Pomimo istnienia zaleceń, kiedy wykonywać zabiegi pielęgnacyjne, należy pamiętać, że część z nich wykonuje się w miarę potrzeby. Codzienna obserwacja zwierząt pozwala określić ich stan i termin danego zabiegu. Korekcja racic jest to jeden z najważniejszych zabiegów pielęgnacyjnych, mający znaczący wpływ na dobrostan i wydajność bydła. Nieprawidłowa korekcja racic jest jedną z przyczyn brakowania stada i ma istotny wpływ na rentowność naszej produkcji. Taniej zapobiegać powstawaniu urazów i schorzeń niż potem je leczyć.

Ważnym zabiegiem pielęgnacyjnym bydła jest systematyczna kontrola stanu racic. Powinna ona być wykonywana, co 2-3 miesiące u dorosłych osobników i co miesiąc u cieląt. Pozwoli to na wykrycie wad postaw kończyn, schorzeń i deformacji racic. Zaniedbanie pielęgnacji racic prowadzi do kulawizn, zniekształceń kości i stawów.
 Pod pojęciem pielęgnacji racic należy rozumieć dbałość o odpowiednie warunki środowiskowe i higieniczne obór, a przede wszystkim o stan, właściwości materiałowe i strukturę podłoży stanowisk dla bydła. Najważniejszym elementem tych działań jest korekcja racic, czyli przywrócenie palcom właściwych warunków oparcia.
 Róg racicy przyrasta od 8 do 10 mm miesięcznie. Aby została zachowana stała grubość warstwy rogowej musi być on codziennie ścierany, tak jak u zwierząt wolno żyjących. W przypadku zwierząt gospodarskich, szczególnie utrzymywanych w systemie uwięzionym, znikome zużycie rogu nie jest w stanie zlikwidować jego przyrostów. Wraz z narastaniem warstwy rogowej, racica wydłuża się i pogrubia szczególnie w przedniej części. Powoduje to stopniowe przenoszenie ciężaru krowy na tył racicy, w pobliże piętek pokrytych miękkim rogiem, które nie są przystosowane do przenoszenia ciężaru. Prowadzi to do złamania osi palców (Rys. 1). Powoduje to wzrost napięcia ścięgien zginaczy palców i torebki stawu racicowego. Może być przyczyną zapalenia kości oraz stawu racicowego. Konsekwencją nadmiernie wyrośniętego rogu racicowego jest ból związany ze wzrostem naprężenia tkanek, uciskiem zbierającego się między kością a puszką wysięku zapalnego. Zwiększone obciążenie tylnej części racicy powoduje niedostateczne ukrwienie i niedożywienie skóry, co w połączeniu z mokrym i zanieczyszczonym podłożem prowadzi do jej rozmiękczania i rozkładu (powstaje otwarta, ropiejąca i boląca rana).
 Stres związany z zaniedbanymi i chorymi racicami pogarsza ogólny stan zdrowia bydła, co skutkuje między innymi spadkiem produkcji mleka (nawet do 5 litrów dziennie) oraz pogorszeniem jego jakości (wzrost zawartości komórek somatycznych) i straty w pogłowiu krów nawet do 15% rocznie. W celu uniknięcia strat wywołanych schorzeniem racic należy dokonywać ich korekcji.
Zabieg korekcji racic powinno się przeprowadzać wtedy, kiedy stan racic tego wymaga. Pierwszą korekcję racic przeprowadza się już w wieku 6-9 miesięcy. Jeżeli krowy utrzymywane są w systemie pastwiskowo-oborowym, to korekcję racic przeprowadza się 2 razy do roku: na wiosnę i na jesień. Wiosną na 6 tygodni przed sezonem pastwiskowym koryguje się racice, żeby róg raciczny miał czas nieznacznie odrosnąć i utworzyć odpowiednio grubą warstwę ochronną. Jesienią zwykle zabieg wykonuje się tylko u tych krów, u których jest to konieczne. W przypadku systemu uwięzionego, korekcję dokonuje się przynajmniej 2 razy do roku. Taki system utrzymania jest najmniej korzystny dla racic, ponieważ krowy dużo mniej się poruszają i przebywają na miękkim podłożu. Szczególnie narażone są tylne racice, które zwykle stoją na mokrej ściółce. W systemie wolnostanowiskowym zabieg korekcji wykonuje się w zależności od potrzeb.
Celem korekcji jest przywrócenie im prawidłowego kształtu, a tym samym właściwego rozłożenia sił w palcach (warunki statyczno-dynamiczne). Kąt nachylenia racic przednich powinien wynosić 50-55 stopni, a tylnych 45-50 stopni. Długość ściany przedniej racicy powinna wynosić 7,5-8 cm, a tylnej 3-4,5 cm, u krów starszych 2,5-3 cm. Stosunek długości przedniej ściany do wysokości piętki powinien wynościć 2:1 a nawet 1,6:1.
 Zabieg korekcji racic należy dokonywać w miejscu odosobnionym i zacisznym. Powinien być wykonywany przez wykwalifikowanych i kompetentnych fachowców. Podczas korekcji racic należy unikać metod siłowych wywołujących stres u krów. Korekcję racic powinno się wykonywać w poskromie, gdzie krowa jest bezpieczna i skutecznie unieruchomiona (Fot. 1). Pierwszą czynnością jest oczyszczenie i umycie racic, co pozwoli nam na dokładne określenie, jakie części powinny być usunięte. Jeżeli racice są mocno wyrośnięte można najpierw usunąć wierzchołek racicy nożycami racicowymi tak, aby cięcie było przedłużeniem ściany w odcinku bliższym. Następnie zdejmuje się odpowiednio grubą warstwę od strony podeszwowej przy użyciu nożyc lub dłuta. Uderzenia młotka w dłuto powinno być zdecydowane i silne, aby nie niepokoić zwierzęcia. Nie można ściąć równej warstwy rogu na stronie podeszwowej, ponieważ powoduje to osłabienie piętki i naraża ją na urazy. Róg usuwa się z dwóch trzecich racicy (Rys. 2). Nie zdejmuje się go na pozostałej jednej trzeciej (części tylnej racicy). Po zgrubnym uformowaniu racicy nadajemy jej ostateczny kształt i gładkość przy pomocy tarnika lub szlifierki kątowej z tarczą przystosowaną do ścierania rogu. Zawsze po korekcji racic należy przeprowadzić dezynfekcję, a już szczególnie wtedy, gdy występują uszkodzenia lub rany podeszwy lub piętek. Do tego celu można użyć dziegcia lub specjalnego płynu do dezynfekcji racic. Wykonując zabieg korekcji należy pamiętać, że nie polega ona tylko na ścięciu wierzchołka racicy.
 Innym zabiegiem pielęgnacyjnym jest kąpiel racic powszechnie stosowanym przez hodowców krów mlecznych w celu ograniczenia schorzeń racic i zapobiegania ich mechanicznym uszkodzeniom. Wannę do kąpieli (Fot. 3), z reguły umieszcza się przy wyjściu z dojarni i okresowo napełnia się wodą ze środkiem myjącym. Może ona być napełniana przez obsługę lub automatycznie. Należy zadbać, aby płyn z wanny nie ochlapywał krów i uniemożliwić im kładzenie się bezpośrednio po kąpieli racic, ponieważ płyn do dezynfekcji mógłby przedostać się do wymienia. Wanna do kąpieli racic powinna być wykonana z materiału, który pozwala w prosty sposób utrzymywać jej czystość (najczęściej stal nierdzewna). Na dnie powinna znajdować się mata poślizgowa.

Tags: bydło , dobrostan bydła , utrzymanie bydła