|
   Żywienie bydła mlecznego jest jednym z czynników kształtującym rentowność produkcji mleka. Koszty związane z zapewnieniem odpowiednio zbilansowanej paszy stanowią od 50% do 70% kosztów produkcji mleka. Każdy z hodowców stara się obniżyć je, decydując się między innymi na żywienie pastwiskowe. Jest ono naturalnym miejscem bytowania bydła i najtańszym źródłem wartościowej i jednocześnie zróżnicowanej paszy. Najważniejszą cechą tego systemu żywienia jest umożliwienie ruchu na świeżym powietrzu.
    Zapewnienie stałego dostępu do wody pozwala na wzrost wydajności mlecznej na krowę o średnio 0,5-1 litra. Woda w poidłach musi spełniać wymagania dotyczące czystości i świeżości. Najprostszym sposobem dostarczenia wody o odpowiednich parametrach jakościowych wydaje się zastosowanie poideł automatycznych połączonych z instalacją wodociągową. Takie rozwiązanie jest polecane szczególnie na wybiegi i pastwiska znajdujące się w pobliżu źródła bieżącej wody. W innym przypadku poleca się zastosowanie np.: poideł zbiornikowych lub pomp pastwiskowych.   Cechy jakie powinno posiadać dobre poidło Przede wszystkim dobre poidło powinno być wykonane z materiału, który jest bezpieczny dla zdrowia zwierząt i nie powoduje pogorszenia jakości dostarczanej przez nie wody. Najczęściej są to tworzywa sztuczne lub nierdzewna blacha stalowa, rzadziej żeliwo. Parametry dotyczące świeżości i czystości powodują, iż wewnętrzna powierzchnia poidła powinna być gładka. Spowalnia to proces osadzania zanieczyszczeń na ściankach poideł i ułatwia ich czyszczenie. Poza tym wszystkie krawędzie powinny być zaokrąglone tak, by nie powodować urazów u zwierząt. W przypadku poideł nie połączonych ze źródłem wody bieżącej należy zwrócić uwagę na łatwość opróżniania i napełniania poideł (Fot. 1).    Decydując się na zastosowanie konkretnego poidła zalecana jest dokładna ocena elementów mechanicznych. Muszą one cechować się odpornością na korozję i uszkodzenia przez zwierzęta i wysoką sprawnością techniczną i technologiczną.   Systemy pojenia nie wymagające połączenia z instalacją wodociągową
Najtańszym sposobem zaopatrzenia w wodę jest wykorzystanie naturalnych źródeł wodnych znajdujących się na pastwisku, pod warunkiem, że woda odpowiada normom jakościowym wody pitnej. Należy zwrócić uwagę, aby zwierzęta nie wchodziły do wody i jej nie zanieczyszczały. Problem ten można rozwiązać stosując pompy pastwiskowe (Fot. 2), których podstawową zaletą jest łatwość montażu i możliwość przenoszenia na kolejno spasane kwatery. Krowy po kilkudniowym przyuczeniu same pompują sobie wodę według własnych potrzeb. Chcąc się napić, naciskają pyskiem płytę czołową pompy. W ten sposób pobierana jest woda ze źródła i napełniana miska poidła. Przy każdym suwie roboczym następuje wypływ od 1 do 10 litrów. Jedna pompa pastwiskowa jest wystarczająca na stado od 10 do 15 krów. Dodatkowo zastosowanie pomp zapewnia w naturalny sposób odpowiednią temperaturę wody (temperatura wody w naturalnych zbiornikach, strumieniach, rzekach nie jest tak czuła na zmiany temperatury zewnętrznej).    Istnieją również pompy zasilane energią słoneczną (Fot. 3). Energia solarna pozwala na pompowanie wody do zbiornika znajdującego się na powierzchni, ze studni o maksymalnej głębokości 20 m. Urządzenie wyposażone jest w akumulatory, które w przypadku braku słońca, pozwalają na 10 dniową pracę pompy.
   Innym sposobem zapewniania staÅ‚ego dostÄ™pu do wody jest jej dowóz na pastwisko. Istnieje szereg rozwiÄ…zaÅ„ pozwalajÄ…cych na pojenie bydÅ‚a z beczkowozu. Najprostsza z nich to zastosowanie koryta (Fot. 4), które nie jest trwale połączone ze zbiornikiem i napeÅ‚niane jest bezpoÅ›rednio z beczkowozu. Pozwala to na wykorzystywanie jednego beczkowozu do dowożenia wody do kilku koryt. Koryta najczęściej wykonane sÄ… z polietylenu lub stali nierdzewnej. Należy pamiÄ™tać, aby byÅ‚y one montowane na odpowiedniej wysokoÅ›ci, tak aby picie byÅ‚o wygodne dla krów i jednoczeÅ›nie ograniczaÅ‚o możliwość zanieczyszczenia wody znajdujÄ…cej siÄ™ w korycie. IstniejÄ… także poidÅ‚a trwale połączone z beczkowozem. Pierwsza grupa to poidÅ‚a miskowe.Â
  Przymocowane są one bezpośrednio do zaworu spustowego beczkowozu. Krowa naciskając zawór poidła powoduje pobranie niego wody. Inna grupa to poidła pływakowe. Zastosowany w nich pływak utrzymuje poziom wody na stałym poziomie. Podobnie jak poidła miskowe mocowane są one bezpośrednio do zaworu spustowego beczkowozu.    Zaletą dowożenia wody na pastwiska są niskie koszty inwestycyjne. To rozwiązanie jest najlepsze pod względem higienicznym i ochrony środowiska. Wadą jest natomiast pracochłonność i trudność w zapewnieniu odpowiedniej temperatury wody. W miesiącach letnich woda w korycie lub beczkowozie nagrzewa się i nie powoduje dobrego chłodzenia krów.   Poidła dedykowane do budynków inwentarskich Kolejnym sposobem zapewnienia stałego dostępu do wody jest zastosowanie rozwiązań dedykowanych do budynków inwentarskich. Wiąże się to z koniecznością doprowadzenia instalacji wodociągowej do pastwiska.
   Stosowanie tego typu rozwiązań jest uzasadnione ekonomicznie, tylko w przypadkach gdy pastwisko znajduje się w pobliżu sieci wodociągowej. Tego typu rozwiązanie pozwala zredukować nakłady pracy związane z dostarczaniem wody na pastwiska. Szczególnie polecane są poidła izolowane (Fot. 5). Wykonane są one z żywicy lub tworzywa sztucznego. Izolacja wykonana jest z pianki poliuretanowej. Pojemność takich poideł waha się między 40 a 100 l. W śro-dku zbiornika znajduje się zawór pływakowy utrzymujący stały poziom wody. Dostęp do poidła następuje po naciśnięciu kuli lub pokrywy (Rys. 1).    Biorąc pod uwagę wszystkie wyżej wymienione sposoby zapewnienia stałego dostępu do wody na pastwiskach nie sposób jest wyłonić najlepszego rozwiązania. W zależności od warunków naturalnych oraz infrastruktury danego terenu każde z nich posiada zarówno wady i zalety. Bezwzględnie należy pamiętać, że woda jest najważniejszym, a w dodatkowo prawie darmowym elementem żywienia krów mlecznych.
|