| Zdrowie w nogach |
 |
 |
 |
| Hodowca Bydła | |||
| Wpisany przez Piotr Wójcik Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy | |||
|
Powszechnie uważa się, że najważniejsze jest aby krowa dobrze się doiła, dawała dużo mleka i łatwo się cieliła. Hodowla bydła mlecznego od wielu lat nastawiona jest jednak na poprawę nie tylko wydajności mlecznej, składu mleka, ale także łatwości wycieleń i długowieczności cieląt. Obecnie, gdy wzrasta ilość problemów zdrowotnych u zwierząt, w tym związane z wytrwałością laktacji i czasem użytkowania zwierząt w stadzie, cechy budowy uważane dawniej za mało istotne, zaczynają przeżywać swoje „pięć minut”.  Postawa nogi tylnej nie tylko warunkuje poprawną lokomocję zwierzęcia, ale także kąt ustawienia zadu, a tym samym może wpływać na przebieg porodu. Pomimo, że cechy budowy nóg (postawa nogi tylnej widok z boku, widok z tyłu oraz piętka racicy) są nisko odziedziczalne, jednak poprzez umiejętnie prowadzoną selekcję jesteśmy w stanie wyeliminować niepożądaną budowę. Stąd w ocenie budowy nóg i racic poprzez przypisanie noty (1-9 pkt.) opisujemy nie tylko kąt ustawienia stawu skokowego, ale także wysokość piętki racicy i położenie tylnych nóg względem siebie. Kolorem żółtym zaznaczono optimum, do którego należy dążyć.  Jak ważna jest budowa nóg niech świadczy fakt, że ocena ich jest elementem nie tylko noty ogólnej za budowę zwierzęcia, gdzie stanowi 20% wagi indeksu oceny pokroju, ale także wchodzi do podindeksu selekcyjnego: Podindeks nóg i racic  1. Przekątna racicy 50% 2. Ustawienie nóg – widok z tyłu 30% 3. Ustawienie nóg – widok z boku 20% W rzeczywistości problem utrzymania zdrowotności nóg i długowieczności zwierząt jest bardziej skomplikowany, ponieważ dochodzą czynniki środowiskowe, które mogą zdominować czynniki genetyczne. System utrzymania zwierząt, jakość podłoża po którym poruszają się, przeszkody do pokonania na obszarze obory mogą w znacznym stopniu wpływać na zdrowotność nóg i racic. W oborach o rusztowym utrzymaniu zwierząt dochodzi często do zniszczeń poszczególnych elementów beleczek rusztów, a tym samym powstają zbyt duże szczeliny. Podczas ruchu zwierzęta uszkadzają racicę i nadwyrężają stawy. Także śliska nawierzchnia w strefie obornikowej powoduje, że zwierzęta wpadają w poślizg przy samoczynnym przepędzaniu się. Zwierzęta słabe, z chorymi nogami nie mogą wywalczyć sobie miejsca przy żłobie oraz do odpoczynku, w konsekwencji ich nogi nie mogą „odpocząć” od dźwigania dużej masy ciała. Sprzyja to powstawaniu obrzęków stawów oraz rozwojowi wrzodów racicy. A więc profilaktyka!!!! – umiejętnie prowadzona korekcja racic może w dużym stopniu przywrócić nie tylko prawidłowy kształt, ale prawidłowo rozłożyć siły w palcach (warunki stato-dynamiczne). Tym samym możemy zapobiegać deformacji puszki i obrzękom stawów, ale o tym już wielokrotnie było pisane na łamach czasopisma. Jak wspomniano od 1996 roku rutynowo prowadzi się ocenę typu i budowy pierwiastek po buhajach testowych i ich rówieśnic. Wyniki oceny budowy są powszechnie dostępne przy wycenach poszczególnych buhajów. Czy jednak wybierając danego buhaja do rozrodu rzeczywiście zwracamy uwagę na te informacje? Pamiętać należy, że krowy o wysokiej wydajności mlecznej szczególnie narażone są na schorzenia nóg i racic. Wyniki z oceny budowy można uzyskać od selekcjonera przy okazji oceny pokroju pierwiastek testowych, jak również od prywatnej firmy inseminacyjnej prowadzącej ocenę pokroju naszych krów w celu indywidualnego doboru buhajów. Z tych informacji korzystajmy jak najczęściej a nawet sami próbujmy opisać zwierzęta, tak aby mieć pełny obraz budowy i zdrowotności nóg w naszym stadzie. Podsumowując należy stwierdzić, że brak odpowiednio prowadzonej selekcji na budowę nóg i racic może być przyczyną częstych problemów zdrowotnych zwierząt w tym: - wydłużenie okresu międzyciążowego nawet o 76 dni w stosunku do krów zdrowych, - obniżenie skuteczności zapłodnień podczas pierwszego krycia, - prawie trzykrotnie wyższy wskaźnik powtórek inseminacji na jedno zacielenie, - obniżenie produkcyjności krów, ponieważ zdecydowanie mniej pobierają paszy podczas odkarmiania, nawet do 36%, - utrata przez kulejące krowy swojego „statusu” w stadzie w konsekwencji czego w konkurencji o lepsze pasze i miejsce do odpoczynku przegrywają z krowami zdrowymi. Literatura u autora
|
Ocena pokroju prowadzona rutynowa od 1996 roku wskazuje, że problemy z prawidłową budową nóg oraz ich zdrowotnością dotyczą niemal każdego większego gospodarstwa. Wady budowy nóg, a w szczególności wady racic (w tym obecności miękkiej pęciny) dotyczą od 6% do 16% stada. Nie wystarcza już prawidłowa wykonana korekcja racic, profilaktyka zdrowotna, lecz konieczne stało się prowadzenie konsekwentnej pracy hodowlanej i selekcyjnej. Stąd coraz popularniejsze są systemy oceny punktowej, nie tylko budowy nóg i racic w skali 1-9 pkt, ale także oceny lokomocji w skali 1-5 pkt. Stawiamy sobie jednak pytanie – Jak mają wyglądać prawidłowo zbudowane nogi u bydła mlecznego? 
krów z tą wadą sięga 11%. Wśród czynników warunkujących odsetek krów z wadami nóg najczęściej wymienia się nie tylko udział krwi HF w genotypie zwierzęcia, ale także wiek krowy i pochodzenie po danym buhaju. Hiszpańskie badania wykazały, że wyższa ocena za budowę nóg i racic pozytywnie wpływa na produkcje mleka i płodność. Zysk z tego tytułu może wynosić nawet 575 kg mleka więcej na rok od jednej krowy przy jednoczesnym wydłużeniu jej okresu użytkowania. W badaniach amerykańskich związek pomiędzy budową piętki racicy a wiekiem krowy brakowanej wynosi aż 0,81, tym samym bardzo silnie wpływa ona długowieczność zwierzęcia. 
