Rolnictwo ekologiczne jest nową, ale prężnie rozwijającą się gałęzią rolnictwa. Jak mówi ustawa o rolnictwie ekologicznym: ”Produkcja rolna, w ekologicznym gospodarstwie rolnym jest prowadzona zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, aktywizuje przyrodnicze mechanizmy produkcji rolnej poprzez stosowanie naturalnych środków produkcji oraz zapewnia trwałą żyzność gleby, zdrowotność roślin i zwierząt.”

``    Rolnictwo ekologiczne jest najbardziej przyjazną przyrodzie metodą produkcji rolniczej. Również przyczynia się do zwiększenia żyzności gleby, oraz zachowania różnorodności biologicznej i krajobrazowej. 
    Rolnictwo ekologiczne oparte jest na wykorzystaniu naturalnych nawozów w przeciwieństwie do nawozów mineralnych używanych w gospodarstwach tradycyjnych. Uważane jest za racjonalne i nowoczesne. 
 

   Po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej świadomość rolników wzrosła. W Polsce wzrasta liczba gospodarstw ekologicznych, podobnie jak w państwach takich jak Niemcy, Szwecja, czy Holandia.


    Utrzymywanie zwierząt jest także bardzo ważne w produkcji ekologicznej. Choć mało jeszcze jest w Polsce gospodarstw ekologicznych zajmujących się produkcją zwierzęcą, to pocieszający jest fakt że z roku na rok ich liczba wzrasta.
    Pielęgnowanie skóry bydła oraz higiena pomieszczeń inwentarskich, to z pewnością bardzo ważne czynności, o których powinien pamiętać każdy hodowca.
    Pielęgnowanie bydła opiera się głównie na czyszczeniu skóry oraz obcinaniu racic i rogów.

1. Czyszczenie
Skóra stanowi ochronę przed różnego rodzaju szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi oraz bierze udział w przemianie materii organizmu i regulacji ciepłoty. Skóra przez czas dłuższy nie pielęgnowana pokrywa się warstwą brudu, kurzu i złuszczonego naskórka zlepionego wydzielinami gruczołów łojowych i potowych. Powłoka taka utrudnia w dużym stopniu prawidłową czynność skóry oraz stanowi środowisko sprzyjające rozwojowi pasożytów i drobnoustrojów chorobotwórczych. Doświadczenie wykazuje, że krowy czyszczone mają o 5-8% wyższą wydajność mleka, niż krowy o skórze nie pielęgnowanej. Dlatego codzienne czyszczenie bydła jest konieczne.
    Zwierzęta należy czyścić wiechciem ze słomy i dostatecznie twardą szczotką. W ciągu dnia pożądane jest usuwanie kału z ubrudzonych nim części ciała, aby nie dopuścić do tworzenia się skorupy na udach i bokach zwierzęcia. Szczególnie ważne jest to w zimie, kiedy bydło przebywa w oborach. Podczas czyszczenia wiechciem lub szczotką wyciera się cały tułów zwierzęcia, a następnie – czyszcząc w kierunku układu włosa – zbiera się brud. Do czyszczenia szczotki służy zgrzebło. Czyszczenie bydła zgrzebłem jest niedopuszczalne, ponieważ sprawia ból oraz powoduje zadraśnięcia, a nawet skaleczenia, szczególnie w miejscach, w których skóra zwierzęcia prawie przylega do kości, a więc na biodrach i stawach skokowych.
    Bydło latem należy myć lub kąpać. Kąpanie usuwa dokładnie kurz i brud ze skóry zwierzęcia, oprócz tego zaś bardziej niż czyszczenie wzmaga przemianę materii i zaostrza apetyt. Zimą powinno sie obmyć tylko najbardziej zabrudzone części ciała zwierzęcia i to tylko wtedy, gdy  w oborze jest dość ciepło. Należy również pamiętać o starannym oczyszczaniu lub obmywaniu racic, aby brud nie gromadził się między nimi.
 
2. Obcinanie racic i rogów
Racice starszych sztuk i młodzieży trzeba doprowadzać do prawidłowego kształtu przynajmniej dwa razy w roku: na wiosnę, przed wyjściem bydła na pastwisko oraz jesienią. Zaniedbanie tego zabiegu powoduje w następstwie nadmierne i nieprawidłowe wyrastanie i obłamywanie się rogu racic, co poważnie utrudnia zwierzętom chodzenie. Przy obłamywaniu się racic powstają szczeliny sięgające nieraz do koronki. Wskutek ich zanieczyszczenia może powstać zapalenie tkanki rogotwórczej racic powodujące silną kulawiznę, a w następstwie poważny spadek mleczności krów, u buhajów zaś niezdolność do skoku.
    Racice obcina się dłutem – po uprzednim ustawieniu nogi zwierzęcia na desce – lub specjalnymi cięgami i wyrównuje pilnikiem kowalskim. Najlepiej powierzyć wykonanie tego zabiegu wykwalifikowanej i doświadczonej osobie.
    Rogi, zwłaszcza u krów starych, wyrastają również nadmiernie. Często się zdarza, że nieprawidłowo zakrzywiają się ku głowie i ugniatają oczy lub czaszkę w okolicy czoła. Aby do tego nie dopuścić należy końce nienormalnie rosnących rogów co pewien czas obcinać piłką. Zabieg taki jest konieczny również u krów o rogach ostro zakończonych, zwłaszcza gdy zwierzęta bodą, są bowiem wówczas niebezpieczne nie tylko dla innych sztuk bydła lecz też dla ludzi, którzy są w ich pobliżu.
    Co ciekawe, wiosną gdy jest ciepło i hodowca ma pewność, że zwierzęta nie przeziębią się zalecane jest strzyżenie bydła. Ułatwia to utrzymanie go w czystości.
    Kolejnym ważnym czynnikiem, o którym wspomniano na początku, jest higiena pomieszczeń inwentarskich.
    Ma to ogromny wpływ na zdrowie i wydajność zwierząt. Nie tylko fakt, że zwierzęta znajdują się w gospodarstwie ekologicznym, mają odpowiednio zapewnioną higienę skóry, ale też mikroklimat obory jest bardzo istotny. W oborze powinny być zapewnione takie warunki, które zapewniają czystość, dostateczną dla bydła ilość światła, normalną temperaturę oraz odpowiednio suche i świeże powietrze.
 
3. Czystość pomieszczeń
Czystość pomieszczeń oraz okresowe przeprowadzanie ich dezynfekcji stanowią ważny warunek higienicznego utrzymania bydła. Kurz i brud sprzyjają rozwojowi zarazków chorobotwórczych i pasożytów zwierzęcych oraz zanieczyszczają powietrze. Ściany i stropy oraz słupy podporowe należy przynajmniej raz na miesiąc omiatać z kurzu i pajęczyn. Dwa razy do roku (wiosną po wypędzeniu bydła na pastwisko i jesienią) obora i inne pomieszczenia dla bydła powinny być bielone świeżo lasowanym, wapnem. Jest to równocześnie skuteczny sposób dezynfekcji pomieszczeń i urządzeń, ponieważ roztwór świeżo lasowanego wapna niszczy drobnoustroje i jaja różnych pasożytów zwierzęcych.
    Bielenie pomieszczeń można wykonywać ręcznie lub mechanicznie. Jeśli skarmia się bydło kiszonkami to intensywność tego bielenia powinna być większa. Przy bieleniu ścian dobrze jest dodać do wapna ultramaryny pochodzenia naturalnego, aby ściany były bladoniebieskie. Wpływa to na zmniejszenie ilości much w oborze, ponieważ nie lubią one niebieskiego koloru.
    W celu utrzymania czystości i suchości stanowisk trzeba codziennie zaścielać je czystą i suchą słomą, najlepiej żytnią lub pszenną, a kilka razy dziennie wygarniać ze stanowisk świeży kał. Ułatwia to utrzymanie czystości zwierząt i zapewnia im wygodny odpoczynek.
    Aby uchronić zwierzęta przed zaziębieniem się wskutek stania i leżenia na chłodnej podłodze, należy w okresie większych mrozów pozostawiać na stanowiskach niezbyt grubą warstwę obornika. Doskonałym sposobem utrzymania czystości w pomieszczeniach jest słanie stanowisk cienką warstwą ściółki torfowej (z torfu wysokiego), na którą daje się słomę. Torf wchłania bardzo dużą ilość cieczy i gazów, przy czym działa również bakteriobójczo.
    Korytarze i przejścia powinno sie codziennie starannie czyścić. Jeśli pogoda jest sucha, należy je spłukiwać wodą, jeśli zaś deszczowa – mycie jest nieskazane, gdyż zwiększa nadmiernie wilgoć w oborze.

4. Światło
Dostateczna ilość światła w pomieszczeniu wpływa korzystnie na przemianę materii w organizmie zwierzęcia oraz jest ważnym czynnikiem w zwalczaniu drobnoustrojów. Dobre oświetlenie obory potrzebne jest również dla osób obsługujących zwierzęta, ułatwia bowiem pielęgnowanie, karmienie, dojenie i inne czynności. Uważa się, że stosunek powierzchni okien do powierzchni podłogi wynoszący 1:16 zapewnia wystarczającą ilość światła w oborze. Należy też pamiętać, że dodatkowe oświetlenie daje również oświetlenie elektryczne.
 
5. Temperatura i czystość powietrza w oborze 
Temperatura pomieszczenia ma bardzo duże znaczenie w utrzymaniu bydła. Dla krów najkorzystniejsza jest temperatura wahająca się od 6 do 8°C.
    Temperatury niskie a zwłaszcza wynoszące poniżej 0°C, powodują spadek udojów. Zaś temperatura wyższa niż 15°C przyczynia się do zmniejszenia apetytu i wydajności zwierząt. Zbyt wysoka temp. powietrza powyżej 20°C wywołuje wyraźnie przyspieszenie oddechu i tętna oraz podnosi wewnętrzną ciepłotę ciała zwierzęcia. Niekorzystne są zwłaszcza nagłe zmiany temperatury.
 
6. Wilgotność i zanieczyszczenie powietrza
Oprócz wspomnianej temperatury i oświetlenia do czynników wpływających na zdrowie i wydajność bydła należy nadmierna wilgotność powietrza oraz zanieczyszczenie powietrza amoniakiem i dwutlenkiem węgla. Choć w przypadku gospodarstwa ekologicznego stężenie tych gazów jest nieporównywalnie mniejsze niż ma to miejsce w tradycyjnych gospodarstwach, jednak musimy również to brać pod uwagę. Podstawową rzeczą jaką hodowca może zrobić jest niedopuszczanie do rozkładu kału i gnojówki, które wydzielają amoniak. W tym celu należy codziennie usuwać gnój spod bydła, a ścieki przeczyszczać, by nie gromadziła się w nich gnojówka.
    Jeszcze to co jest ważne, to aby nie dopuszczać do tego, aby woda długo pozostawała w korytach.
    Jak widać w gospodarstwach ekologicznych przestrzeganie higieny nie jest zbyt skomplikowane jednak należy o niej pamiętać by zwierzęta były zdrowsze, a ich wydajność była też lepsza.
    Na koniec pozwolę sobie wspomnieć, o niektórych zakładach mleczarskich w Polsce przyjmujących mleko od krów pochodzących z gospodarstw ekologicznych. Są to:
•    Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Pszczynie
•    Eko-Mlecz, Punkt skupu mleka, Dębno.
•    Eko-Pol, Skup mleka, Jabłonna Lacka.
•    Okręgowa Spółdzielna Mleczarska, 
    Jasienica Rosielna.
•    Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska, Lubartów.
•    Zamojska Spółdzielnia Mleczarska, Zamość.
•    Zakład Produkcji Mleczarskiej Z.J.J. Dominik Sp.j.
•    Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska, Garwolin.
•    "Mleko" Sp. z o.o., Lipsk.
•    "Olmlek" Sp. z o.o., Olsztyn.
•    Spółdzielnia Mleczarska "Mlekosz", Koszalin, Serownia w Bobolicach.
•    Spółdzielnia Mleczarska "Mlekosz", Koszalin.
•    Spółdzielnia Mleczarska, Lisewo.
•    Spółdzielnia Mleczarska, Drzycim.
•    Łódzka Spóldzielnia Mleczarska Oddział Produkcyjny Puczniew.
•    Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska, Białogard.

Tags: bydło , dobrostan , ekologia