lat wykazała się ponadprzeciętnym plonowaniem, przy czym w latach suchych, o dużym niedoborze opadów, plon z sezonu wegetacyjnego nie spadał w sposób istotny, miał jednak wpływ na trwałość uprawy.
Mieszanka ta jest więc doskonałą propozycją dla gospodarstw mlecznych, szczególnie jeśli cierpią na niedostatek powierzchni przeznaczonych na uprawę własnych pasz. Domieszka traw zwiększa wydatnie zawartość cukru w zebranym materiale organicznym, dzięki czemu doskonale się on zakisza.

Światowe osiągnięcia w hodowli lucerny
Roślina ta jest jednym z najważniejszych w świecie gatunków uprawianych na paszę. W największej skali uprawiana jest w Stanach Zjednoczonych i tam też jest uważana za „królową pasz”. Kraj ten jest więc naturalnym potentatem zarówno w hodowli odmian, jak i produkcji nasion. Jak już wspomniano w tym artykule, najbardziej pożądane składniki pokarmowe lucerny zawarte są w zielonych częściach roślin, a przede wszystkim w liściach. Amerykańscy hodowcy poszli w swoich pracach w kierunku zwiększenia ich liczby i w konsekwencji masy zielonej wytwarzanej przez rośliny. Odmiany hodowli amerykańskiej tworzą zamiast tradycyjnych trólistków, część rozet 5 listkowych. Zwiększony udział liści w plonie odmian wielolistkowych ma bezpośredni wpływ na jakość plonu, w tym głównie na zawartość białka i wynikającą z niej wysoką wartość paszową.
Ważną cechą odmian amerykańskich jest bardzo niska zawartość saponin, substancji antyżywieniowych powodujących m.in. niebezpieczne wzdęcia u zwierząt. Poza tym odmiany te charakteryzują się wysoką mrozoodpornością, odpornością na choroby uwiądowe, co zwiększa trwałość założonych plantacji.
Od ponad 10 lat uprawiana jest w naszym kraju amerykańska odmiana wielolistkowa LEGEND, zdobywając rzesze zagorzałych zwolenników. W ramach postępu w pracach hodowlanych wprowadzona została ulepszona w stosunku do poprzedniej odmiana LEGENDAIRY. W ostatnich latach na rynku pokazała się odmiana PERFECTA. Na podkreślenie zasługuje fakt, że amerykańscy hodowcy stworzyli tę odmianę z myślą o Polsce, dostosowując ją do wymagań klimatycznych i glebowych naszego kraju. Dotychczasowe rezultaty uprawy tej odmiany są więcej niż obiecujące.
Wyłącznym dystrybutorem amerykańskich odmian wielolistkowych w Polsce jest firma AGRI LAND (www. agriland. pl).

Podsumowując niniejszy artykuł pragniemy zachęcić rolników, zwłaszcza tych hodujących bydło mleczne, do zwiększenia zainteresowania uprawą lucerny – jest to z pewnością najlepsza i najskuteczniejsza droga do obniżenia kosztów produkcji. Poza tym naturalne walory białka zawartego w lucernie, jak też inne bezcenne składniki pokarmowe, zapewniają większą zdrowotność i dobrostan odżywianych nią zwierząt i zaletami swoimi przewyższają koncentraty białkowe pochodzące z zakupu.

Tags: artykuł promocyjny