Reklama

giełda online

Zboża paszowe
cena netto zł/t
pszenica560-610
kukurydza870
owies420-480
jęczmień560-610
Śruty
rzepakowabrak ofert
sojowa1630
żródło:www.rolpetrol.com.pl
Reklama
Dopłaty do użytków zielonych – Pakiety przyrodnicze programów rolno-środowiskowych PDF Drukuj Email
Hodowca Bydła
Wpisany przez Ewa Stamirowska-Krzaczek Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie   

Wzajemna zgodność (z ang.: cross-compliance), która obowiązuje od 2009 roku w zakresie ochrony środowiska, dobrej kultury rolnej, identyfikacji i rejestracji zwierząt wymaga przestrzegania przez rolników na całym obszarze swojego gospodarstwa ściśle określonych wymogów i norm. Nieprzestrzeganie wymogów może od 2009 roku skutkować obniżeniem płatności.

Wprowadzone przepisy dotyczące wzajemnej zgodności mówią o utrzymaniu obecnych proporcji powierzchni trwałych użytków zielonych w całkowitym obszarze rolnym, z ewentualnym zmniejszeniem o 10% w skali kraju. Wymóg ten jest konieczny w celu ograniczenia przekształcania trwałych użytków zielonych na pola uprawne (fot. 1).

 

 Bowiem zarówno pastwiska, jak i łąki, poza dostarczaniem paszy, pełnią również ważne funkcje środowiskowe, a wiele z nich jest naturalnymi siedliskami licznych gatunków roślin i zwierząt. Poza tym, dzięki możliwości magazynowania wody użytki zielone stanowią filtr zatrzymujący składniki pokarmowe oraz zanieczyszczenia spływające z gruntów ornych, o czym wielu producentów zdaje się nie pamiętać.
 Wprowadzony System Wzajemnej Zgodności jest instrumentem Wspólnej Polityki Rolnej i polega na uzależnieniu płatności bezpośrednich oraz płatności w ramach zrównoważonego gospodarowania na gruntach rolnych i leśnych (działania rolnośrodowiskowe) od konieczności spełnienia przez rolników określonych w przepisach krajowych i UE szeregu norm dotyczących zarządzania w całym gospodarstwie rolnym. Na beneficjentach tych płatności spoczywa obowiązek utrzymania całego gospodarstwa rolnego w dobrym stanie, utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej oraz obowiązek utrzymania powierzchni trwałych użytków zielonych na odpowiednim niezmienionym poziomie.
 Rolnicy ubiegający się o płatności bezpośrednie do użytków zielonych oraz płatności w ramach wybranych działań PROW 2007-2013 muszą przestrzegać zasad dobrej kultury rolniczej zgodnej z ochroną środowiska, według wymagań:
• na łąkach należy przeprowadzić koszenie i usuwanie okrywy roślinnej, co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca;
• na pastwiskach należy wypasać zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw;
• łąki i pastwiska zadeklarowane we wniosku o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania płatności dla obszarów Natura 2000 oraz związanych z wdrożeniem Ramowej Dyrektywy Wodnej – koszenie i usuwanie okrywy roślinnej oraz wypas powinien być dokonywany w terminie określonym w przepisach o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich;
• łąki zadeklarowane do płatności z tytułu przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt – koszenie i usuwanie okrywy roślinnej powinno być przeprowadzane przynajmniej raz w roku w terminie określonym w przepisach w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolno-środowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, jednak nie później niż do dnia 31 października;
• przestrzeganie zakazu wypalania traw;
• łąki i pastwiska mogą być porośnięte pojedynczymi drzewami i krzewami, jeżeli nie wpływają one na prowadzoną na tych gruntach gospodarkę;
• zmiana sposobu użytkowania trwałych użytków zielonych wymaga zgody kierownika biura powiatowego ARIMR.
­­­­­­ Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest odpowiedzialna za kontrole wymogów wzajemnej zgodności w zakresie spełniania przez rolnika wymagań dobrej kultury rolnej oraz ochrony środowiska naturalnego.
 W tym miejscu należy wspomnieć o możliwości pozyskania dodatkowych dopłat do łąk i pastwisk przy przystąpieniu do realizacji działań prośrodowiskowych w ramach Krajowego Programu Rolno-Środowiskowego na lata 2007-2013.

Pakiety przyrodnicze programów rolno-środowiskowych
Programy rolno-środowiskowe są elementem Wspólnej Polityki Rolnej. Ich celem jest wsparcie metod gospodarowania zgodnych z potrzebą zachowania środowiska naturalnego. Utrzymanie lub przywracanie walorów cennych siedlisk, użytkowanych rolniczo oraz zachowanie bioróżnorodności na obszarach wiejskich. Głównym przesłaniem Programu jest zachowanie i ochrona środowiska przyrodniczego i krajobrazu naszych wsi.
 Dla rolnika jest to dobrowolne pięcioletnie zobowiązanie polegające na zastosowaniu określonych praktyk służących ochronie środowiska i przyrody na podstawie przygotowanego wspólnie z doradcą planu rolno-środowiskowego. Plan zawiera praktyczne wskazówki i wymogi, co do sposobu gospodarowania na gruntach zgłoszonych do Programu w czasie 5 lat jego trwania. Od przyjętych do realizacji działań zależy wysokość płatności, które są tak obliczone, aby rekompensować utracone dochody i poniesione koszty wynikające z poszczególnych zobowiązań.
 Na obszarach trwałej zieleni możliwa jest realizacja 3 i 4 pakietu:
– pakiet 3 – Ekstensywne trwałe użytki zielone;
– pakiet 4 – Ochrona cennych siedlisk przyrodniczych.
 Pakiety przyrodnicze, czyli pakiet 3: Ekstensywne trwałe użytki zielone oraz pakiet 4: Ochrona cennych siedlisk przyrodniczych związane są z prowadzeniem ekstensywnej gospodarki łąkowo-pastwiskowej. Warianty i płatności zaproponowane dla pakietów przyrodniczych zawiera tabela 1.

 

 Zasadniczym celem realizacji tych pakietów jest utrzymanie siedlisk przyrodniczych, użytkowanych rolniczo. Są to działania mające na celu zachowanie różnorodności świata przyrody, a zwłaszcza ochronę cennych przyrodniczo łąk i pastwisk oraz gniazdujących na nich ptaków, których przetrwanie jest uzależnione od tradycyjnego użytkowania rolniczego.

  • Łąki i pastwiska nie są w naszym klimacie trwałym elementem krajobrazu. Stabilną, naturalną roślinnością Europy Środkowej są lasy, które stopniowo zarastają nieużytkowane tereny. Rozwój krzewów i drzew na łąkach i pastwiskach jest powstrzymywany przez coroczne wypasanie i wykaszanie oraz usuwanie siana z łąk. W ten sposób rolnicy dają możliwość rozwoju rzadkim, światłolubnym roślinom łąkowym, których zbiorowiska stanowią środowisko życia m.in. zagrożonych gatunków ptaków i motyli. Z drugiej strony, intensyfikacja użytkowania łąk: nawożenie, zwiększenie liczby pokosów i obsady zwierząt prowadzi do eliminacji tych gatunków. Aby zwierzęta i rośliny związane z łąkami mogły przetrwać, potrzebne jest ekstensywne użytkowanie. Główne wymogi ekstensywnego użytkowania dotyczą ograniczenia nawożenia, ilości i terminów wykonywanych pokosów (fot. 2) oraz intensywności wypasu.

Fot. 2. Użytkowanie łąk

 

Trwały użytek zielony może być użytkowany kośnie, pastwiskowo lub kośno-pastwiskowo i od tego uzależnione są szczegółowe wymogi (tab. 2).

 


 Natomiast, pakiet 4 – Ochrona cennych siedlisk przyrodniczych dodatkowo ma na celu utrzymanie walorów szczególnie cennych przyrodniczo łąk, pastwisk oraz marginalnych gruntów rolniczych o wysokich walorach przyrodniczych. Aby przystąpić do tego pakietu niezbędne jest udokumentowanie występowania na danym obszarze odpowiedniego składu gatunkowego siedliska. W opracowanych założeniach zaproponowano, aby pakiet 4 obejmował cenne przyrodniczo siedliska półnaturalne użytkowane rolniczo, w oparciu o listę siedlisk chronionych wg Rozporządzenia Ministra Środowiska o Siedliskach Chronionych z 2001 roku i składa z następujących wariantów:

  • Mechowiska, obejmuje torfowiska przejściowe i trzęsawiska, torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk. Na mechowiskach występują rzadkie gatunki roślin oraz specyficzna awifauna. Ważne jest tradycyjne koszenie tych obszarów, co pozwoli zachować bogactwo gatunkowe.
  • Szuwary wielkoturzycowe zajmują siedliska bagienne i mokre i są dość pospolite, ale mimo to zanikają wskutek degradacji siedlisk dolinowych. Aby temu zapobiec, zalecane jest koszenie, ponieważ tereny te posiadają walory faunistyczne i pełnią funkcje fizjocenotyczne (takie jak retencjonowanie wód zalewowych oraz oczyszczanie wody powierzchniowej). Na tych terenach zakazany jest wypas (fot. 3)

 

  • Łąki trzęślicowe i selernicowe. Łąki trzęślicowe to zbiorowiska roślinne z dużym udziałem późno kwitnących roślin kwiatowych, powstałe na skutek systematycznego jesiennego koszenia oraz niestosowania nawozów. Występują one w postaci niewielkich płatów na grądach podmokłych i nieznacznie odwodnionych torfowiskach. Dla ratowania tych cennych siedlisk potrzebne jest regularne koszenie.
  • Murawy ciepłolubne, w skład których wchodzą siedliska ciepłolubne śródlądowych muraw napiaskowych, murawy kserotermiczne ze stanowiskiem storczyka, oraz ciepłolubne łąki pienińskie. Powstały one w wyniku ekstensywnego wypasu, należy więc do niego powrócić. Na tych terenach dopuszcza się również użytkowanie kośne.
  • Półnaturalne łąki wilgotne, występują na tarasach zalewowych rzek, podmokliskach i na nieco odwodnionych torfowiskach. Charakteryzują się bogactwem florystycznym, ale ich najważniejszą funkcją jest ochrona gleb organicznych przed mineralizacją w stanie miarkowanego odwodnienia oraz retencji wody powierzchniowej (fot. 4).

  • Półnaturalne łąki siedlisk świeżych występują na mineralnych wzniesieniach i stokach dolin rzecznych. Są to tereny intensywnie wykorzystywane rolniczo, dlatego doprowadziło to do zaburzenia gatunkowego i utraty walorów przyrodniczych. Na nizinach wariant obejmuje łąki rajgrasowe i wiechlinowe, charakteryzujące się bogactwem gatunkowym i walorami krajobrazowymi. W paśmie górskim łąki mieczykowo-mietlicowe lub konietlicowe. Zalecane jest koszenie tych terenów (fot. 5).

  • Bogate gatunkowo murawy bliźniacze są związane z ekstensywnym użytkowaniem pastwiskowym, polegającym na intensywnym wypasie powodującym ubożenie zbiorowisk i opanowanie ich przez bliźniczkę psią trawką.
     Aby w dalszym ciągu wymienione siedliska przyrodnicze stanowiły cenne, bogate gatunkowo obszary konieczne jest ich ściśle określone użytkowanie według ustalonych wymogów (tab. 3), które są dostosowane odpowiednio do tradycyjnego sposobu użytkowania i potrzeb ochrony każdego rodzaju tych siedlisk.

Warunki przystąpienia do wysokopłatnych pakietów przyrodniczych programu rolno-środowiskowego
Jeżeli doradca rolno-środowiskowy dostrzeże wyjątkowe walory przyrodnicze łąki zgłaszanej do Programu, proponuje zamiast pakietu podstawowego 3.1 jeden z pakietów specjalistycznych. Warunkiem przystąpienia do realizacji pakietów specjalistycznych: pakietu ptasiego (3.2) lub roślinnego (4.1-4.7), jest wykonanie dokumentacji odpowiednio ornitologicznej lub botanicznej, które wraz z planem rolno-środowiskowym będą podstawą do realizacji działań na danej łące lub pastwisku. Dokumentacja ta jest sporządzana przez eksperta, który stwierdza gniazdowanie odpowiednich gatunków ptaków lub występowanie cennych siedlisk roślinnych. Wraz z wypłatą pierwszej płatności rolno-środowiskowej rolnik otrzyma dodatkową jednorazową dopłatę
– zwrot tzw. kosztów transakcyjnych, przeznaczony na pokrycie kosztów wykonania dokumentacji ornitologicznej lub botanicznej przez eksperta.
 W obrębie gospodarstwa rolnik może realizować zarówno wariant podstawowy (3.1), wariant ptasi (3.2), jak i warianty roślinne (4.1-4.7), jednak na jednym fragmencie łąki może wdrażać tylko jeden z nich. W praktyce dany płat łąki często będzie spełniał warunki umożliwiające realizację zarówno wariantu ptasiego, jak i roślinnego. W takim przypadku decyzję o wyborze wariantu podejmuje rolnik w konsultacji z doradcą rolno-środowiskowym, ewentualnie ekspertem ornitologiem/botanikiem. Po wykonaniu planu rolno-środowiskowego rolnik składa wypełniony wniosek o dopłatę w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, plan zaś jest dokumentem służącym realizacji Programu oraz przedkładanym w razie kontroli.

Tags: dopłaty , System Wzajemnej Zgodności , użytki zielone , Wspólna Polityka Rolna