Okres okołoporodowy oraz pierwsze miesiące po wycieleniu są najbardziej krytycznym momentem występowania u krów mlecznych zaburzeń metabolicznych i trawiennych oraz komplikacji zdrowotnych i pourazowych. Sprzyjają temu zmiana sposobu żywienia, stres porodowy, często utrudniony poród i początek laktacji. Poniżej opisujemy kolejne dwie jednostki chorobowe:

Zapalenia wymienia
W okresie okołoporodowym zdarzają się ciężko przebiegające zapalenia wymienia. Najczęściej spowodowane są zakażeniem gronkowcem lub E. coli. W pierwszym przypadku może dojść do zgorzelinowego zapalenia wymienia. W przypadku zakażenia E. coli dominującym objawem jest toksemia. Prawdopodobnie do tak ciężkich zakażeń przyczyniają się takie czynniki jak: brudne środowisko w porodówkach, zmniejszona odporność, rozluźnienie zwieracza strzyków spowodowane podkliniczną hipokalcemią. Oprócz zmian w wymieniu widoczne są w tych przypadkach objawy ogólne, takie jak osowienie, brak apetytu, zaleganie, biegunka, zaburzenia krążenia, odwodnienie, wstrząs. W wielu przypadkach mimo intensywnego leczenia nie daje się uratować tych zwierząt.
Zapobieganie polega na przestrzeganiu higieny w porodówkach, odpowiednio wczesnym wstawianiu do nich krów przed porodem (sprzyja to wytworzyć odporność przeciw ewentualnym patogenom) oraz stosowanie szczepień.

Poporodowe zapalenie macicy
Wnikające do jamy macicy w trakcie porodu lub bezpośrednio po nim bakterie są główną przyczyną zapalenia poporodowego macicy. Do czynników etiologicznych należy zaliczyć przede wszystkim zakażenia E. coli, Staphylococcus sp., Streptococcus sp., Corynebacterium pyogenes, Pseudomonas sp., Clostridium sp. Infekcjom tym sprzyjają zmniejszona kurczliwość macicy, często spowodowana hipokalcemią, zatrzymanie łożyska, udzielanie pomocy porodowej brudnymi rękami, zanieczyszczona porodówka. Niedobory karotenów, selenu oraz zaburzenia trawienne i obniżony poziom dobrostanu zwierząt mogą również przyczynić się do wystąpienia choroby.
Zapalenie macicy może dotyczyć nawet kilkudziesięciu procent krów. Na straty spowodowane schorzeniami macicy składają się koszty terapii, obniżenie produkcji mleka o około 300 kg w trakcie laktacji oraz upośledzenie płodności. Schorzenie to nawet po wyleczeniu może w dłuższym okresie czasu negatywnie oddziaływać na sprawność rozrodu (wydłużone okresy międzyciążowe i międzywycieleniowe, słabsze wyrażanie rui, reinseminacje) oraz powodować zwiększenie odsetka brakowań w stadzie.
Zapobieganie polega na udzielaniu cielącym się krowom pomocy tylko przez fachowy personel, z zachowaniem zasad higieny, wczesnym wstawianiu krów do porodówek, co sprzyja adaptacji układu odpornościowego do lokalnych zagrożeń, uzupełnianiu niedoborów mineralno-witaminowych oraz energicznym leczeniu innych chorób w tym okresie.
W podsumowaniu należy podkreślić, że opisane schorzenia często są ze sobą powiązane. Przykładowo hipokalcemia może przyczynić się do wystąpienia przemieszczenia trawieńca, zapalenia wymienia i macicy. Jedną z konsekwencji zapalenia wymienia jest zmniejszenie apetytu, w efekcie czego może rozwinąć się ketoza. Obniżenie odporności organizmu na zakażenia w przebiegu ketozy bywa przyczyną ciężkiego przebiegu np. zapalenia wymienia. Wiedza na temat tych schorzeń, metod profilaktyki oraz umiejętność wczesnego rozpoznawania i ich skuteczne leczenie sprzyja osiąganiu lepszych wyników w chowie i hodowli bydła mlecznego.

Wykaz literatury dostępny u autora

Tags: choroby bydła , rozród bydła