Przez kilka ostatnich lat pogoda nie była łaskawa dla rolników. Klimat ulega ciągłym zmianom - zimy są ciepłe, bezśnieżne, wiosny niespecyficzne i krótkie. Dlatego nadszedł czas, aby poważnie pomyśleć o deszczowni jako o ostatniej desce ratunku w przypadku wystąpienia suszy. Poniższy artykuł przedstawia rodzaje systemów nawadniania oraz maszyny i urządzenia do tego służące.

     W sytuacji, kiedy okaże się, że deszczowanie pól jest faktycznie niezbędne w naszym gospodarstwie w pierwszej kolejności należy ustalić, ile wody jest faktycznie potrzebne. W Polskich warunkach klimatycznych zużycie wody zawiera się w granicach od 900 do 1500 m3/ha w ciągu całego okresu wegetacji roślin. Oczywiście ilość ta zależna jest od rodzaju gleby, uprawy i warunków klimatycznych w ciągu sezonu wegetacji. Podczas jednego cyklu

zużywa się przeciętnie od 150 do 250 m3/ha, co odpowiada 15-25 mm opadu deszczu. W tabeli 1 przedstawiono krótką charakterystykę istniejących i oferowanych na rynku urządzeń do nawodnień pól. Deszczownie przeznaczone są do nawadniania przede wszystkim upraw rolniczych, warzywnych, szkółkarskich, parków, ale także boisk sportowych, czy też pól golfowych. W tabeli 2 z kolei przedstawiono szczegółowe dane techniczne wybranych deszczowni szpulowych. Trzeba w tym miejscu jednak zaznaczyć, iż dane te są wartościami przybliżonymi.
    Czynnikiem umożliwiającym dokonanie wyboru odpowiedniej deszczowni jest również czas trwania jednego cyklu nawadniania. Jeśli rolnik dysponuje możliwością pobierania wody z rzeki lub innego dużego zbiornika wodnego, ważną kwestią jest limit i pozwolenie, które określa ilość pobieranej wody [m3 wody/1 godzinę]. Innym sposobem zapewnienia wody do deszczowania jest wykopanie stawu, w którym będzie gromadziła się woda i obliczenie jego przybliżonej pojemności. Mnożąc ilość zużywanej wody w jednym cyklu przez powierzchnię pola otrzymamy ilość wody niezbędną do nawodnienia i porównać ją z pojemnością zbiornika. Warto zaznaczyć, iż jednak znaczna część rolników decyduje się na wykonanie studni głębinowej. W tym przypadku istotne jest określenie wydajności studni w dm3/min. lub m3/h oraz na jakiej głębokości powinna być umieszczona pompa. Zaleca się najczęściej, aby na pola o powierzchniach od 3 do 25 ha stosować deszczownie szpulową. Przykład takiego rozwiązania przedstawiono na rys. 1. 
    Poniżej podano przykład wstępnego oszacowania ilości oraz czasu pracy wybranej deszczowni przy nawadnianiu lucerny o powierzchni 2 ha dawką 25 mm wody [Źródło: Aquagarden]. 
 
Niezbędna ilość wody =  2 ha x 25 mm x 10 = 500 m3 
 
    Na pole o powierzchni 2 ha można wybrać deszczownię rurową zużywającą 40 m3/h. 
 
Czas pracy systemu =  500 m3 : 40 m3/h = 12,5 godziny
 
    Deszczownie szpulowe charakteryzują się przede wszystkim znaczną łatwością przemieszczania ich oraz możliwością regulacji intensywności nawadniania i zakresu rozpiętości ramion, co przedkłada się na powierzchnię nawadnianą (od 0,5 ha do 5 ha przy jednym przejściu). Dzięki zastosowaniu turbiny najnowszej generacji w istotny sposób oszczędzamy energię. Dużą zaletą jest możliwość pracy na terenach pochyłych, a możliwość przystosowania deszczowni do różnego typu upraw daje szereg różnych dodatkowych akcesoriów. Nie wszyscy rolnicy wiedzą zapewne, że wydatki inwestycyjne, związane właśnie m.in. z zakupem i zainstalowaniem deszczowni oraz urządzeń zaopatrzenia gospodarstwa w wodę można odliczyć w wysokości 25% od podatku rolnego. 
    Modele deszczowni mogą by wykonane w postaci 13 różnych typów, w tym także mechaniczne, hydrauliczne, wyposażone w komputer, ale również i  bez komputera. Każdy typ posiada różne modele, co daje w zestawieniu prawie 180 różnych maszyn do nawadniania pól. Najmniejsze z nich posiada wąż o średnicy zewnętrznej 40 mm i długości 130 m, a największy model wyposażony w węże o średnicach 125 - 140 mm i długości 550 m - 750 m. Oferowane są także specjalne maszyny wyposażone w niezależny od turbiny system zwijania węża napędzany silnikiem spalinowym (w przypadku rozprowadzania wody z oczyszczalni ścieków lub gnojownicy). Silnik może też napędzać pompę do zwiększania ciśnienia podawanej wody, a nawet agregat pompowy. Poniżej przedstawiono dokładny skład innej deszczowni Bauer RAINSTAR TX Plus 65-300:

• wąż PE BAUER o dÅ‚ugoÅ›ci 300 metrów,
• dwukoÅ‚owe podwozie o staÅ‚ym rozstawie kół wynoszÄ…cym 1500 mm,
• turbina peÅ‚nego przepÅ‚ywu typu TX 20,
• mechaniczna regulacja prÄ™dkoÅ›ci wraz z tachometrem,
• automatycznie podnoszony wózek zraszacza,
• rama i wózek spryskiwacza caÅ‚kowicie ocynkowany na gorÄ…co,
• przekÅ‚adnia 2-biegowa Bauer z hamulcem i możliwoÅ›ciÄ… nawijania węża z WOM ciÄ…gnika, 
• obrotowy bÄ™ben z wężem wraz z podporami wysuwanymi mechanicznie, 
• zraszacz zamocowany w sposób umożliwiajÄ…cy samopoziomowanie, 
• zraszacz TWIN 101 PLUS wraz z kompletem dysz.

    Z najważniejszych danych technicznych opisanej deszczowni warto wymienić, iż średnica węża wynosi 65 mm, zastosowane dysze o wymiarze 16-20 mm. Natomiast wydatek wody kształtuje się na poziomie 12-30 m3/h, przy ciśnieniu 4-10 atm. Co najważniejsze dla rolnika - potencjalnego inwestora - cena wspomnianej deszczowni kształtuje się na poziomie 36.600 zł brutto. W tabeli 3 i na rysunku 2 przedstawiono najistotniejsze z punku widzenia np. transportu, gabaryty zewnętrzne deszczowni szpulowej. 
    Okres od późnej wiosny, aż po lato jest wyjątkowo szczególny pod wzglądem intensywnego rozwoju i wegetacji roślin oraz związanych z tym zapotrzebowaniem na najkorzystniejsze warunki. Niesprzyjające warunki pogodowe tylko utrudniają pracę na roli. Dlatego należy zastanowić się czy nie warto zainwestować w deszczownie, które zabezpieczą przed niekorzystnymi skutkami suszy. Przeznaczone do podlewania upraw deszczownie, mogą znaleźć zastosowanie także w przypadkach prowadzenia akcji przeciwpożarowej lub przeciwpowodziowej.