Jesienią ubiegłego roku na łamach tego czasopisma przedstawiliśmy Państwu robota udojowego VMS produkcji firmy DeLaval, który zaczął być wprowadzany do Polski (Hodowca Bydła, nr 11/2007). Kolejnymi urządzeniami do automatycznego doju krów są roboty T!TAN, które obecnie również oferowane są polskim producentom mleka w sieci dystrybucyjnej firmy WestfaliaSurge.

    W systemach z robotami wszystkie czynności udojowe przy zwierzęciu wykonują automaty. Zostały więc zautomatyzowane ostatnie czynności, które nawet w najnowocześniejszej hali udojowej muszą być wykonywane przez człowieka. Są to: czyszczenie strzyków, oddzielenie pierwszych (zanieczyszczonych) strug mleka, przedudojowy masaż wymienia oraz zakładanie kubków udojowych na wymię. Człowiek nie ma więc żadnego bezpośredniego wpływu na zwierzę i przebieg doju. W oborze jest jednak nadal niezbędny, tylko zmieniła się jego rola. W programie zarządzającym stadem powinien śledzić i analizować wszystkie informacje dotyczące krów, powinien szybko i prawidłowo reagować na wszystkie nieprawidłowości i alarmy.

    Dój automatyczny jest bardziej efektywny i zgodny z fizjologią zwierzęcia. Nie dochodzi tutaj do pustodoju ćwiartkowego. Ponadto warunki przeprowadzania doju są zawsze identyczne i ta powtarzalność stwarza dodatkowe możliwości uzyskiwania większych wydajności.
    Na świecie produkcja robotów udojowych prowadzona jest w chwili obecnej (na początku 2008 roku) jedynie w pięciu firmach (tabela 1). 
    Titan jest owocem wielu lat pracy i doświadczeń i ma niejednego ojca. Jednym z prekursorów w produkcji zaawansowanej technologicznie elektroniki, wykorzystywanej m.in. w robotach udojowych była holenderska firma Prolion. W latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku produkowała ona też własne roboty udojowe: jednostanowiskowy AMS Freedom i AMS Liberty, który budowany był jako 2, 3 i 4-stanowiskowy. Opracowana przez nią technologia doju automatycznego była ciągle doskonalona. W późniejszym czasie została wykorzystywana w budowie typoszeregu robotów udojowych jedno- i wielostanowiskowych (2, 3 i 4 stanowiska) o wspólnej nazwie Zenith. Ich producentem była, należąca do holdingu Prolion, belgijska firma Gascoigne-Melotte, która produkowała też konwencjonalny sprzęt udojowy. 
    W 2004 roku Gascoigne-Melotte została sprzedana, ale bez linii robotów udojowych Zenith, którą przeniesiono do nowoutworzonej firmy RMS (Robotnic Milking Solutions). RMS jest oddziałem należącym do koncernu Punch Graphix, który z kolei powstał w wyniku zmiany nazwy holdingu Prolion. Firmy te swoje główne siedziby mają w Vijfhuizen, w Holandii. 
    W 2005 roku miał miejsce następny istotny postęp technologiczny, ponieważ rozpoczęto produkcję nowych robotów udojowych o nazwie T!TAN. Jest to seria robotów 2-, 3-, 4-stanowiskowych oraz pierwszego na świecie – robota 5-stanowiskowego. Nowa fabryka koncernu Punch produkująca roboty T!TAN została zbudowana w niewielkiej miejscowości Namestovo na Słowacji, położonej kilkanaście kilometrów od granicy z Polską. 
    Pod koniec sierpnia 2007 roku podpisano umowę, na mocy której Punch Graphix udzielił firmie WestfaliaSurge ogólnoświatowej licencji na technologię doju zrobotyzowanego. Punch Graphix pozostaje nadal właścicielem patentów związanych z licencją. WestfaliaSurge włączyła znaczną część dotychczasowych oddziałów dystrybucyjnych i serwisowych RMS do swojej sieci. Przejęto sprzedaż i zapewniono pełny serwis zainstalowanych wcześniej robotów udojowych produkowanych przez Punch Graphix. W wyniku tej umowy na całym świecie roboty udojowe T!TAN będą pod własną marką WestfaliaSurge, rozprowadzane w sieci dystrybucyjnej tej firmy. Oznacza to szerokie otwarcie nowych rynków zbytu i znaczne zwiększenie możliwości podaży tych robotów. 
    T!TAN jest robotem wielostanowiskowym posiadającym od 2 do 5 stanowisk. Nadaje się do obsługi stada liczącego od 65 do 260 krów mlecznych. Zaletą systemu wielostanowiskowego, w porównaniu z jednostanowiskowym, są mniejsze koszty w przeliczeniu na stanowisko. Robot ten ma budowę modułową. Gdy nastąpi zwiększenie stada, bez żadnych problemów można dołożyć następne stanowisko.
    Robot udojowy T!TAN jest w całości zmontowany w fabryce i w takiej postaci zostaje przetransportowany do gospodarstwa, gdzie następuje jego podłączenie. Wymiary 2-stanowiskowego robota są następujące: długość – 660 cm, szerokość – 225 cm i wysokość – 228 cm. Zalecana minimalna wielkość pomieszczenia powinna wtedy wynosić: 800 x 300 x 260 cm. Może być stosowany zarówno w systemie ruchu prawostronnego, jak i lewostronnego. W oborze może być zainstalowany w układzie z dostępem swobodnym lub wymuszonym. T!TAN, w odróżnieniu od wcześniej stosowanego robota wielostanowiskowego Leonardo (nie jest już produkowany), nie posiada specjalnego stanowiska higienicznego, gdzie były wykonywane czynności przedudojowe. Było to „wąskim gardłem” spowalniającym działanie systemu. 

    Niezależnie od liczby stanowisk w robocie udojowym T!TAN znajduje się jedno ramię zakładające. Pomiędzy stanowiskami przemieszcza się ono na specjalnych szynach. Po wejściu krowy na stanowisko, ramię zakładające podjeżdża do niego, bierze kubki udojowe, wsuwa się pod krowę i kolejno je zakłada. Sprężyste podnośniki ramienia zapewniają przy zakładaniu kubków udojowych idealnie pionowy kierunek ruchu. Czas zakładania jest krótki, ponieważ są równocześnie wprowadzone pod wymię i niewielka jest odległość pomiędzy strzykami i manipulatorem. W każdym kubku udojowym wbudowany jest czujnik, który wysyła sygnał potwierdzający, gdy strzyk został umieszczony w jego wnętrzu.
    W robocie T!TAN zastosowano podwójny system lokalizacji strzyków. Do zgrubnego określania położenia strzyków służy czujnik optyczny, który składa się z lasera i kamery cyfrowej. Do precyzyjnego pozycjonowania zastosowano czujnik ultradźwiękowy (sonar). Wymagania dotyczące rozmieszczenia strzyków są bardzo tolerancyjne. Robot radzi sobie doskonale z zakładaniem kubków udojowych, jeżeli rozstaw strzyków przednich wynosi od 8 do 30 cm, a tylnych od 1 do 24 cm. Natomiast odległości pomiędzy przednimi i tylnymi strzykami powinny wynosić od 6 do 22 cm, a różnica w wysokości umieszczenia strzyków nie powinna przekraczać 5 cm. 
    Po założeniu kubków udojowych ramię zakładające wysuwa się na zewnątrz i przemieszcza do kolejnego stanowiska. Zalety takiego rozwiązania to: mniejsze koszty, wielokrotnie większa efektywność wykorzystania ramienia zakładającego, minimalne ryzyko powstania urazów podczas doju oraz nieograniczony widok i dostęp do wymienia w czasie doju. 
    Istnieje możliwość szybkiego przejścia na ręczne zakładanie kubków udojowych. Mechanizm ten nazwano Manu-Matic wykorzystuje się do przyuczania pierwiastek oraz przy uszkodzeniach strzyków, w stanach chorobowych, stosowaniu lekarstw i w innych awaryjnych sytuacjach.
    W pierwszym momencie po założeniu kubka udojowego strzyk jest myty ciepłą wodą, a następnie osuszany strumieniami powietrza, gdyż w główce gumy strzykowej znajdują się dysze wodne i powietrzne. Czas mycia strzyka może być regulowany w zależności od stopnia jego zabrudzenia. Oczywiście podczas mycia odbywa się też zdajanie pierwszych strug mleka. Zanieczyszczona woda z mycia strzyków i mleko z przedzdajania są oddzielone, a przełączenie na przesyłanie mleka do schładzarki następuje dopiero wtedy, gdy mleko posiada prawidłowe parametry. W każdej ćwiartce prowadzony jest ciągły pomiar przewodności i sprawdzana barwa mleka, zmieniająca się w wyniku obecności w mleku krwi. Mleko zawierające antybiotyki lub mleko złej jakości jest kierowane do kanalizacji. Specjalna jednostka (Calf Milk Unit) umożliwia oddzielenie mleka z dodatkiem siary i kierowanie go do bańki dla cieląt.
    W robocie T!TAN zastosowano pulsację nazwaną FlowPuls, której parametry zależą od natężenia wypływu mleka. Gdy mleko jest oddawane szybciej, to czas trwania ssania w cyklu wydłuża się. Gdy przepływ maleje, ssanie jest krótsze a zwiększa się takt masażu, a więc działanie systemu udojowego na strzyk jest wtedy delikatniejsze.
    W instalacji mlecznej są cztery mierniki mleka i każdy z nich mierzy przepływ mleka w jednej ćwiartce. Pod koniec doju mierniki mleka sterują zdejmowaniem kubków udojowych za pomocą rozwiązania OMP (OverMilkProtection). Po osiągnięciu określonego minimalnego przepływu odcinany jest od kubka udojowego dopływ podciśnienia oraz zatrzymywana pulsacja, a następnie następuje łagodne zdjęcie kubka ze strzyka.
    Po każdym doju kubek udojowy jest umyty przez umieszczenie w otworze gumy strzykowej specjalnej dyszy myjącej (rozwiązanie AquaFlush). 
    W jednostce centralnej robota T!TAN są zbiorniki ciepłej wody o temperaturach 45 i 85°C, a wskaźnik informuje, który z nich jest aktualnie użytkowany. W jednostce centralnej znajduje się też podwójny filtr, który umożliwia ciągłą pracę robota i jego wymianę podczas mycia, bez potrzeby obecności człowieka. Podczas płukania wstępnego, usuwającego z instalacji resztki mleka, roztwór jest przepuszczany przez ostatnio używany filtr. Ciecz z głównego mycia rurociągu i końcowego płukania kierowana już jest przez czysty filtr. 
    Funkcjonowanie robota udojowego T!TAN i zarządzanie stadem krów odbywa się za pomocą, działającego w systemie Windows, programu komputerowego T!TAN Data Management. Można w nim dla każdej krowy wyznaczyć indywidualne ustawienia w pracy robota udojowego. Dostęp do danych umożliwia 15-calowy, płaski ekran dotykowy LCD. Zapewnia on łatwą obsługę systemu, przechodzenie z jednego menu do drugiego oraz edycję i obróbkę wszystkich danych. Zastosowano też rozwinięty, wielostopniowy system alarmowy, a informację o rodzaju alarmu można automatycznie przesłać w postaci SMS’a na telefon komórkowy użytkownika.