W ostatnich latach dokonany został w naszym kraju znaczny postęp w zakresie technologii produkcji i konserwowania pasz objętościowych. Znalazło to swoje odzwierciedlenie w wyraźnej poprawie jakości tych pasz oraz ograniczeniu strat składników pokarmowych powstających przy produkcji i konserwowaniu podstawowych materiałów paszowych. Dużą uwagę zwrócono również na możliwości modyfikacji wartości pokarmowej i właściwości funkcjonalnych przemysłowych mieszanek treściwych i dodatków paszowych stosowanych w żywieniu bydła.

    Wysokie wymagania jakościowe oraz złożoność składu przemysłowych mieszanek paszowych zawierających różne komponenty oraz dodatki paszowe powodują, że przemysł paszowy – wytwórnie pasz, wykorzystując najnowsze osiągnięcia badawcze systematycznie doskonalą swoje wyroby pod względem jakości i wartości odżywczych. Wysoka jakość mieszanek paszowych stanowi konsekwencję realizacji procedur jakościowych w procesie ich produkcji. Wymagania w zakresie certyfikacji jakościowej (GMP, GHM, HACCP, ISO) procesów produkcyjnych w wytwórni oraz system kontroli i zarządzania jakością stanowią gwarancję wysokiej jakości uzyskiwanych gotowych wyrobów, tj. mieszanek paszowych, premiksów, mineralnych mieszanek paszowych uzupełniających (MPU). 
 

   Na podkreślenie zasługuje również stosowana powszechnie optymalizacja składu recepturowego produkowanych mieszanek paszowych. Pozwala to na ograniczenie kosztów produkcji, co w konsekwencji prowadzi do obniżenia cen jednostkowych wyrobów w obrocie handlowym dla producentów mleka i żywca wołowego. 
    Produkcja pasz przemysłowym dla bydła mlecznego w naszym kraju rozwija się systematycznie, co wynika ze wzrostu poziomu produkcyjności stad bydła i specjalizacji w produkcji mleka. 
    Udział komponentów zbożowych oraz mieszanek paszowych w żywieniu bydła mlecznego w ogólnej puli pasz (w suchej masie), kształtuje się obecnie na poziomie 20-30%. Produkcja pasz przemysłowych obejmuje pozyskiwane w wytwórniach mieszanki paszowe, w tym preparaty mlekozastępcze i koncentraty wysokobiałkowe, dodatki paszowe, premiksy i MPU mineralno-witaminowe, a także wykorzystywane w żywieniu bydła produkty uboczne przemysłu rolno-spożywczego.

 
Głównymi odbiorcami pasz przemysłowych dla bydła są producenci mleka
Udział przemysłowych pasz treściwych w przypadku żywienia bydła opasowego nie znajduje aktualnie szerszego uzasadnienia ekonomicznego. Jedynie w końcowym okresie opasu (okres ok. 2 m-cy) powinny być stosowane w żywieniu opasanych zwierząt pasze treściwe, w tym przemysłowe mieszanki paszowe, co przyczynia się do poprawy jakości materiału rzeźnego. Nadal w warunkach praktyki produkcja żywca wołowego obejmuje możliwość pokrycia potrzeb pokarmowych opasanych zwierząt przy użyciu pasz gospodarskich, głównie pochodzących z użytków zielonych, kiszonki z kukurydzy oraz niektórych ubocznych produktów przemysłu rolno-spożywczego (młóto, wywary, wysłodki buraczane, itp.). W takich warunkach opas bydła prowadzony jest na ogół przy ograniczonym i niewielkim udziale pasz treściwych, w tym często z wykorzystaniem otrzymanych we własnym zakresie śrut zbożowych. 
    Jak z tego wynika stopień powiązania produkcji mleka oraz żywca wołowego w zakresie wykorzystania pasz przemysłowych jest zróżnicowany. Jak wiadomo podstawy żywienia bydła stanowią i będą stanowić pasze objętościowe, dlatego wykorzystanie pasz objętościowych w żywieniu bydła mlecznego powinno być maksymalnie duże, na ile jest to możliwe. Udział pasz treściwych w dawce powinien być na tyle, na ile jest to konieczne dla zbilansowania niedoborów składników pokarmowych dostarczanych w podstawowych paszach objętościowych oraz w zależności od poziomu produkcyjności krów. 
    Stały wzrost wydajności krów w Polsce powoduje konieczność zwiększania zużycia przemysłowych pasz treściwych (nie tylko wyrobów przemysłu paszowego, ale również suszonych produktów ubocznych przemysłu rolno-spożywczego) dla zapewniania wymaganej podaży składników pokarmowych oraz związków biologicznie czynnych w celu pokrycia potrzeb pokarmowych wysokoprodukcyjnych zwierząt. 
 
Czynniki wpływające  na zapotrzebowanie krów
Zapotrzebowanie w żywieniu bydła na pasze przemysłowe zależy od wielu czynników. Pierwszym i najważniejszym czynnikiem jest jakość i wartość pokarmowa pasz objętościowych (im wyższa jakość i wartość tych pasz, tym bardziej ograniczone zastosowanie pasz treściwych). Kolejnym ważnym determinantem zużycia pasz treściwych w żywieniu bydła, szczególnie bydła mlecznego, jest poziom produkcyjności krów, także struktura i koncentracja stada. Istotną rolę odgrywa również technologia produkcji, w tym system utrzymania i żywienia krów. Także dodatkowe znaczenie ma wpływ prawidłowego bilansowania dawki przy użyciu paszy treściwej na rozród i zdrowotność stada oraz wymagania w zakresie jakości mleka surowego dla potrzeb przetwórstwa. Należy zaznaczyć, że o zainteresowaniu wykorzystaniem przemysłowych pasz treściwych w żywieniu bydła decydować będzie relacja ceny mleka surowego w skupie do ceny komponentów zbożowych, które stanowią podstawę przemysłowych mieszanek paszowych. Wzrost cen zbóż obserwowany w bieżącym roku powoduje, że wzrosła cena gotowych wyrobów w przemyśle paszowym, co spowodowało bardziej restrykcyjne i oszczędne żywienie bydła paszami treściwymi.
Wydajnością i składem mleka  można sterować
Wprowadzane powszechnie w większych stadach bydła mlecznego programy żywieniowe uwzględniają sekwencyjne wykorzystanie mieszanek paszowych, dzięki czemu można skuteczniej sterować wydajnością krów i wpływać korzystnie na skład mleka (Rys. 1).
    Zwiększaniu wydajności mlecznej krów sprzyja m.in. maksymalizacja pobrania suchej masy oraz wysoka koncentracja energii w dawce pokarmowej (Rys. 2). Dzięki podaży energii w ilościach wymaganych zgodnie z zapotrzebowaniem produkcyjnym krów uzyskuje się optymalne warunki do prawidłowego wykorzystania białka paszy na cele produkcyjne. Wysoka koncentracja energii w tradycyjnych paszach treściwych (śruty zbożowe) nie sprzyja utrzymaniu stabilnego tempa przemian węglowodanów w żwaczu (podkliniczna i kliniczna kwasica). Pasze przemysłowe w postaci specjalistycznych mieszanek paszowych z reguły stymulują metabolizm żwaczowy, wspomagają prawidłowe funkcjonowanie wątroby oraz biosyntezę składników mleka. Obniżenie koncentracji energii w suchej masie dawki (niższa jakość pasz objętościowych i niezadowalający udział pasz treściwych) wpływa ujemnie na wydajność mleczną krów i zawartość białka w mleku. Często obserwuje się również inne zmiany składu chemicznego mleka, obniżenie suchej masy beztłuszczowej, której % w takich warunkach jest następstwem bardziej ubogiego żywienia. 
    Utrzymaniu wysokiej produkcyjności krów sprzyja stosowanie technologii TMR lub PMR w żywieniu krów, w której uwzględnia się maksymalną wilgotność (40-50% sm) oraz zapewnia wymaganą fizjologicznie u przeżuwaczy właściwą strukturę fizyczną dawki (16-19% ADF, 26-29% NDF sm dawki).
 
Stosunek sm pasz objętościowych  do sm pasz treściwych
Żywienie krów o wysokiej mleczności może przebiegać w dwóch kierunkach. W przypadku zastosowania maksymalnego udziału pasz objętościowych, stosunek suchej masy paszy objętościowej do suchej masy paszy treściwej, powinien wynosić jak 60:40 lub poniżej tej proporcji. W takich warunkach można uzyskać na ogół około 1000 kg mleka w odniesieniu na każde 100 kg masy ciała krowy. W praktyce oznacza to, że zużycie paszy treściwej nie przekracza 0,10-0,15 kg na każdy kg wyprodukowanego mleka (Rys. 3).
    W przypadku wysokiego udziału pasz treściwych stosunek sm paszy objętościowej do sm paszy treściwej wynosi jak 50:50 lub 40:60. Uzyskana w takich warunkach wydajność mleczna krowy może kształtować się na poziomie 1400-1800 kg w odniesieniu na każde 100 kg masy ciała krowy. Zużycie paszy treściwej wówczas wynosi 0,20-0,30 kg na 1 kg mleka. 
    Analizując maksymalny udział pasz objętościowych w relacjach do zużycia pasz treściwych w zależności od intensywności żywienia można wyróżnić zarówno zalety, jak i wady (Rys. 4).
 
    Jakich korzyści można się spodziewać stosując optymalny udział pasz treściwych w postaci przemysłowych mieszanek  paszowych?
    Racjonalne stosowanie pasz treściwych, szczególnie w żywieniu krów wysokomlecznych sprzyja utrzymaniu wysokiej i stabilnej produkcji mleka odznaczającego się normalnym składem i pełną przydatnością technologiczną dla potrzeb przetwórstwa. Należy zaznaczyć, że w takich warunkach potencjał genetyczny zwierząt jest lepiej wykorzystany z równoczesnym ograniczeniem schorzeń metabolicznych i korzystnym wpływem na stan zdrowotny wymienia. 
    Przy nadmiernym, zbyt obfitym żywieniu paszami treściwymi bydła często obserwuje się wzrost zakłóceń w rozrodzie i zwiększenie kosztów związanych z żywieniem. W takich warunkach produkcja mleka staje się mniej opłacalna, a windowana wysoka mleczność krów z reguły przyczynia się do skrócenia okresu użytkowania.