Współczesne problemy żywieniowe i zdrowotne krów w wysokowydajnej produkcji mleka PDF Drukuj Email
Hodowca Bydła
Wpisany przez D. Minakowski   

Międzynarodowe seminarium firmy DELACON POLSKA Sp. z o.o. (Phytogenic Feed Additives – performing nature).

 

 

Seminarium nt. „współczesne problemy żywieniowe i zdrowotne wysokowydajnych krów” zorganizowane przez firmę Delacon Polska Sp. z o.o., odbyło się 22 marca 2011 w IZ PIB ZD w Pawłowicach.
Dotyczyło ono wybranych problemów żywieniowych i zdrowotnych, związanych z użytkowaniem krów w warunkach intensywnej produkcji mleka.


W pierwszym wystąpieniu na seminarium dr W. van Straalen z Centrum Badawczo-Naukowego Pasz (Schorthorts Feed Research) z Holandii omówił w interesujący sposób wymagania w zakresie jakości pasz oraz składu dawek stosowanych w żywieniu wysokowydajnych krów.


Na podkreślenie zasługuje fakt, że wysokowydajne krowy wymagają wysokiej jakości pasz, przy zapewnieniu wymaganej koncentracji energii. Stanowi to najważniejszy czynnik limitujący wydajność mleczną krów. Należy nadmienić, że znacznie większy niedobór energii (ujemny bilans energetyczny) występuje u krów wieloródek w początkowym okresie laktacji po wycieleniu, w porównaniu do krów pierwiastek i krów w drugiej laktacji.
Optymalizacja składu dawek pokarmowych powinna być w związku z tym dokonywana na podstawie określenia prekursorów glukogennych, aminogennych i lipogennych. W tej ocenie powinno się uwzględniać nie tylko produkty przemiany związków azotowych i węglowodanów w żwaczu, ale również pulę dostępnych składników w obszarze jelita cienkiego (badania przy użyciu metod mobilnych woreczków nylonowych i na przetokowanych zwierzętach). Ważna jest również charakterystyka źródeł energii w dawce, a także frakcji związków azotowych oraz zapewnienie wymaganego udziału dodatków paszowych stymulujących przemiany w żwaczu produkcyjność krów.


Do podstawowych składników glukogennych (prekursory) zalicza się kwas propionowy powstający w przemianach węglowodanów w żwaczu i w jelicie grubym, skrobię trawioną w jelicie cienkim oraz aminokwasy glukogenne.
Niektóre parametry charakteryzujące przykładową dawkę pokarmowa w zależności od wydajności mlecznej krów przedstawiono w tabeli 1.
Na podstawie danych zebranych przez Centrum Badawczo-Naukowe Pasz w Holandii przedstawiono przykładowy skład dawki stosowanej w żywieniu krów w technologii TMR dla krowy o wydajności 8 tys. kg mleka (80 dzień po wycieleniu – 40 kg mleka na dzień/4,20% tłuszczu i 3,20% białka).
Kolejny interesujący wykład pt. „Żywienie krów mlecznych i ich dobrostan” przedstawił prof. Z. M. Kowalski z UR w Krakowie. Jak wynika z przedstawionych danych, istnieje ścisła zależność pomiędzy żywieniem a dobrostanem krów. O efektach produkcyjnych i żywieniowych decyduje nie tylko skład i zbilansowanie dawki pokarmowej, ale również system zadawania pasz oraz warunki utrzymania zwierząt. Jednym z najważniejszych czynników decydującym o efektach produkcyjnych krów jest pobranie suchej masy oraz koncentracja energii w suchej masie dawki. Do głównych czynników, które można określić jako czynniki zależne od zwierzęcia należy wymienić okres fizjologiczny, wydajność mleczną oraz status metaboliczny zwierząt. Natomiast do głównych czynników środowiskowych zalicza się systemy zadawania paszy, czynniki zoohigieniczne, w tym temperatura otoczenia i komfort zwierząt związany z warunkami utrzymania, dostępem do stołu paszowego oraz czynniki socjalne zwierząt. Do ważnych czynników, które mają wpływ na pobieranie paszy należy zaliczyć jakość, w tym smakowitość pasz stosowanych w dawce pokarmowej, prawidłowy dostęp do stołu paszowego oraz niezbędny komfort zwierząt dla przeżuwania (minimum 40-50% krów powinno przeżuwać bez względu na porę dnia).

Im więcej czasu zwierzęta przeznaczają na przeżuwanie, tym stwierdza się wyższą produkcję mleka i lepsze wykorzystanie paszy. Jak podkreślał prof. Z. M. Kowalski krowa nie jest często traktowana indywidualnie przy stole paszowym, a z reguły jest indywidualnie leczona, kryta i brakowana. Zapewnienie zwierzętom prawidłowego dostępu do stołu paszowego wpływa nie tylko na poprawę komfortu krów, ale również korzystnie oddziaływuje na poprawę pobrania suchej masy dawki. Pobranie paszy jest bardziej równomierne przy częstszym podawaniu paszy oraz podgarnianiu jej na stole paszowym. Zapewnienie wymaganego dostępu do stołu paszowego powyżej 60 cm (0,7-0,8 m) na sztukę jest nie mniej ważne niż zapewnienie wymaganej koncentracji składników pokarmowych w suchej masie dawki. Jak wynika z przeprowadzonych obserwacji i badań, konkurencyjność w dostępie do stołu paszowego sprzyja zwiększeniu pobrania suchej masy TMR-u. Krowa pobiera na ogół paszę w okresie 3 do 5 godzin na dobę. Najczęściej zwiększony apetyt występuje u zwierząt po doju oraz po zadaniu świeżej paszy w ramach danego odpasu.
Krowy podchodzą do stołu paszowego 6-10 razy w ciągu doby i zwiększają pobranie paszy przy wzroście liczby odpasów. Nadmierna podaż paszy na 1 odpas oraz rzadkie odpasy powodują możliwość występowania kwasicy żwacza (mniej jest wydzielanej śliny i tym samym występuje ograniczenie naturalnego buforowania treści żwacza). W praktyce zazwyczaj stosowany jest dwukrotny odpas krów. Wówczas po zadaniu świeżej paszy, a także po doju obserwuje się duże zainteresowanie pobieraniem paszy. Zabieg podgarniania pozostałości na stole paszowym w mniejszym stopniu wpływa na pobieranie paszy niż zadawanie świeżej paszy (świeżego TMR-u).
Minimum dwukrotne zadawanie paszy oraz wysoka jakość zadawanych pasz, a także wymagana koncentracja składników pokarmowych w suchej masie dawki pod kątem potrzeb pokarmowych określonej grupy żywieniowej krów, stanowi gwarancję utrzymania stabilnych przemian w żwaczu oraz podstawowy warunek zapobiegania subklinicznej kwasicy żwacza.


Warto zaznaczyć, że subkliniczna kwasica żwacza (pH 5,2-5,6 przez min. 3h/dobę) jest najpopularniejszym zaburzeniem metabolicznym u krów i czynnikiem sprzyjającym występowaniu ochwatu (laminitis) u wysokoprodukcyjnych krów. Dlatego zwiększenie częstotliwości odpasów ogranicza zmiany pH treści żwacza z równoczesnym zwiększeniem pobrania sm dawki. Można przyjąć, że lepsze efekty uzyskuje się w przypadku, gdy krowa pobiera częściej paszę (większa liczba odpasów i mniejsze jej ilości na 1 odpas).
W przypadku stosowania dwóch lub większej liczby odpasów, krowy przebywają przy stole paszowym dłużej, pobierają paszę częściej i mniejsze jej ilości na 1 odpas, wówczas ograniczone jest sortowanie paszy oraz mniejsza jest podatność pasz na zagrzewanie. W efekcie uzyskuje się nie tylko mniejsze ryzyko wystąpienia kwasicy żwacza, ale większe pobranie suchej masy.
Dla uzyskania niezbędnego komfortu przy pobieraniu paszy należy zapewnić miękkie podłoże przy stole paszowym (krowy preferują takie podłoże) – wówczas spędzają więcej czasu na pobieraniu paszy (betonowe podłoże nie jest rozwiązaniem zalecanym).
W dalszych wystąpieniach przedstawiciele firmy Delacon Polska Sp. z o.o. scharakteryzowali efekty wynikające ze stosowania fitogenicznych dodatków paszowych w żywieniu bydła mlecznego. I. Kiedrowski omówił zagadnienie efektywnej produkcji mleka z zastosowaniem fitogenicznych dodatków Rumex. Ten specjalistyczny dodatek firmy Delacon zawiera w swoim składzie olejki eteryczne, żywe kultury drożdży oraz saponiny. Zastosowane w preparacie olejki eteryczne stymulują zwiększenie strawności składników pokarmowych z równoczesną poprawą smakowitości i pobrania paszy. Dodatkowo posiadają one właściwości immunostymulacyjne, w wyniku czego ograniczają ryzyko występowania stanów zapalnych tkanek i śluzówki. Specjalnie wyselekcjonowane szczepy drożdży (Saccharomyces cerevisiae) z kolei stymulują fermentację żwaczową, korzystnie wpływając na wzrost aktywności mikroflory żwacza, w tym zwiększenie populacji bakterii celulolitycznych, a także szczepów bakterii (Megasphaera elsdenii oraz Selenomonas ruminantium), które utylizują kwas mlekowy w żwaczu. Dzięki temu ogranicza się możliwość wyraźnego spadku pH treści żwacza i zmniejszenia aktywności enzymatycznej mikroflory celulolitycznej (wzrost produkcji octanów). W konsekwencji występuje zwiększenie pobrania suchej masy dawki, poprawa wydajności mlecznej i stanu zdrowotnego krów. Udział saponin (roślinnych glikozydów), które występują w niektórych roślinach powoduje wzrost zdolności wchłaniania oraz zwiększoną aktywność chłonną przewodu pokarmowego oraz sprzyjają redukcji tworzenia się nadmiernych ilości amoniaku i metanu w żwaczu. Zastosowanie preparatu Rumex w praktycznym żywieniu krów wpływa na poprawę efektów produkcyjnych (wzrost wydajności mlecznej krów) i ograniczenie liczby komórek somatycznych (LKS) w mleku.
M. Veit, Delacon Biotechnik (Austria), na podstawie przeprowadzonych badań nad wykorzystaniem preparatu Rumex na strawność suchej masy różnych dawek, przedstawił korzystny wpływ tego preparatu na strawność suchej masy i substancji organicznej dawki z udziałem wilgotnego ziarna kukurydzy i kiszonki z lucerny.
W kolejnym wykładzie dr D. Zaviezo ze Stanów Zjednoczonych scharakteryzował negatywne oddziaływanie mikotoksyn występujących w paszach na produkcyjność i stan zdrowotny krów mlecznych. W swoim wystąpieniu omówił on najnowsze metody analiz mikotoksyn w paszach i technikę pobierania próbek pasz do analizy. Na podkreślenie zasługuje stwierdzenie, że również kiszonki mogą stanowić zagrożenie dla krów w przypadku porażenia tych pasz grzybami (pleśniami) toksynotwórczymi. Do najczęściej występujących mikotoksyn w kiszonkach można zaliczyć aflatoksyny, trichoteceny, patulinę oraz zearalenon. Dr Zaviezo omówił szczegółowo działanie adsorbentu mikotoksyn Co-Bind A-Z. Ten unikalny preparat jest niezwykle skuteczny w wiązaniu szerokiego spektrum mikotoksyn, w tym – zearalenonu.
W ostatnim wystąpieniu nt. „Przyczyn i skutków niskiej wydajności życiowej krów” dr M. Kamyczek z IZ PIB ZD Pawłowice, przedstawił główne powody brakowania krów w wysokowydajnych stadach, do których przede wszystkim zalicza się schorzenia wymienia i zaburzenia rozrodu, niezadowalająca wydajność oraz schorzenia kończyn i racic, a także zaburzenia metaboliczne. Wysokowydajne krowy często są narażone na zaburzenia metaboliczne, m.in. takie jak kwasica, ketoza, syndrom stłuszczonej wątroby, przemieszczenie trawieńca oraz zaleganie poporodowe na tle zaburzeń w gospodarce mineralnej. Schorzenia te występują w postaci podklinicznej lub klinicznej i skutkują obniżeniem wydajności mlecznej, zaburzeniami w rozrodzie oraz zwiększoną podatnością zwierząt na infekcje. W stadach krów o zwiększonej wydajności często dochodzi do nadmiernego brakowania krów w trzeciej laktacji. Natomiast, jak wiadomo, zwrot kosztów nakładów związanych z użytkowaniem krowy uzyskuje się w trzeciej laktacji.
Wyższa wydajność i dłuższy okres użytkowania krów sprzyja poprawie efektów ekonomicznych. Wcześniejsze eliminowanie przyczyn schorzeń metabolicznych oraz zapewnienie wymaganego dobrostanu zwierząt, a w konsekwencji ograniczenie brakowania krów w wyniku racjonalnego utrzymania i żywienia, może przyczynić się istotnie do zwiększenia długowieczności krów.
Seminarium cieszyło się dużym powodzeniem producentów mleka, przedstawicieli Ośrodków Doradztwa Rolniczego oraz pracowników jednostek naukowo-badawczych.


Tags: reportaż