Kiszonka z kukurydzy jest paszą glukogenną. Jej podstawowym składnikiem jest więc energia. Oznacza to, że podczas zbioru najważniejszym czynnikiem kształtującym jakość kiszonki jest wysoki plon energii strawnej i zdolność zachowania jej w kiszonce z kukurydzy. W przypadku zwierząt o wysokiej produkcyjności – krów dojnych – oprócz plonu energii strawnej z jednostki powierzchni wielką rolę będzie odgrywać również koncentracja energii w kiszonce z kukurydzy. Oznacza to, że koncentracja energii będzie głównym kryterium wartości wyprodukowanej kiszonki z kukurydzy.

    Kiszonka z kukurydzy zawiera w przybliżeniu: 8% białka, 3% tłuszczu, średnio 30% skrobi (20-35% w zależności od udziału kolb w suchej masie), ale zawartość włókna w formie NDF (włókna neutralnego detergentowo) stanowi aż 40 do 50%. Wynika z tego, że największy udział w masie kiszonki ma włókno. Energia zawarta w kiszonce z kukurydzy występuje w trzech formach: w cukrach prostych, skrobi i włóknie surowym. Specyficzne dla poszczególnych rodzajów energii jest diametralnie różna możliwość wykorzystania każdego ze źródeł. Cukry rozpuszczalne w wodzie i skrobia są częścią wnętrza komórek i mają bardzo wysoką strawność, która oscyluje w granicach 92-100%. Odwrotna sytuacja jest w przypadku włókna, które jest częścią ściany komórkowej, a którego strawność oscyluje od 30 do 70%. Duże zróżnicowanie strawności wynika z różnego stopnia lignifikacji, który uzależniony jest od fazy wegetacji roślin przy zbiorze oraz, co nie mniej ważne, od właściwości genetycznych danego mieszańca. Dobór mieszańca i termin zbioru są czynnikami, na które podstawowy wpływ ma plantator-producent kiszonki z kukurydzy. Ze względu na tak dużą zmienność w zawartości i strawności włókna surowego kiszonki z kukurydzy należy dokładnie analizować ten problem. Kwestia ta nabiera szczególnego znaczenia w przypadku wysokowydajnych krów, ze względu na fakt, że podstawowym czynnikiem wpływającym na wydajność mleka jest wymagana koncentracja energii w pobieranej sm dawki. 
    W przypadku kukurydzy stwierdzono, że zmienność w strawności NDF kształtuje się między 45-64% (średnio 20%). Stwierdzono też, że przy podwyższeniu strawności NDF o 1% wzrasta ilość pobranej suchej masy o 0,37 lb (0,18 kg) i wzrasta produkcja mleka o 0,55 lb FCM (0,26 kg FCM). Z tego względu musimy rozpatrywać tę problematykę nie tylko w przypadku kukurydzy, ale również innych pasz objętościowych – tabelka.
    Przy doborze najlepszych mieszańców do produkcji kiszonki z kukurydzy rodzi się pytanie. – W jaki sposób oceniać wartość tzw. mieszańców „kiszonkowych” i mieszańców „ziarnowych”? Niektóre firmy oferujące nasiona kukurydzy deklarują, że dany mieszaniec jest typowo kiszonkowy a inne przeznaczane są na produkcję ziarna. Dlatego coraz większą uwagę obecnie przywiązuje się do problematyki specyfikacji mieszańców kukurydzy pod względem przydatności ich do produkcji kiszonki lub na ziarno. Podczas badań rejestrowych mieszańce są oceniane w zależności od kierunku ich wykorzystania (kiszonka lub ziarno). Należy stwierdzić, że informacja charakteryzująca w tym zakresie jest niezbędna. Często firmy ukierunkowane są głównie na mieszańce ziarnowe, bagatelizując ocenę ich przydatności do produkcji kiszonki. 
    Obecnie w Polsce wiele kukurydzy uprawianej jest na kiszonkę. W ofercie firm nasiennych większość mieszańców, podczas badań rejestrowych, była badana w kierunku produkcji ziarna a sprzedawcy informują jedynie o możliwości zastosowania ich również do produkcji kiszonek. Producent (plantator) bardzo często otrzymuje materiały informacyjne, w których mieszańce ziarnowe są oferowane z możliwością wykorzystania ich do produkcji kiszonki. Często też bywa, że producent kupuje mieszaniec „ziarnowy”, który zbiera przy zwartości suchej masy na poziomie 30-33%.  Wydajne mieszańce ziarnowe charakteryzują się wysokim plonem ziarna, który w ich przypadku jest podstawowym wskaźnikiem oceny ich wartości (ocena zdolności uwalniania wody przy suszeniu brana jest także pod uwagę). Ponieważ udział ziarna jest decydującym czynnikiem z punktu widzenia zawartości energetycznej kiszonki z kukurydzy często dochodzi do tego, że do produkcji kiszonki preferowane są wydajne mieszance ziarnowe. Jednak surowiec kiszonkarski uzyskany z tych mieszańców charakteryzuje się wyższą koncentracją włókna surowego w liściach i łodydze. Ma to istotny wpływ na obniżenie strawności nie tylko tego składnika, ale również na ograniczenie dostępności energii (obniżenie strawności substancji organicznej). Dlatego przy doborze mieszańców przeznaczonych do produkcji kiszonki mieszance ziarnowe mogą okazać się nie najbardziej optymalnym rozwiązaniem (wysoka zawartość włókna surowego w łodygach, liściach okrywowych kolby i w osadce). Dlatego należy podkreślić, że nie jest obojętne, czy kiszonkę produkujemy z mieszańca „ziarnowego” czy z „kiszonkowego”. Obecnie w Polsce występuje wiele stad krów, które produkują na poziomie 8, 9, 10 i więcej tysięcy litrów mleka na krowę w ciągu roku.  Aby utrzymać produkcję mleka na tak wysokim poziomie bardzo ważnym problemem może być obniżenie strawności NDF w kiszonce, co także dodatkowo wpływa ujemnie na pobieranie suchej masy tej paszy. Mieszaniec przeznaczony do produkcji kiszonek, powinien charakteryzować się nie tylko wysokim udziałem ziarna (skrobi), ale również powinien odznaczać się wysoką strawnością włókna NDF. 
    W trosce o wysoką jakość kiszonki z kukurydzy należy pamiętać, że wartość tej paszy uzależniona jest nie tylko od udziału ziarna (skrobi), ale także od dostępności substancji organicznej pozostałych części roślin, która jest uzależniona od koncentracji i strawności włókna NDF.
    Stanowi to ważny czynnik jakościowy, który należy uwzględniać w ocenie przydatności mieszańców przeznaczanych na kiszonkę. Jeżeli będzie to brane pod uwagę to uzyskuje się podstawy dla osiągania wysokiej i stabilnej produkcji mleka u krów. 
 
 
Tłumaczenie i opracowanie:
mgr inż. Wacław Erdmann – OSEVA POLSKA