W każdym gospodarstwie jałówki hodowlane są jak fundusze obligacji, z których zyski możemy czerpać dopiero po kilku latach. To jak będziemy tym portfelem zarządzać, zależy nie tylko od naszej wiedzy, doświadczenia, ale po części od szczęścia. W hodowli jest podobnie, jednak to wiedza i doświadczenie ma najważniejsze znaczenie. Odpowiedni odchów począwszy od narodzin cielęcia a kończąc na pierwszej inseminacji ma zapewnić nie tylko prawidłowy rozwój, ale także przygotować zwierzę do trudnego okresu ciąży i porodu. Pomimo, że jest to grupa nie produkcyjna i nie przynosząca wymiernych zysków, jednak źle przygotowana do okresu produkcyjnego, nie będzie nam rekompensować kosztów utrzymywania i przynosić spodziewanych zysków. Zwierzęta nieprawidłowo przygotowane nie mogą przecież w pełni zaprezentować pełnego potencjału genetycznego, jak i odziedziczyły po rodzicach. Tak więc przyjrzyjmy się bardziej tej grupie zwierząt pod kątem systemu utrzymania i rozwoju osobniczego.

 Jałówki hodowlane w większości gospodarstw utrzymuje się w systemie luźnym w kojcach grupowych. Grupy tworzymy na podstawie wieku zwierząt lub rozwoju osobniczego (miesiąca ciąży). Kojce takiego typu najczęściej mają wydzieloną część legowiskową ścieloną słomą oraz część karmową. Istotne jest, aby nie przekraczać w takim kojcu dopuszczalnych norm dla ilości metrów przypadających na jedno zwierzę (do 7 m-ca ciąży – 200x100 cm, powyżej 7 m-ca – 220x115 cm, inne jałówki – 190x85 cm), gdyż zbyt duże zagęszczenie powoduje wzrost stresowości u zwierząt przejawiające się spadkiem przyrostów masy ciała. Zwierzęta muszą mieć swobodny dostęp do części karmowej, wody i mieć zapewnione miejsce do odpoczynku. Konieczne jest, aby miały możliwość przebywania na okólnikach (3-3,5m2 powierzchni na sztukę), gdyż ruch i świeże powietrze sprzyja prawidłowemu rozwojowi organizmu.
      Przez cały okres rozwoju somatycznego powinniśmy kontrolować przyrosty masy ciała (ważenie zwierząt) oraz wzrost zwierzęcia. W tym celu pomocne są pomiary zoometryczne tj. wysokość w kłębie, obwód klatki piersiowej i szerokość zadu. Stała kontrola zoometryczna mówi nam o prawidłowym rozwoju i wzroście zwierzęcia, pozwala szybko reagować na wszelkie odchyły od normy a jednocześnie dać wyobrażenie o eksterierze przyszłej krowy. Przy okazji pomiarów dokonujemy pierwszej oceny pokroju oczywiści bez wymienia, co w niedługim czasie będzie bardzo pomocne przy podejmowaniu decyzji jakiego buhaja wykorzystać w pierwszym kryciu. W wieku 12 miesięcy u jałówek bardzo dobrze widać już problemy z budową nóg i racic, kątem ustawienia zadu czy jego szerokością. Tym samym pozwala nam to przewidzieć w pewnym stopniu możliwość wystąpienia trudnych porodów czy problemów zdrowotnych z nogami.
 Dodatkowo można dokonywać oceny kondycji jałówek w popularnym systemie BCS (optymalna kondycja dla jałówek to 3-3,5 pkt). Czynności te (pomiary, ocena) powinno wykonywać się raz w miesiącu (pozwala to na wyliczenie średnich przyrostów masy ciała – prawidłowo w granicach 750-800 gram), a szczególnie w wieku 6,12, i 18 miesięcy.
 Jak wykazały liczne badania zwierzęta o wyższych przyrostach są dłużej użytkowane w stadzie, odznaczają się lepszą płodnością (wyższa skuteczność zapłodnienia) w tym większą ilością wycieleń. Z kolei ocena kondycji jest o tyle ważna, że zbyt zatuczone zwierzęta gromadząc tłuszcz w obrębie miednicy redukują wielkość kanału rodnego a tym samym mają duże problemy z porodem a następnie z wydaleniem łożyska. Odwrotnie natomiast, w zbyt słabej kondycji nie mają wystarczającej siły do samodzielnego porodu, a więc wymagają stałego nadzoru pracowników obory. Ze względu na przesunięcie wieku pierwszej inseminacji z ostatniego terminu pomiarów rezygnuje się, jednak waży się jałówki przed skierowaniem do rozrodu. Ważenie o tyle jest skuteczniejszą metodą od pomiaru, że nie obarczone błędem wyniki pozwalają nam zdecydować, czy dana jałówka osiągając minimalną masę ciała 380 kg może być pierwszy raz inseminowana, czy należy z decyzją jeszcze poczekać. Istotny jest także wiek pierwszego zabiegu, literatura sugeruje, aby był on w granicach 15 miesięcy, jednak wiele gospodarstw ze względu na intensywne żywienie znacznie skróciło go do wieku 12-13 miesięcy przy zachowaniu jednak sugerowanej masy ciała. Ze względu na możliwość zbyt intensywnego żywienia grupy jałówek, a tym samym ryzyko otłuszczenia nie tylko narządów rodnych, ale także gruczołu mlekowego (w dalszej konsekwencji zahamowanie rozwoju tkanki wydzielniczej) konieczne jest stałe kontrolowanie kondycji. Najbardziej newralgiczny okres to czas poprzedzający dojrzałość płciową, kiedy to organizm przygotowuje się do wejścia w fazę cyklów płciowych. Ponieważ każdy żywy organizm indywidualnie reaguje na czynniki żywieniowe i środowiskowe, tym bardziej należy z większą uwagą podchodzić do każdego zwierzęcia i stale kontrolować jego rozwój osobniczy.
 Przy podejmowaniu decyzji o wieku jałówek w chwili pierwszej inseminacji ważne jest, aby pamiętać, że decyzja ta może w znacznym stopniu wpływać nie tylko na przyszłą płodność zwierzęcia, ale także na jego produkcyjność. Literatura podaje, że najkorzystniejsze jest pierwsze wycielenie jałowic przed 25-30 miesiącem życia, gdyż takie zwierzęta charakteryzują się nie tylko najdłuższą użytkowością, ale także wzrostem wydajności mlecznej w laktacji, a w konsekwencji najwyższą wydajnością życiową. Najgorsze parametry życiowe charakteryzowały krowy cielące się pierwszy raz powyżej 30 miesiąca życia.
 Podsumowując, należy stwierdzić, że odpowiedni odchów młodzieży a w szczególności jałowic nie tylko warunkuje długowieczność tych zwierząt, ale w znacznym stopniu determinuje produkcję życiową oraz płodność, tym samym istotnie wpływa na ekonomikę produkcji mleka i opłacalność chowu bydła mlecznego.

Tags: bydło , hodowla bydła , jałówki