Schorzenia kończyn, zaraz po chorobach wymienia i zaburzeniach w rozrodzie, stwarzają najwięcej problemów w hodowli bydła. Na występowanie kulawizn mają wpływ: czynniki wrodzone, warunki utrzymania zwierząt: twarde, nierówne, wilgotne podłoże, brak lub niedostateczny ruch zwierząt, żywienie oraz brak odpowiedniej profilaktyki racic. Współczesna hodowla sprzyja rozwojowi chorób kończyn w związku z dążeniem hodowców do uzyskania jak największej masy ciała przy jednoczesnym zachowaniu normalnej wielkości racicy. Róg racicowy przyrasta średnio 3-5 mm miesięcznie, a szybkość jego ścierania uzależniona jest od twardości, podłoża i częstości poruszania się zwierzęcia.

Chów alkierzowy bydła wiąże się z ograniczeniem możliwości ruchu zwierząt, a zatem utrudnienia naturalnego ścierania się rogu racicy, co przy braku odpowiedniej pielęgnacji prowadzi do jego wyrastania i deformacji, a w dalszej konsekwencji do schorzeń. Szacuje się, iż są one przyczyną brakowania nawet 15-20% krów mlecznych w stadzie. Możliwości profilaktyki upatruje się na drodze żywieniowej. Coraz większą uwagę przywiązuje się do bilansowania witamin i składników mineralnych w dawkach pokarmowych. Szczególną uwagę zwraca się na zapewnienie odpowiedniej ilości aminokwasów niezbędnych w procesie keratynizacji rogu racicowego – cysteiny, metioniny, składników mineralnych – wapnia, miedzi, cynku oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach – A, D, E a także biotyny.
Biotyna jest jedną z witamin z grupy B, nazywana jest inaczej witaminą H od słowa Haut (niem.) oznaczającego skórę. Z chemicznego punktu widzenia zbudowana jest z dwóch zespolonych pierścieni tiofenowego i imidazolidynowego z dołączonym łańcuchem bocznym kwasu walerianowego. Biotyna w niewielkich ilościach znajduje się w żywych komórkach roślinnych i zwierzęcych. Doskonałym źródłem tej witaminy w żywieniu jest susz z lucerny i śruty poekstrakcyjne. Mało biotyny zawierają pasze treściwe.
Biotyna jest niezbędna do prawidłowej przemiany tłuszczów, białka oraz wchłaniania kwasu askorbinowego. Ponadto:
•    potrzebna jest w tworzeniu hemoglobiny,
•    jest przypuszczalnie związana z procesem wzrostu, znaczne jej ilości zawierają tkanki płodu,
•    w procesie przemiany materii jest ważnym sprzymierzeńcem innych witamin z grupy B: kwasu foliowego, pantotenowego i kobalaminy,
•    biotyna zawiera siarkę, dzięki jej zawartości wpływa korzystnie na skórę, sierść,
•    jest koenzymem karboksylaz.
Biotyna kontroluje aktywnie tłuszczową przemianę materii, odgrywa ogromną rolę zarówno w glukoneogenezie, jak i syntezie kwasów tłuszczowych. Współdziała w tworzeniu kwasów tłuszczowych i spalaniu tłuszczu. Biotyna jako koenzym bierze udział w syntezie długołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Kwasy te odgrywają istotną rolę w tworzeniu międzykomórkowej substancji cementującej racicę. Przypuszcza się, że witamina H poprawia jakość i ilość lipidów w macierzy międzykomórkowej.
Biotyna odgrywa rolę w przemianie glukozy, głównie w pierwszym etapie przemiany materii, gdyż wtedy współdziała z hormonem trzustki – insuliną. Ze względu na ten udział wpływa też pośrednio na prawidłowe funkcjonowanie systemu nerwowego. Witamina H stabilizuje poziom glukozy we krwi. Ponadto stymuluje ona tworzenie się glikogenu.
Najbardziej poznany jest jej udział w wiązaniu dwutlenku węgla (karboksylacji). Jej zadaniem jest „osadzanie” CO2 w purynach, które wchodzą w skład kwasów nukleinowych. Jednak jako koenzym przenoszący dwutlenek węgla uczestniczy w rozkładzie leucyny i izoleucyny – aminokwasów wpływających na regulację poziomu cukru we krwi. To nie jest jednak jedyna rola biotyny w przemianach białkowych. Aktywuje ona bowiem bezpośrednio syntezę białek keratyny, a także pośrednio enzymów związanych z syntezą tłuszczów oraz glukozy i przez to także ważnych w tworzeniu keratyny. Dodatkowo badania wykazały pobudzający wpływ na wchłanianie aminokwasów w jelitach. Niedobory tej witaminy utrudniają też wcielanie aminokwasów do białek.


Za dużo pasz treściwych
Krowy żywione intensywnie, dużymi ilościami zbóż w dawce, mają często niedobory biotyny. Duże dawki pasz treściwych i małe ilości NDF (neutralnej frakcji włókna pokarmowego) upośledzają syntezę tej witaminy w żwaczu. Także zbyt gwałtowne wprowadzenie w trakcie laktacji pasz treściwych może doprowadzić do zaburzeń funkcji metabolicznych żwacza skutkujących ograniczeniem liczby i składu mikroflory, a w szczególności bakterii celulolitycznych i zmian pH płynu żwacza. Przy niskim pH żwacza bakterie nie syntetyzują wystarczającej ilości witaminy H. Następstwem kwasic jest złe ukrwienie racic, co pogarsza ich zaopatrzenie w składniki odżywcze i tlen. Dochodzi do obrzęków i krwistych wybroczyn wewnątrz racic. Tworzą się również bolesne wrzody podeszwy. Potem następuje oddzielenie warstwy rogotwórczej od rogu racicy i dochodzi do pęknięć ścian racicy. Zmniejsza się produkcja kreatyny – białka budującego dwie komórki rogu racicowego. Komórki te połączone są substancją cementującą – mocną, ale na tyle elastyczną, żeby racica „pracowała”. Za stan komórek rogu racicowego w dużym stopniu odpowiada cynk, a za „cement” między nimi – biotyna. Dodatek biotyny przyczynia się głównie do zmniejszenia występowania oddzielenia linii białej, natomiast na pozostałe schorzenia oddziałuje już w mniejszym stopniu. Mechanizmy, dzięki którym biotyna wpływa na zdrowie racic nie są do końca wyjaśnione. Wzmożona synteza keratyny przez keratynocyty kopyt może być możliwym mechanizmem, dzięki któremu biotyna poprawia stan racic. Keratynocyty to komórki odpowiedzialne za syntezę białka znanego jako keratyna. Są one osadzone w bogatej w lipidy macierzy pozakomórkowej, w skład której wchodzą: cholesterol, kwasy tłuszczowe i ceramidy. Zwiększona synteza kwasów tłuszczowych po suplementacji biotyną – poprzez wzrost aktywności acetylo-CoA, której koenzymem jest właśnie ta witamina, może być także mechanizmem, dzięki któremu następuje poprawa „zdrowia” racic.
Wyniki wielu badań wskazują na pozytywny wpływ dodatku biotyny. Dotyczy to szczególnie choroby białej linii podeszwy. W doświadczeniu na krowach w I i II trymestrze laktacji stwierdzono iż podawanie biotyny zmniejszyło występowanie krwiaków o 6,7%, uszkodzeń linii białej oraz wrzodów podeszwy o 0,8%. Wyniki te korespondują z badaniami na opasach, w których stwierdzono poprawę spoistości racic, mniejszą ich ścieralność. W jednym z badań w Wielkiej Brytanii, dodatek 20 mg/dobę biotyny skutkował zmniejszeniem kulawizny spowodowanej chorobą białych linii nawet o 50%. Suplementacja biotyną zwykle zmniejsza zmiany w raciacach w ciągu od 2 do 3 miesięcy, ale może być wymagana nawet przez 6 miesięcy.
Biotyna nie tylko oddziałuje na stan kończyn bydła. Badania pokazują, że krowy karmione z dodatkiem biotyny produkowały więcej mleka o korzystniejszym składzie chemicznym. Zwierzęta cechowały się lepszą płodnością. Dane sugerują też, że dodatek do diety biotyny może zmieniać metabolizm żwacza i powodować zwiększenie trawienia błonnika oraz zwiększać produkcję propionianu i tym samym produkcję glukozy przez krowy.

Literatura dostępna u autora

Tags: fizjologia