Reklama

giełda online

Zboża paszowe
cena netto zł/t
pszenica605-610
kukurydza320-580
owies530
jęczmień550-625
Śruty
rzepakowa840
sojowa1660
żródło:www.rolpetrol.com.pl
Żubronie - czy wzrośnie zainteresowanie ich hodowlą? PDF Drukuj Email
Hodowca Bydła

    Człowiek od wieków prowadził badania mające na celu stworzenie mieszańców międzygatunkowych. Miało to miejsce przede wszystkim w świecie roślin. Jednak ciekawość ludzka stworzyła bastardy, czyli mieszańce między gatunkowe zwierząt, do których zaliczamy między innymi muła (mieszaniec samicy konia domowego z ogierem osła), osłomuła (mieszaniec samicy osła z ogierem konia domowego), czy żubronia.

    Żubroń jest naszym narodowym dobrem, choć jest mało znanym zwierzęciem w naszym kraju i na świecie, jego twórcą był Polak Leopold Walicki. Sama nazwa żubroń została wybrana dopiero w 1969 roku z propozycji przesłanych przez czytelników w konkursie przeprowadzonym przez czasopismo „Przekrój”. Do powstania żubroni przyczyniły się między innymi ciężkie warunki gospodarcze spowodowane między innymi zaborami, wysokie koszty budownictwa oraz liczne zawieruchy, które były uciążliwe dla rolnictwa. Za główny cel stworzenia tej krzyżówki uważało się chęć otrzymania zwierzęcia, które można utrzymywać w warunkach „dzikich” (bez potrzeby budowy pomieszczeń) na ogromnych terenach zaliczanych do nieużytków w naszym ostrym klimacie. Mięso o charakterystycznym smaku miało stać się alternatywą dla polskiego rolnictwa. Dodatkowym atutem były walory naukowe, dzięki czemu zostałaby stworzona możliwość oceny cech użytkowych, badania mechanizmów dziedziczenia, płodności otrzymanego mieszańca oraz ocenę ich rozwoju. W efekcie rozpoczęto prace badawcze mające zakończyć się powstaniem żubronia. 

Brutus - 50% bizon, 25% żubr, 25% krowa rasy polska czerwona wyhodowany przez Stację Badawczą PAN w Popielnie    Po raz pierwszy mieszańca otrzymano w wyniku skrzyżowania byka żubra z krową, miało to miejsce w 1847 roku. Do roku 1859 Walicki uzyskał 15 sztuk żubroni. W latach 1905-1928 badania nad żubroniami kontynuowano w instytucie Askania Nowa (w dawnym Związku Radzieckim), gdzie wyhodowano 28 sztuk. Jak podają niektóre źródła stada tych zwierząt utrzymywano również w Łęknie i Popielnie, zwierzęta te należały do ośrodków badawczych. W roku 1953 w ogrodzie zoologicznym w Płocku uzyskano 4 sztuki. Od roku 1958 badania podjął Zakład Badań Ssaków PAN w Białowieży. Prowadząc dalsze prace badawcze poszukiwano najlepszej rasy bydła domowego, która umożliwiłaby poprawienie cech żubroni, dlatego skrzyżowano z bykiem żubra krowy rasy polskiej czerwonej oraz nizinnej czarno-białej. W 1960 roku uzyskano odwrotnego mieszańca, którego matką była żubrzyca, a ojcem buhaj bydła domowego. W sumie do roku 1976 otrzymano 71 sztuk tych zwierząt. 

    Można się zastanawiać, dlaczego taki mieszaniec nie powstał samoistnie przecież oba gatunki zwierząt miały ze sobą kontakt od wieków. Niestety, w naturze, choć praktycznie występują możliwości powstania mieszańców międzygatunkowych, to nigdy do tego nie dochodzi. Przed I Wojną, ale również i po II Wojnie Światowej miejscowa ludność wypasała bydło w Puszczy Białowieskiej na szeroką skalę. Liczba zwierząt wypędzanych do lasu dochodziła do około 3000 sztuk. Obecnie we wschodniej (białoruskiej) części Puszczy Białowieskiej wypasa się kilkaset sztuk bydła. Mieszańce nadal się nie pojawiają. Naturalne przeszkody są wystarczające, by nie dopuścić do powstania hybrydów.

    Cechy charakteryzujące żubronie są średnią cech posiadanych przez rodziców, czyli bydła domowego i żubrów. Żubronie z wyglądu przypominają żubry, jednak są łagodniejsze od nich i są nieco większe. Cechuje je duży ciężar ciała, siła, szybki wzrost, odporność na choroby oraz złe warunki klimatyczne. Samce dochodzą do 1200 kg, samice są nieco lżejsze ważą około 810 kg. Żubroń-byk w pierwszym pokoleniu jest niepłodny, samice dają potomstwo z przedstawicielami obydwu gatunków wyjściowych. Żubronie pierwszego pokolenia cechuje podwyższona żywotność zwana heterozją. Dzięki temu przewyższają ciężarem i rozmiarami ciała formy rodzicielskie, przy urodzeniu oraz w wieku dorosłym. To bydło dziedziczy najlepsze cechy krowy i żubra. Mięso żubronia to prawdziwy specjał. Smakiem przypomina dziczyznę, z tym, że jest bardziej kruche i chude. Być może w przyszłości zostanie ono docenione i rozpowszechnione, w szczególności, że zaliczane jest do mięs chudych.

    Posiadanie przez żubronie tych cech zachęciło do prób hodowli tych zwierząt w dawnych PGR na terenie Wielkopolski oraz województwa poznańskiego, gdzie próbowano prowadzić chów na szerszą skalę, niestety wyniki ekonomiczne nie były zadowalające. Postanowiono zlikwidować hodowlę tych zwierząt. Jednak od czasu do czasu pojawiali się miłośnicy żubroni, którzy rozpoczynali ich utrzymanie. Szacuje się, że miało to miejsce już pod koniec lat 60-tych. W latach 70-tych jedno stado żyło w gospodarstwie Jeziory. Krzyżowania dokonał tamtejszy lekarz weterynarii. Jednak szybko dla żubroni przyszły ciężkie czasy. Po prostu hodowla przestała być opłacalna, co spowodowało, że stado zostało zlikwidowane. Część zwierząt przejęła Polska Akademia Nauk. Do dziś pozostał tylko jeden egzemplarz z tamtego stada. Natomiast w okolicy Lubania żyło w półdzikich warunkach stado tych zwierząt. Było to jedyne płodne stado w Polsce i Europie. Do momentu, kiedy nie pojawili się kolejni miłośnicy tych zwierząt. 

Żubroń wystawiony podczas Wystawy Zwierząt Hodowlanych w Poznaniu o imieniu Lew - krzyżówka krowy rasy red angus i byka żubra. Właścicielem tego zwierzęcia jest Państwowe Gospodarstwo Rolne w Jeziorach Wielkich    W Polsce obecnie żyje tylko kilka żubroni. W 2006 roku pracownicy Gospodarstwa Rolnego w Karolewie pod Gostyniem skrzyżowali krowę z żubrem. Henryk Ordanik dyrektor gospodarstwa w Karolewie postanowił odtworzyć stado żubroni. Dowiedział się, że zmagazynowano nasienie żubra sprzed 20 lat. Wykorzystano je do zapłodnienia trzech krów z tamtejszej hodowli. Dwa żubronie przyszły na świat na początku 2006 roku. Niestety, nie przeżyły. Termin kolejnego porodu wyznaczono na listopad. Pod koniec 2006 roku urodziły się bliźniaki byczek i jałówka. Poród był trudny, ale zwierzęta przeżyły i czują się dobrze. Matką żubroni jest krowa, ojcem żubr. Jeśli się uda żubronie będą hodowane na mięso w tym gospodarstwie. Prace badawcze prowadzone są również na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu. Pod koniec 2007 roku urodziło się młode, które ważyło 53 kg. Jego ojcem jest żubr, który został ustrzelony podczas polowania w Puszczy Boreckiej. Naukowcom udało się pozyskać nasienie od martwego zwierzęcia. To pierwszy tego typu przypadek na świecie. Nasienie żubra trafiło do banku nasienia, gdzie było przechowywane w temperaturze około – 200 stopni. Po latach posłużyło do zapłodnienia krowy. Prof. Andrzej Dubiel z uniwersytetu wraz z zespołem prowadzi badania nad stworzeniem nowej rasy krów, którą będzie wyróżniało bardziej wartościowe mięso. Do jej powstania chce wykorzystać żubronie. Urodzone z tego nasienia zwierzę to samiec, który niestety nie jest płodny. Rośnie bardzo szybko. Naukowcy nie tracą nadziei, bo w tym roku, mają przyjść na świat kolejne żubronie. Zespół ma nadzieję, że przy kolejnych porodach pojawią się samice, które są płodne. Niestety, do dnia dzisiejszego nie wiadomo, co dzieje się z samicami, które planowo miały urodzić młode na początku tego roku. 

    Jest wiele ograniczeń przemawiających za zaprzestaniem utrzymywania hodowli żubroni. Do głównych zaliczamy trudności w uzyskaniu mieszańców, niepłodności samców pierwszego pokolenia, ograniczoną płodność osobników obu płci, znaczną dzikość, niezadowalające efekty ekonomiczne. Natomiast podstawową przyczyną zaprzestania rozwoju hodowli tych zwierząt jest brak rynku dla mięsa pochodzącego od tych zwierząt. Z kolei do korzyści przemawiających za utrzymywaniem żubroni w hodowlach na mięso zaliczamy dużą masę ciała, dobre wykorzystanie paszy, chów nie wymagający pomieszczeń, wysoką odporność na choroby. 

    Obecnie najliczniejszą grupę przedstawicieli gatunku żubronia można oglądać w rezerwacie pokazowym 4 km od Białowieży. Brak rynku zbytu oraz niewiedza, a co za tym idzie brak jakiegokolwiek zainteresowania konsumentów powoduje, że żubronie są tylko doskonałą atrakcją dla dzieci, które odwiedzają rezerwat. Być może prace badawcze prowadzone na uczelni wrocławskiej spowodują większy rozgłos i wzrost zainteresowania żubroniami.

Tags: bydło , bydło mięsne , bydło opasowe , bydło rzeźne , ciekawostki , hodowla bydła , krzyżowanie , krzyżowanie bydła