Skóra jest największym narządem, który pokrywa i osłania całe ciało organizmu, spełniając jeszcze przy okazji wiele innych funkcji. Do najważniejszych pełnionych przez nią funkcji zaliczyć należy przede wszystkim izolację od środowiska zewnętrznego (czynników fizycznych, chemicznych i biologicznych), ponadto odgrywa rolę w termoregulacji oraz przy odbiorze bodźców ze środowiska zewnętrznego (dotyk, ból, ciepło, zimno). Poza tym w wyniku działania promieni słonecznych ma miejsce w skórze synteza prowitaminy D3 oraz dokonuje się regulacja płynów ustrojowych i elektrolitów. Warto też wiedzieć, iż skóra spełnia funkcję melanogenezy czyli ochrony organizmu przed mutagennym promieniowaniem ultrafioletowym. Pielęgnacja i ochrona skóry jako narządu jest równie ważna jak innych organów i o tym też zagadnieniu mówi poniższy artykuł.

 Zapewnienie dobrostanu zwierzętom inwentarskim wymaga zwrócenia szczególnej uwagi na budynki, technologie, pasze, technikę doju, ruch krów w oborze... Tych zabiegów pielęgnacyjnych i wszelkich prac zmierzających do poprawienia warunków bytowania zwierząt możnaby wyliczać bardzo długo. Rzadko podejmuje się natomiast temat pielęgnacji skóry. Wiadomo powszechnie, iż w budynkach inwentarskich oraz na pastwiskach i okólnikach, wszędzie tam, gdzie znajdują się zwierzęta można spotkać wszędobylskie insekty, owady takie jak muchy, gzy, kleszcze. Nie dość, że są one utrapieniem dla zwierząt niepokojąc je swoją obecnością, to także doprowadzają do podrażnień skóry. Także ściółka lub odchody powodują zabrudzenia ciała, co wywołuje uczucie swędzenia i dyskomfort zwierząt. Dlatego od kilku lat obserwuje się wprowadzanie na rynek różnego typu urządzeń mogących pozwolić na zaspokojenie chęci podrapania się. Przynosi to krowom nie tylko ulgę, ale także poprawia stan i higienę ich skóry.

Szczoty, szczotki, czochradła
Zamontowanie w oborze tego typu urządzeń poprawia komfort zwierząt i w naturalny sposób reguluje przemieszczanie się krów w oborze. Używanie szczotek przez zwierzęta ma znaczący wpływ na poprawę przede wszystkim zdrowia i wygody krów oraz dobrego ogólnego samopoczucia. A lepsze samopoczucie krów ujawnia się też większym spożyciem paszy i wzrostem wydajności mlecznej.
 W opinii wielu hodowców bydło chętnie korzysta ze szczotek, dzięki czemu zwierzęta są czystsze i spokojniejsze (drapanie skóry prowadzi do poprawienia cyrkulacji krwi i przez to jej kondycji). Krowy jak zaobserwowano przestają się ocierać o wystające elementy wyposażenia pomieszczenia inwentarskiego, co mogło prowadzić często do uszkodzeń skóry.

Jedna szczotka na 50 sztuk
Zakłada się, że jedna szczotka zainstalowana w oborze wolnostanowiskowej (bo tylko w tego typu oborach jest sens ich instalowanie) może obsługiwać ok. 50-60 zwierząt, z tego względu, że krowy często korzystają z możliwości szczotkowania się, a więc szczotki są w stałym użyciu. Jednak warto pamiętać, aby była zainstalowana w łatwo dostępnym miejscu. Można podejrzewać, iż ustalona hierarchia w stadzie będzie miała swoje odbicie w częstości i czasie szczotkowania się przez zwierzęta.  Jednak z posiadanych danych i opinii wynika, że tak nie jest. Tu warto zauważyć, iż szczotki wykorzystywane są przez zwierzęta prawie przez 24 godziny na dobę.

Czochradła
Na rysunku 1 przedstawiono aktywne czochradło charakteryzujące się możliwością ustawienia obrotowej szczotki przynajmniej w dwóch płaszczyznach, ułatwiając tym samym dotarcie do licznych zakamarków ciała zwierzęcia z prędkością 22 obrotów na minutę. Czochradło uruchamia się samoczynnie w momencie kontaktu ze zwierzęciem. Krowa ustawiając się przy nim może dokonać zabiegów pielęgnacyjnych wzdłuż grzbietu i boku, ale również w okolicach szyi czy też oczu i pyska. Czochradła zaleca się dla bydła w wieku powyżej 1 roku. Waży ono ok. 35 kg, a jej zapotrzebowanie na moc wynosi 120 W [Źródło: DeLaval].

Szczotki
Na rysunku 2 zaprezentowano z kolei szczotkę Agrobrush. Krowy podchodzą do nich same i na skutek przesunięcia szczoty lub uniesienia jej do góry następuje jej włączenie. Nie ma konieczności zmian wysokości, ponieważ podstawa szczotki ma możliwość swobodnego przesuwania. Jednakże optymalne ustawienie wysokości jest także możliwe. Czas działania szczoty wynosi przeciętnie 60 sekund, ale istnieje możliwość wprowadzenia własnego ustawienia czasu. Urządzenie automatycznie zatrzymuje się, gdy krowa zostanie wyczyszczona, czyli po zaprogramowanym uprzednio czasie zabiegu. Nie ma obaw, że zwierzę będzie korzystało ze szczoty dłużej niż jest to konieczne. Szczotka Agrobrush jest dostosowana do wszelkich warunków gospodarstwa i może być zainstalowana gdziekolwiek np. na kolumnach, przy wygrodzeniach. Brak jakichkolwiek metalowych nitek, przekładni lub łańcuchów czynią ją bezpieczną, zarówno dla zwierząt, jak i ludzi pracujący w oborze. Po zakończonym zabiegu w kilka minut włosie szczotki powraca do swojego normalnego kształtu.

Typy szczotek
W tabeli 1 przedstawiono dane techniczne dwóch typów szczotek. Tu należy zaznaczyć, iż dostępne są dwa typy szczotek. Mianowicie jest to szczotka pojedyncza, składająca się tylko z modułu oznaczonego nr 1 (Rys. 2) lub też szczotka podwójna, składająca się zarówno ze szczotki zainstalowanej pod pewnym kątem, ale też drugiej pracującej w pionie – nr 2 (Rys. 2). Takie rozwiązanie wydaje się być bardzo korzystne z uwagi na fakt, iż zabieg pielęgnacyjny krowy przebiega jednocześnie na większej powierzchni jej ciała. Warto też zwrócić uwagę na to, iż tego typu szczotki i czochradła są w specyficzny sposób wyprofilowane, pozwalając na bardzo dokładne przyleganie włosia szczotek do ciała zwierząt na maksymalne dużej powierzchni i jednocześnie dopasowując się do ich kształtów. Długie włosie elastycznie się odgina, zapewniając wysoki komfort zabiegu czyszczenia (Rys. 3).

Kolejnym rozwiązaniem może być zainstalowanie zwykłych szczotek stacjonarnych – biernych – przedstawionych na rysunku 4. Co prawda nie wykonują one żadnego ruchu obrotowego, przyczyniając się do pielęgnacji skóry, tylko w tym przypadku sama krowa podchodząc ociera się o włosie, decydując który fragment jej ciała w danym momencie chce podrapać. Usytuowanie ich pod kątem prostym względem siebie ułatwia dopasowanie się do kształtów krowy pielęgnując jednocześnie górną jak i boczną stronę tułowia zwierzęcia. Ułatwieniem konstrukcyjnym jest z pewnością wykorzystanie sprężyny zamocowanej na ruchomej szczotce poziomej, pozwalającą na swobodę ruchu i odginania się w określonym zakresie zainstalowanych szczotek. Wysokość zamocowania powinna mieścić się z zakresie od 130 do 150 cm lub na wysokości około 2 cm powyżej wysokości krowy.

Zakończenie
Bydło utrzymywane na użytkach zielonych czyści skórę pocierając się o drzewa lub słupy. W ten sposób pozbywa się pasożytów. To nie tylko konieczny zabieg higieniczny dla krów, lecz również dostarczający im wiele przyjemności. Obydwa czynniki wpływają korzystnie z pewnością na zdrowie zwierząt, ale też na zwiększenie wydajności mlecznej. Niech wskazówką będzie dla hodowców, że w sytuacji gdy bydło przebywa przez dłuższy czas w budynkach inwentarskich jedynym sposobem umożliwiającym im samooczyszczanie jest zainstalowanie tego typu obrotowych szczot.

Tags: bydło , dobrostan bydła , obora , wyposażenie obór