Reklama

giełda online

Zboża paszowe
cena netto zł/t
pszenica600-630
kukurydza780
owiesbrak ofert
jęczmień520-550
Śruty
rzepakowabrak ofert
sojowa1610
żródło:www.rolpetrol.com.pl
Reklama
Choroby okołoporodowe krów mlecznych Cz.II - hipokalcemia, stłuszczenie wątroby PDF Drukuj Email
Hodowca Bydła
Wpisany przez Ewa Januś Wydział Nauk Rolniczych w Zamościu, Akademia Rolnicza w Lublinie   

Okres okołoporodowy oraz pierwsze miesiące po wycieleniu są najbardziej krytycznym momentem występowania u krów mlecznych zaburzeń metabolicznych i trawiennych oraz komplikacji zdrowotnych i pourazowych. Sprzyjają temu zmiana sposobu żywienia, stres porodowy, często utrudniony poród i początek laktacji.

Hipokalcemia
Jedną z częściej występujących chorób u krów rozpoczynających laktację jest hipokalcemia. Jej przyczyną jest obniżony poziom wapnia w surowicy w okresie okołoporodowym, spowodowany wieloma czynnikami. Wymienia się tu wysoką zawartość wapnia w paszy w okresie zasuszenia, co w świetle ostatnich badań nie zawsze się potwierdza, szybki rozwój płodu w ostatnim okresie ciąży i intensywną laktację,

powodującą dużą utratę wapnia z siarą i mlekiem (z każdym kg siary krowa traci około 2 g, a z mlekiem 1,2 g wapnia), zmniejszone wchłanianie Ca z przewodu pokarmowego, zmniejszającą się z wiekiem zdolność mobilizacji wapnia z kości, nadmiar Na i K (działanie alkalizujące) w stosunku do Cl i S, zbyt wysokie pH krwi, upośledzające działanie parathormonu, zaburzenia hormonalne w układzie parathormon-kalcytonina-1,25 dihydroksycholecalciferol. Pozaustrojową przyczyną prowadzącą do wystąpienia hipokalcemii jest często niewłaściwy stosunek wapnia do fosforu w stosowanych dawkach pokarmowych. Dla krowy wysokoprodukcyjnej powinien on wynosić 1,3:1, a dla zasuszonej 2:1. Do rozwoju choroby prowadzić może ponadto duża zawartość słabo przyswajalnych związków wapnia, zasadowy odczyn diety, nagła zmiana paszy, stany zapalne przewodu pokarmowego. Prawidłowy metabolizm wapnia zaburza również zbyt duża zawartość białka i energii w okresie zasuszenia przy równoczesnej niskiej zawartości włókna surowego w skarmianych paszach objętościowych.
Wapń dostarczany z paszą wchłaniany jest w jelicie w 35-65%. Stopień jego wykorzystania uzależniony jest m.in. od wieku zwierząt (z wiekiem spada), zaopatrzenia w wit. D (niedobór hamuje wchłanianie), zawartości w paszy tłuszczu, białka i fosforu (ich nadmiar zmniejsza wchłanianie). Poziom fizjologiczny wapnia całkowitego we krwi przeżuwaczy wynosi od 2,25 do 2,87 mmol/l (9-11,5 mg%). Przy hipokalcemii jego zawartość spada do 3-7 mg%.
W większości przypadków chorują wieloródki, w trzeciej i dalszych laktacjach cechujące się wysoką laktacją. Najbardziej podatne na porażenie poporodowe są krowy rasy jersey, a najmniej krowy rasy brown swiss. Liczne badania wykazały, że skłonność do tego schorzenia jest wyższa u krów nadmiernie otłuszczonych. Objawy pojawiają się zazwyczaj w okresie kilku godzin do kilku dni po porodzie. Znane są również przypadki porażenia już przed i w trakcie porodu oraz w szczytowej fazie laktacji lub zaawansowanej ciąży. Początkowo obserwuje się zmniejszenie apetytu, niepokój i drżenie mięśni. Następnie hodowca zauważa chwiejny chód, zaleganie, początkowo na mostku, z charakterystycznym zawinięciem głowy do tyłu. W końcowym okresie choroby krowa zalega na boku, nie reaguje na bodźce otoczenia, nie leczona w krótkim czasie ginie. Jeżeli równocześnie występuje obniżony poziom magnezu, mogą występować objawy tężyczki.
Hipokalcemia występuje w dwóch postaciach: z pobudzeniem i w postaci śpiączkowej. W przebiegu obydwu postaci choroby obserwuje się wyraźny spadek mleczności aż do całkowitego zatrzymania wydzielania mleka. Około 70% nieleczonych krów pada w ciągu kilku godzin. Śmiertelność krów prawidłowo leczonych jest niska (3-4%). Podjęcie skutecznej terapii wymaga wykonania badań laboratoryjnych krwi na zawartość wapnia, fosforu i magnezu. Leczenie schorzenia polega przede wszystkim na podawaniu dożylnym preparatów wapniowych.
Zapobiegnie chorobie nie jest łatwe. Zalecane dawniej obniżenie poziomu wapnia w paszy w okresie zasuszenia nie zawsze jest skuteczne, czasem wręcz szkodliwe. Obecnie zwraca się uwagę na stosunek kationów sodu i potasu do anionów chloru i siarki, który jest czynnikiem regulującym gospodarkę wapniową (różnica kationowo-anionowa RKA). W profilaktyce proponuje się tzw. dietę anionową, czyli zwiększenie w paszy udziału anionów chlorkowych i siarczanowych. Stosując dodatek soli anionowych należy pamiętać o zwiększeniu podaży wapnia 150 g/dzień. Byłaby to bardzo prosta i skuteczna metoda, gdyby nie zmniejszanie się apetytu przy zwiększaniu dodatku soli zawierających te aniony w paszy. Stosowane duże dawki witaminy D w niektórych przypadkach są skuteczne pod warunkiem, że podane zostaną w dokładnie określonym czasie przed porodem.
Nieskuteczne leczenie porażenia poporodowego lub urazy powodowane ciężkim porodem mogą powodować zaleganie krowy po porodzie zwane zespołem krowy leżącej. Choroba ta dość często obserwowana jest w wysokowydajnych oborach. Jeżeli zwierzę leży dłuższy czas w jednej pozycji dochodzi do ucisku mięśni, ich niedokrwienia i przy dłużej trwającym zaleganiu do ich zwyrodnienia. Krowy z zespołem zalegania po porodzie odróżnieniu od sztuk z typowym porażeniem poporodowym są cały czas przytomne, mają zwykle zachowany apetyt, żywo reagują na otoczenie, nie mogą tylko unieść się na tylnych kończynach. Jeżeli nie wstaną w krótkim czasie lub jeżeli nie zapewni się im odpowiedniej pielęgnacji, wystąpią u nich odleżyny, szybkie chudnięcie i czasem zapalenie płuc lub ogólne zakażenie.
Leczenie polega przede wszystkim na właściwej pielęgnacji. Należy zapewnić dużą ilość ściółki, przewracać zwierzę z boku na bok co kilka godzin, podawać dobrej jakości smakowite pasze. Pozostawienie krowy na śliskim, betonowym podłożu uniemożliwi wyleczenie krowy, mimo stosowania najlepszych nawet leków. Krowę zalegającą należy dokładnie zbadać czy nie ma złamania kości powodującego zaleganie, gdyż wtedy najlepiej jest natychmiast kierować na ubój z konieczności.
Stłuszczenie wątroby
Nasilona lub przedłużona lipoliza i upośledzenie mechanizmów warunkujących transport WKT z wątroby do krwi prowadzi do stłuszczenia wątroby. Schorzenie to bardzo przypomina ketozę. Niekontrolowane uwalnianie kwasów tłuszczowych z tkanek w stanie niedoboru energetycznego prowadzi do ich odkładania w hepatocytach w postaci trójglicerydów. W efekcie tego dochodzi do zwyrodnienia tkanki wątrobowej. Zwyrodnienie hepatocytów powoduje upośledzenie funkcji detoksykacyjnych wątroby, które w okresie okołoporodowym są szczególnie nasilone ze względu na usuwanie szkodliwych resztek metabolicznych związanych z ciążą. Zaburzenia w funkcjonowaniu wątroby prowadzą do obniżenia odporności organizmu na choroby zakaźne (upośledzenie syntezy białek odpornościowych), w tym na infekcje gruczołu mlekowego.
Do czynników sprzyjających rozwojowi tego schorzenia zalicza się nagłe ograniczenie ilości podawanej paszy lub jej zmiany. Również wszystkie choroby lub sytuacje powodujące zmniejszenie apetytu, takie jak porażenie poporodowe, ketoza, zapalenia wymienia, macicy, silny stres przyczyniają się do wystąpienia choroby. Dane literaturowe wskazują, że prawie 15% krów wysokomlecznych wykazuje silny stopień stłuszczenia wątroby, a u ok. 35% choroba występuje ze średnim stopniem nasilenia. Do schorzenia dochodzi najczęściej w pierwszych 4 tygodniach po ocieleniu.
U chorych zwierząt następuje gwałtowne chudnięcie, szybko zauważalne przez hodowcę. Obserwuje się wyraźne zmniejszenie apetytu oraz zmianę wyglądu kału, który w krańcowych przypadkach może mieć jasne zabarwienie i tłusty charakter. Chore krowy reagują bólowo na opukiwanie i silne obmacywanie okolic wątroby. Podobnie jak przy ketozie mogą wystąpić objawy nerwowe. W moczu i mleku testami terenowymi stwierdza się podwyższony poziom ciał ketonowych.
Syndrom ten prowadzi do pogorszenia ogólnego stanu zdrowia zwierząt, spadku produkcji mleka, problemów rozrodczych i znacznego zmniejszenia odporności zwierząt. Jest czynnikiem, który zwiększa odsetek brakowań w stadach bydła mlecznego.
Zapobieganie polega przede wszystkim na niedopuszczeniu do nadmiernego otłuszczenia zwierząt przed porodem. W okresie okołoporodowym i w pierwszych miesiącach laktacji krowom należy zapewnić dostęp do najlepszej jakości i smakowitości pasz oraz unikać lub leczyć wszystkie choroby, które mogłyby powodować zmniejszenie apetytu. Ograniczeniu procesów mobilizacji tłuszczu sprzyja podawanie insuliny lub aplikowanie glukozy (do 2,0 g glukozy/kg m.c./dobę). Można stosować również propioniany, glikol propylenowy, metioninę. Ich działanie polega na dostarczaniu energii, a jednocześnie prowadzi do zwiększenia poziomu insuliny w surowicy.

Tags: choroby bydła