giełda online

Zboża paszowe
cena netto zł/t
pszenica520-570
kukurydza500-545
owies420-480
jęczmień540-570
Śruty
rzepakowa830
sojowabrak ofert
żródło:www.rolpetrol.com.pl
Uniwersalna rasa simentale PDF Drukuj Email
Hodowca Bydła
Wpisany przez Tadeusz Barowicz Kraków   

Bydło simentalskie należy do najstarszych ras hodowanych w Europie. Jego ojczyzną jest Szwajcaria, gdzie stanowi 50% pogłowia utrzymywanych tam krów. Mimo, że nie należy do najwydajniejszych, to po holsztyno-fryzach jest najliczniejszą i najpopularniejsza rasą na świecie. Można go spotkać niemal na wszystkich kontynentach, co potwierdza duże zdolności adaptacyjne i wysoką przydatność w ekstremalnych warunkach (utrzymywane w Alpach, Afryce, Australii). Obecnie populacja bydła simentalskiego szacowana jest na ok. 42 mln sztuk, ze stałą tendencją wzrostową. Europę zamieszkuje 17 mln sztuk tego bydła.


Simentale w Polsce
W Polsce chów simentali rozpoczęto w pierwszej połowie XIX wieku, szczególnie w rejonach południowo-wschodnich (na tzw. kresach wschodnich). Spotykało się je również w Wielkopolsce, na Kujawach oraz Lubelszczyźnie. Już w końcu XIX wieku na ogólną ilość 43 obór zarodowych, aż 28 obór stanowiły obory z bydłem simentalskim.
Po II wojnie światowej, w latach 1955-1960, w celu poprawy użytkowości mlecznej sprowadzono ze Szwajcarii, Rumunii, NRD, Węgier i RFN – 30 buhajów oraz 718 jałowic. Później, w celu poprawy mleczności, wielokrotnie jeszcze sprowadzano nasienie buhajów. Simentale najczęściej były spotykane wyłącznie na Podkarpaciu, szczególnie w dawnych województwach: krośnieńskim, przemyskim, rzeszowskim i sądeckim. Do początków lat 90-tych ubiegłego wieku, w Brzozowie działał duży ośrodek hodowli zarodowej bydła simentalskiego. Utrzymywano tam w kilku gospodarstwach (Pakoszówka, Grabownica, Witryłów, Ulucz, Haczów, Widacz) ponad 1 tys. krów mlecznych tej rasy. Obecnie gospodarstwa te już nie istnieją.
Na Polską populację bydła simentalskiego składa się około 100 000 tych krów, z czego 35 000 sztuk jest czysto rasowych, co stanowi około 1,5% pogłowia wszystkich krów dziś utrzymywanych w naszym kraju. Zainteresowanie hodowlą bydła simentalskiego ciągle wzrasta, co uwidacznia się stale rosnącą liczbą krów objętych kontrolą użytkowości (5966 szt.) i rejestracją nowych stad na terenie całego kraju.


Simentale w ZD IZ-PIB Sp. z o.o. w Odrzechowej
Największym skupiskiem bydła simentalskiego w Polsce jest Zakład Doświadczalny Instytutu Zootechniki-PIB Sp. z o.o. w Odrzechowej. Początkowo bydło tej rasy znajdowało się tu tylko na Stacji Oceny Buhajów w Pastwiskach, ale z czasem doceniono jego walory i stopniowo krowami tej rasy zastąpiono w pozostałych oborach posiadane wcześniej bydło nizinne czerwono-białe.
W ZD Odrzechowa działa Stacja Oceny Mięsnej Buhajów Simentalskich, która prowadzi ocenę buhajów testowych w zakresie użytkowości mięsnej. ZD Odrzechowa utrzymuje jedno z największych stad bydła simentalskiego prowadząc kierunek hodowli mlecznej i mięsnej z ekologicznym wykorzystaniem użytków zielonych, a równocześnie maksymalnie włącza się w realizację programu hodowlanego dla bydła simentalskiego.


Instytut Zootechniki-PIB sprawuje merytoryczny nadzór nad realizacją programu hodowlanego dla bydła simentalskiego i jest odpowiedzialny za ocenę wartości hodowlanej buhajów w zakresie cech mlecznych i mięsnych.
Jednostką czynnie związaną z hodowlą bydła simentalskiego jest Małopolskie Centrum Biotechniki w Krasnem (od 1958 roku Zakład Unasieniania, a od 1975 roku Stacja Hodowli i Unasieniania – przekształcona w 2000 roku w Małopolskie Centrum Biotechniki). Małopolskie Centrum Biotechniki jest realizatorem programu hodowlanego dla bydła rasy simentalskiej oraz autorem, a także wykonawcą programu oceny i selekcji buhajów tej rasy. Specjalizuje się również w hodowli i popularyzacji zarodowych buhajów simentalskich, a także w produkcji i dystrybucji nasienia buhajów tej rasy, zarówno dla populacji simentalskiej, jak i do unasieniania towarowego na terenie całego kraju.


Dlaczego simentale?
Z roku na rok rośnie zainteresowanie rolników w różnych regionach Polski chowem i hodowlą bydła simentalskiego. Powstaje szereg obór zarówno mniejszych jak i większych, jednak regionem, gdzie skoncentrowana jest hodowla bydła tej rasy, jest nadal rejon południowo-wschodniej Polski, tj. Pogórze Karpackie oraz Bieszczady, woj. Lubelskie oraz Suwalszczyzna. Dominują tu gospodarstwa drobne, o niezbyt wysokiej kulturze rolnej. Ukształtowanie terenu, a także warunki klimatyczne są sprzyjające tylko dla bydła wytrzymałego, odpornego, niewybrednego pod względem żywienia oraz maksymalnie wykorzystującego pasze z użytków zielonych. Jest to jeden z głównych powodów, dla których bydło simentalskie od wielu lat cieszy się taką popularnością w tym regionie.
Simentale stanowią jeden z roślejszych typów bydła wszechstronnie użytkowego, o dużych zdolnościach zarówno do opasu, jak i do produkcji mleka. Bydło to jest szczególnie dobrze przystosowane do warunków podgórskich. Ma silne, dobrze zpionowane nogi, a racice twarde i odporne na ścieranie. Krowy nawet starsze chętnie się przemieszczają i pobierają duże ilości zielonki z pastwisk.
Pogoń za maksymalizacją produkcji mleka od krów sprawiła, że w minionych latach postawiono na krowy HF, a w cieniu tej rasy znalazły się pozostałe rasy bydła utrzymywane w Polsce. Dziś, ze względu na kwotowanie mleka, oraz ekologiczne priorytety, obserwuje się zwiększone zainteresowanie rodzimymi rasami bydła, w tym bydłem simentalskim. Przypomniano sobie, że w ogólnym rozrachunku liczy się nie tylko jednostkowa wydajność, lecz również użytkowanie krowy mlecznej. Im jest dłuższe, tym lepiej. Bydło simentalskie wyróżnia się długowiecznością. Średni wiek krowy wpisanej do rejestru sztuk o dużej wydajności to ok. 15 lat. W tym czasie liczba urodzonych cieląt może wynosić nawet 16 sztuk. Przeciętna krowa rasy simentalskiej w ciągu życia może wyprodukować ponad 52 tys. kg mleka. Produkcja mleka u simentali ponadto, aż do dziewiątej laktacji (włącznie), pozostaje w pełni efektywna, nie spada bowiem poniżej 4500 kg. Szczyt mleczności uzyskują simentale zwykle w 5-6 laktacji. Wolny wzrost związany jest z ogólnym rozwojem organizmu, zwiększeniem kalibru, pojemnością wymienia oraz przewodu pokarmowego.
Masa ciała standardowej krowy simentalskiej waha się obecnie od 650 do 800 kg, zaś buhajów od 900 do 1200 kg. Umaszczenie bydła simentalskiego, to większe lub mniejsze łaty koloru od prawie żółtego poprzez płowe do ciemnowiśniowego. Bydło to zawsze posiada białą głowę, podgardle, brzuch oraz dolne części nóg. Na głowie zdarzają się charakterystyczne „okulary”.
Simentale znane są jako bydło o dwukierunkowej, mleczno-mięsnej użytkowości. Wyselekcjonowane osobniki w kierunku mlecznym tworzą linię mięsno-mleczną. Taki typ bydła znajduje się w Zakładzie Doświadczalnym w Odrzechowej. Bydło to charakteryzuje się dużymi zdolnościami do opasu i dobrą wydajnością mleczną. Pod względem wydajności rzeźnej niewiele różni się od takiego bydła mięsnego jak charolaise, limousine, hereford, aberdeen angus lub blonde d’aquitaine. Wydajność mleczna to przeciętnie ok. 4,5-6 tys. litrów mleka, ale krowy rekordzistki tej rasy charakteryzują się wydajnością od 7 do 8 tys. litrów mleka przy 4% tłuszczu i 3,36% białka. W kraju najwyższa wydajność mleka ze stada w 2007 r. wyniosła 7339 kg. Mleko od simentali zawiera średnio o ok. 20% więcej białka niż krów HF (Tab. 1). Charakteryzuje się poza tym wysoką zawartością kazeiny (2,56%) oraz dużą zawartością soli mineralnych. Ma duże walory smakowe. Producenci serów cenią sobie to mleko, bo na jednostkę produktu mniej potrzeba surowca niż w przypadku innych ras bydła. Jak mało które szczególnie nadaje się do produkcji jogurtów i kefirów. Bydło simentalskie cechuje się dużą odpornością na choroby, w tym również na mastitis, co dla hodowców ma niebagatelne znaczenie. Genetycznie uwarunkowana odporność simentali na mastitis ogranicza straty generowane schorzeniami wymion. Stany zapalne wymion, oprócz ograniczenia ilości produkowanego mleka, powodują wzrost w nim komórek somatycznych. Trzeba pamiętać, że cena mleka jest i będzie coraz bardziej uzależniona od liczby komórek somatycznych oraz zawartości w nim suchej masy oraz białka.
Simentale należą do ras wcześnie dojrzewających, dlatego inseminacja jałówek zalecana jest między 16 a 18 miesiącem życia. Nie obserwuje się również trudnych porodów; odsetek porodów łatwych to 98,8%. Nawet w stadach o najwyższym poziomie wydajności okres międzywycieleniowy nie przekracza 390 dni, co pozwala produkować więcej mleka i cieląt w okresie użytkowania krów. Użycie nasienia na jedno skuteczne zacielenie wynosi poniżej 1,5 porcji nasienia. Krowy tej rasy cechują się również dobrą twardością rogu racicowego, co sprawia, że nie trzeba je brakować z tego powodu.
Coraz częściej wykorzystuje się simentale do krzyżowania z innymi rasami, co prowadzi do poprawy zdrowotności, mięsności oraz parametrów jakościowych mleka itd.
Budowa ciała i dobre umięśnienie sprawiają, iż simentale są jednocześnie bydłem nadającym się do opasania. Potrafią dobrze wykorzystywać paszę, zwłaszcza na użytkach zielonych. Warto wspomnieć, że to jedyna rasa bydła w Polsce, która nieprzerwanie od 1993 roku oceniana jest pod względem walorów mięsnych i przydatności do produkcji żywca wołowego. Na podstawie wyników oceny wartości hodowlanej dla cech mlecznych i mięsnych corocznie wybiera się z przeznaczeniem do rozrodu 2-3 najlepsze buhaje pochodzące z rejonu hodowli tej rasy, do dalszego doskonalenia populacji i buhaje o bardzo dobrych cechach mięsnych pochodzące spoza rejonu, z przeznaczeniem do krzyżowania towarowego na terenie całego kraju.
Buhaje simentalskie cieszą się dużym uznaniem producentów żywca wołowego, o czym świadczy liczba krów i jałowic unasiennionych buhajami tej rasy. W 2006 roku na łączną liczbę około 620 tys. sztuk krów i jałówek unasiennionych nasieniem buhajów ras mięsnych, około 37% przypadało na simentale, co daje drugie miejsce w kraju po buhajach rasy limousine (około 41%). Krzyżowanie towarowe pozwala wykorzystać efekt heterozji. Mieszańce charakteryzują się wyższymi przyrostami, lepszą jakością mięsa oraz lepszym wykorzystaniem paszy.
Łagodny i spokojny charakter oraz szereg innych zalet dobrego macierzyństwa i opieki nad potomstwem sprawia, że simentale wykorzystywane są jako krowy mamki w stadach mięsnych. Zwraca się uwagę, na dobrą mleczność krów mamek, która gwarantuje wysokie przyrosty masy ciała cieląt. W opasie intensywnym, buhajki simentalskie w wieku jednego roku osiągają wagę żywą 450 kg, zaś średnie przyrosty dzienne nie rzadko przekraczają 1200-1300 gramów (przeciętnie 900 gram). Z kolei wybrakowane krowy stanowią wartościowy materiał rzeźny.
Dzięki zdolnościom adaptacyjnym, silnej budowie oraz dobremu wykorzystaniu pasz objętościowych simentale są użytkowane w typie jednostronnie mięsnym w Afryce Południowej, USA, Kanadzie, Izraelu i Australii. Kraje, które specjalizują się w produkcji mięsa w oparciu o bydło simentalskie to: Argentyna, Australia, Stany Zjednoczone, Nowa Zelandia i Południowa Afryka. Także w niektórych krajach europejskich takich jak Wielka Brytania, Irlandia, Dania i Szwecja coraz częściej użytkowane jest bydło simentalskie w stadach czysto mięsnych.
Mięso simentali charakteryzuje się delikatnością i umiarkowaną marmurkowatością. Wydajność rzeźna przekracza 60%, mięso jest delikatne, dobrej jakości, lekko przerośnięte tłuszczem. Umiarkowana marmurkowatość mięsa, równomiernie rozmieszczona, jest cechą jakościowo pożądaną, pozytywnie wpływając na walory kulinarne mięsa.


Perspektywy
Prognozy dla bydła simentalskiego, jako bydła o użytkowości dwukierunkowej są więcej niż dobre. Przy zmniejszającym się na świecie pogłowiu bydła, bardzo wzrastającym popycie na rynku mlecznym oraz zmniejszaniu się podaży na wołowinę perspektywy rysują się ciekawie.
Bydło simentalskie szczególne można polecać dla gospodarstw, które mają zamiar ukierunkować się na produkcję mleka z jednoczesną produkcją żywca. Ze względu na doskonałe wskaźniki płodności, odporność na schorzenia, dobre wykorzystanie pasz i długowieczność, simentale nadają się również do chowu intensywnego w oborach wolnostanowiskowych. Nakłady na żywienie ponadto, nie są tak wysokie jak w przypadku krów HF, zaś za młodzież rzeźną do masy 300 kg uzyskuje się wysoką cenę (nie rzadko wahającą się od 8 do 10 zł/kg), nie wspominając już o cenie wysokocielnych jałówek (5-5,5 tys. zł za sztukę). Ilość i jakość mleka tej rasy jest również jej niekwestionowanym walorem.
W naszym kraju księgami oraz realizacją programów hodowlanych zajmuje się Polski Związek Hodowców Bydła Simentalskiego (PZHBS). Powstał on w 1994 roku w Sanoku, zaś od 1995 roku wszedł w skład struktur Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka w Warszawie. Od 1997 roku jest członkiem struktur europejskich – European Simmental Federation. Głównym zadaniem PZHBS jest realizacja samodzielnie opracowanego Programu Hodowlanego, który określa działania prowadzące do wzrostu wartości hodowlanej i produkcyjnej użytkowanego bydła rasy simentalskiej. Nakreślonym celem dla krajowej populacji tej rasy jest utrzymanie, zgodne z życzeniem hodowców, dwukierunkowego typu użytkowania, przy zachowaniu dobrej zdrowotności, płodności oraz długowieczności zwierząt.
Obecnie do ksiąg hodowlanych w naszym kraju wpisywane są simentale użytkowane mlecznie. PZHBS czyni jednak starania o utworzenie drugiego działu – krów użytkowanych mięsnie.


Podsumowanie
Podsumowując trzeba stwierdzić, że bydło simentalskie ma mniejsze wymagania środowiskowe i można je hodować w gorszych warunkach żywienia i utrzymania. Do jego szczególnych zalet należy:
✓    zadowalająca wydajność i bardzo dobry skład mleka,
✓    niska liczba komórek somatycznych w mleku,
✓    odporność na mastitis
✓    dobra użytkowość mięsna,
✓    doskonałe wykorzystanie pasz objętościowych,
✓    długowieczność,
✓    dobre parametry rozrodcze,
✓    silne nogi oraz odporne na ścieranie racice,
✓    wysoka zdrowotność.

Tags: hodowla