Każdego roku, wraz z nastaniem wiosny, powraca w rolnictwie i hodowli odwieczny problem, od którego, miesiące jesiennych i zimowych chłodów, uwalniały producentów i zwierzęta gospodarskie – znów, niestety pojawią się muchy. Obecności tych owadów, z racji wielkiej rozrodczości, nie da się całkowicie wyeliminować, nie jest to nawet wskazane, gdyż oprócz wielu problemów, które muchy ze sobą niosą, są również ważnym ogniwem ekosystemu, choćby przez fakt, iż ich larwy odżywiają się padliną.

 Muchy są synantropami, czyli zwierzętami nie oswojonymi ani hodowlanymi, ale bezpośrednio związanymi z człowiekiem i jego aktywnością. W tych miejscach, gdzie wraz z działalnością człowieka pojawiają się produkty spożywcze, śmieci, czy odchody ludzkie lub odzwierzęce, będziemy mieli do czynienia z obecnością tych owadów, często w wielkich ilościach. Szczególnie narażone na inwazję much jest środowisko wiejskie, a ze względu na sposób ich bytowania, fermy hodowlane. Okolice wszelkiego rodzaju wysypisk, miejsc składowania śmieci, odpadków i odchodów odzwierzęcych, to miejsca gdzie muchy będą przebywać i rozmnażać się najintensywniej.
 Obecność much, szczególnie nadmierna, jest wielkim zagrożeniem dla zdrowia ludzi i zwierząt. Bytowanie tych owadów na odchodach, padlinie i śmieciach, sprawia, że są nosicielami zarazków takich chorób jak cholera, dur brzuszny, czerwonka, mogą także przenosić jaja pasożytów wewnętrznych.
 Czas jesienno-zimowych chłodów muchy spędzają w zakamarkach zabudowań w stanie anabiozy, czyli w stanie okresowego obniżenia aktywności życiowej organizmów. Wiosenny wzrost temperatury sprawia, że budzą się do życia po okresie anabiozy i jeśli warunki staną się bardzo korzystne, zaczną rozmnażać się niezwykle szybko. Jedna samica muchy domowej, w ciągu swojego trwającego ponad miesiąc życia, może znieść około dwóch tysięcy jajeczek, z których po mniej więcej dwóch dobach wylęgną się larwy. Tempo rozwoju larw jest bezpośrednio zależne od temperatury otoczenia i w ciepłych miesiącach letnich może trwać zaledwie kilka dni.
 Spośród około stu pięćdziesięciu tysięcy muchówek, w naszej szerokości geograficznej, narażeni jesteśmy głównie na aktywność kilku gatunków:
• mucha domowa, bytująca na pożywieniu, śmieciach, padlinie i kale, nie ssie krwi zwierząt,
• plujka pospolita, bytuje podobnie jak mucha domowa,
• bolimuszka kleparka, mucha ta żeruje na krwi ssaków, jest żywicielem pośrednim nicienia i tasiemca,
• ścierwica mięsówka, szczególnie aktywna w obszarach wiejskich, zwykle poza zabudowaniami,
• zgniłówka pokojowa, bytująca na odchodach zwierzęcych, na jej obecność narażone są głównie gospodarstwa hodowlane.

 Największe zagrożenie i najbardziej uciążliwe dla zwierząt gospodarskich, w szczególności dla bydła mlecznego i opasów, są muchy krwiopijne z rodzaju Haematobia i Stomoxys (bolimuszka kleparka). Te żerujące na ciele zwierząt owady, potrafią ssać ich krew kilkadziesiąt razy w ciągu doby. Wywołuje to u zwierząt hodowlanych niepokój, a przede wszystkim stany zapalne skóry i oczywiście ubytek krwi. Muchy krwiopijne, mogą przenosić wirusa pryszczycy i laseczki wąglika, a wymieniona powyżej bolimuszka jest żywicielem pośrednim nicienia i tasiemca.

 Wzmożona aktywność much krwiopijnych, może być przyczyną znacznych strat ekonomicznych wywołanych spadkiem mleczności krów (nawet do 20%) czy zmniejszeniem masy ciała w przypadku opasów (do 6 kg na sztukę). Innym niepożądanym efektem nadmiernej obecności much jest obniżenie zdolności rozrodczych u bydła.
 Muchy są aktywne za dnia. Szczególnie chętnie przesiadują na ciepłych, dobrze nasłonecznionych powierzchniach. W nocy, a także w chłodniejsze dni, muchy odpoczywają na ścianach budynków, w ich rogach i na krawędziach, również na wszelkiego rodzaju drutach i prętach.
 Świadomość zagrożeń, jakie niesie ze sobą nadmierna aktywność much, wywołuje potrzebę przeciwdziałania pojawiającemu się problemowi. By nasze działania okazały się skuteczne, musimy je podjąć równocześnie na kilku frontach.

Przede wszystkim profilaktyka
Zanim, z nastaniem ciepłych dni, muchy nas zaatakują, trzeba utrudnić i ograniczyć im możliwości bytowania, poprzez utrzymywanie odpowiedniego poziomu higieny w pomieszczeniach domowych i gospodarskich. Pożywienie należy przechowywać w zamkniętych pojemnikach, a jego resztki usuwać. Przykrywać i regularnie opróżniać pojemniki ze śmieciami. Dokonywać częstej wymiany ściółki w pomieszczeniach inwentarskich. Śmietniki i gnojowniki utrzymywać w odpowiednim stanie sanitarnym. Poprawić stan techniczny budynków, poprzez likwidację szczelin i montaż siatek przeciw owadom.
 Kolejny etap, to bezpośrednie zwalczanie populacji much. Obecnie mamy do dyspozycji wiele preparatów i środków, które w różny sposób pomagają likwidować ten problem. Oprócz neutralizacji dorosłych osobników, konieczne jest również likwidowanie much w stadium larwalnym. Zróżnicowany charakter użytkowanych pomieszczeń, w których chcemy wytępić owady, pomieszczenia mieszkalne, budynki gospodarskie, w szczególności te, w których przetrzymywane są zwierzęta hodowlane, pomieszczenia magazynowe, a także miejsca gromadzenia śmieci i odchodów zwierzęcych, determinuje rodzaj i charakter podjętych działań oraz typ preparatu, którego użyjemy.
 Prostym, mechanicznym sposobem zabezpieczenia mieszkań i pomieszczeń przed owadami latającymi, jest umieszczanie w oknach i drzwiach wejściowych siatek zabezpieczających.
 Aby zwalczać muchy, które przedostały się do pomieszczeń, w miejscach ich najczęstszego przesiadywania można zainstalować specjalne lepy. Doskonałym, coraz częściej stosowanym sposobem jest instalowanie w pomieszczeniach lamp wabiąco-niszczących. Owady są wabione do wnętrza lampy, przez specjalne świetlówki, emitujące „ponętne” dla owadów częstotliwości. Następnie muchy są unicestwiane, w zależności od typu użytej lampy, przez siatki wysokonapięciowe, wentylatory wsysające lub kartonowe wkłady nasączone nie wysychającym klejem.
 Mamy obecnie do dyspozycji wiele preparatów chemicznych o różnym charakterze, unieszkodliwiające muchy. Począwszy od granulatów, pozostawianych w miejscach częstego przebywania owadów (np. BROS55), poprzez aerozole, zwykle używane w pomieszczeniach, w których przebywają ludzie (np. MUCHOTOXIN). W pomieszczeniach zamkniętych, nawet o wielkiej kubaturze, jak magazyny, piwnice, silosy dobrze sprawdzają się świece dymowe (np. COOPEX). Gdy mamy do czynienia z wielką ilością much w pomieszczeniach biurowych, mieszkalnych czy gospodarskich, możemy użyć preparatów do opryskiwania dostępnych w postaci emulsji lub zawiesin (ALFASEKT 050 S. C., METOMYL WP). Opryskujemy nimi zwykle stolarkę okienną i drzwiową oraz nasłonecznione powierzchnie ścian i sufitów.
 W pomieszczeniach inwentarskich najlepiej skorzystać z preparatów uniwersalnych, zabijających muchy tak w stadium larwalnym jak i dorosłe osobniki. Niestety, wysoka często toksyczność, wyklucza możliwość przebywania zwierząt inwentarskich w trakcie przeprowadzania dezynsekcji z ich użyciem (np. FENDA). Przed zastosowaniem danego preparatu, należy się zatem upewnić czy można go stosować w pomieszczeniach ze zwierzętami i w ich obecności. Innym sposobem jest równoczesne użycie dwóch rodzajów preparatów, zabijających dorosłe owady (np. METOMYL GB, HARON) i działających na stadium larwalne (LARWICYD SP).
 Podobny tryb postępowania jak w pomieszczeniach inwentarskich, przyjmiemy dokonując dezynsekcji składowisk śmieci i miejsc przechowywania odchodów zwierzęcych (np. ŚMIECIOTOX, HARON).
 By uchronić zwierzęta hodowlane przed aktywnością much krwiopijnych, użyjemy preparatów wcieranych bezpośrednio w skórę (np. COOPERTRIX pour on). Chronią one zwierzęta przed owadami przez okres 4 do 6 tygodni po podaniu.
 Możemy również zlecić wykonanie usługi wyspecjalizowanym, profesjonalnym firmom, zajmującym się integrowanymi metodami walki z owadami. Takie środki chemiczne jak DELICIA GASTOXIN 960G, WINYLOSEP 50 EC, nadają się do wykorzystania wyłącznie przez profesjonalne firmy.
 Możemy się także wspomóc aerozolami, jak: MUCHOTOXIN, NOKAUT ŻÓŁTY, środkami skutecznymi i o przyjemnym zapachu.
 Oprócz wymienionych sposobów, skutecznych zwłaszcza wtedy, gdy, jak w miastach, nie spotkamy się z muchami w zbyt dużych ilościach, mamy jeszcze do dyspozycji całą gamę środków chemicznych o różnym charakterze, służących do zwalczania tych owadów na większą skalę. Możemy nabyć preparaty w postaci granulatów, jak na przykład BROS55, które po otwarciu opakowania pozostawiamy na parapetach, czy półkach w miejscach najczęstszego gromadzenia się much, polecane szczególnie w mieszkaniach, biurach czy sklepach.
 W przypadku pomieszczeń zamkniętych, takich jak, magazyny, piwnice, kontenery, silosy, doskonale sprawdzą się świece dymowe, przykładowo ACTELLIC 20 FU, czy COOPEX. Jedna świeca wystarcza przy kubaturze, nawet do 1000 m3.
 Jeśli muchy wlatują do pomieszczeń często i w dużej ilości, najkorzystniej jest użyć preparatów do opryskiwania, w postaci emulsji lub zawiesin, można tu wymienić: AKTELISEP 50 EC, ALFASEKT 050 SC, ALFASEP 10 WP, czy ALFASEP SUPER KILL, METOMYL WP, TREBON MEGA 20 WP. Środkami tymi, zalecanymi do stosowania w pomieszczeniach biurowych użyteczności publicznej, mieszkalnych, gospodarskich, opryskujemy miejsca, na których najchętniej siadają muchy, więc: stolarkę okienną i drzwiową, nagrzane i najmocniej nasłonecznione powierzchnie ścian i sufitów.
 Osobnym zagadnieniem jest tępienie much w budynkach inwentarskich, jak kurniki, obory, chlewnie. Preparaty tam stosowane nie mogą działać niekorzystnie na zwierzęta hodowlane i powinny unicestwiać muchy, także w stadium larwalnym, Istnieją na rynku preparaty uniwersalne, jak FENDA, które zabijają osobniki dorosłe, jak i larwy, jednak ich wysoka toksyczność, wyklucza obecność ludzi i zwierząt w dezynsekowanym pomieszczeniu i w związku z tym, należy go używać niezwykle umiejętnie i ostrożnie. Środki działające na owady tylko w określonym stadium, czyli takie, które niszczą tylko owady dorosłe, jak, METOMYL GB, BROS – GRANULAT NA MUCHY, HARON,, TREBON MEGA 20 WP, METOMYL WP i które działają w stadium larwalnym, na przykład: BAYCIDAL, INUBON, LARWICYD SP, NEPOREX 2 WSG, należy w procesie dezynsekcji w pomieszczeniach inwentarskich, stosować równocześnie.
 Podobny tryb postępowania należy przyjąć, dezynsekując miejsca składowania śmieci czy odchodów zwierzęcych. Tu przydatne będą szczególnie takie preparaty jak: DECTA, HARON, ŚMIECIOTOX, NEPOREX 2 WSG..
 Jeżeli, mimo podjęcia wyżej opisanych działań i użycia różnych, dostępnych w handlu preparatów, z jakichś przyczyn, nie radzimy sobie z problemem much, możemy zlecić wykonanie usługi wyspecjalizowanym, profesjonalnym firmom, zajmującym się integrowanym metodami walki z owadami szkodnikami. DELICIA GASTOXIN 960G, WINYLOSEP 50 EC, to środki, które mogą stosować wyłącznie profesjonalne firmy.

Jakie należy podjąć działania i jakich użyć środków, by uchronić się przed inwazją much?
Oczywiście, jeżeli nie możemy zapanować nad sytuacją, a stać nas na to finansowo, wyspecjalizowane profesjonalne firmy, świadczące usługi dezynsekcyjne i stosujące integrowane metody walki z owadami szkodnikami, przyjdą nam z pomocą. W sprzedaży detalicznej, znajdują się preparaty, które zalecane są do stosowania wyłącznie przez takie firmy (DELICIA GASTOXIN 960G, WINYLOSEP 50 EC).
 Możemy jednak, spróbować pozbyć się intruzów na własną rękę.
 Podstawowym zadaniem, jest dbałość o higienę w pomieszczeniach domowych i gospodarskich. Nie powinno się pozostawiać resztek pożywienia. Samo pożywienie, jeśli to możliwe, korzystnie jest przechowywać w zamkniętych pojemnikach wszelkiego typu. Również śmieci i odpadki należy przetrzymywać w zamkniętych pojemnikach czy kontenerach i regularnie je opróżniać. Szczególna uwaga należy się pomieszczeniom inwentarskim. Ściółka wokół zwierząt jest miejscem gdzie mogą się rozwijać larwy much, należy ją zatem często zmieniać. Miejsca przetrzymywania odchodów, czy zużytej ściółki powinno się utrzymywać w odpowiednim stanie sanitarnym. Podobnie postępujemy w miejscach składowania śmieci i odpadów. Wymienione powyżej, nieodzowne zabiegi profilaktyczne, utrudniające, czy wręcz uniemożliwiające muchom bytowanie, w znacznym stopniu mogą pomóc w ograniczeniu rozprzestrzeniania się tych owadów w naszym otoczeniu.
 Istnieje również uzasadniona potrzeba uchronienia samych zwierząt hodowlanych, w szczególności bydła, przed obecnością na ich skórze much krwiopijnych.
 Współczesny przemysł chemiczny oferuje wiele preparatów i środków owadobójczych, które w połączeniu z profilaktyką, pomagają uniknąć lub zlikwidować plagę much. Zastosowane środki musimy dobrać tak, aby oprócz neutralizacji dorosłych osobników, unicestwiały one również muchy w stadium larwalnym. Przy wyborze preparatu, istotne jest, w jaki sposób użytkujemy pomieszczenia, w których chcemy wytępić owady. Fakt, czy są to pomieszczenia mieszkalne, budynki gospodarskie, inwentarskie, budynki użyteczności publicznej, jak szkoły, szpitale, urzędy, czy pomieszczenia magazynowe, po miejsca gromadzenia śmieci i odchodów zwierzęcych, będzie decydował o rodzaju podjętych działań i typie preparatu, którego użyjemy.
 Proste środki, jak: siatki zabezpieczające, lepy, aerozole (MUCHOTOXIN, NOKAUT ŻÓŁTY), którymi możemy skutecznie zabezpieczyć mieszkania, czy biura przed muchami i innymi owadami latającymi, będą niewystarczające jeśli dotkną nas one w dużej ilości, wtedy musimy się wspomóc innymi preparatami stosowanymi w formie oprysków. TREBON MEGA 20 WP, ALFASEKT 050 S. C, czy METOMYL WP, mogą okazać się w tej sytuacji niezastąpione, tak w mieszkaniach, jak i wszelkich budynkach użyteczności publicznej. Rozpylamy je w miejscach, gdzie muchy przebywają najczęściej na nasłonecznionych ścianach, stolarce okiennej i drzwiowej.
 W pomieszczeniach, gdzie stale nie przebywają ludzie lub zwierzęta hodowlane: magazynach, piwnicach, kontenerach czy silosach, dobrze zdadzą egzamin świece dymowe, na przykład ACTELIC 20 FU, będą one skuteczne przy kubaturze pomieszczenia dochodzącej nawet do 1000 m3.
 Budynki inwentarskie: kurniki, obory, chlewnie, to miejsca szczególnie narażone na inwazję much, w których kontrola nadmiernego wzrostu populacji tych owadów, może nastręczać sporo trudności. Preparaty tam stosowane nie mogą działać niekorzystnie na zwierzęta hodowlane i powinny likwidować muchy, także w stadium larwalnym, W handlu dostępne są preparaty uniwersalne, jak FENDA, które zabijają osobniki dorosłe i larwy, są jednak wysoko toksyczne, co wyklucza obecność ludzi i zwierząt w dezynsekowanym pomieszczeniu. Trzeba ich używać niezwykle umiejętnie i ostrożnie. Środki, które niszczą tylko owady dorosłe, jak, METOMYL GB, METOMYL WP, HARON, oraz działające na muchy w stadium larwalnym, typu: LARWICYD SP, BAYCIDAL, INUBON, dla optymalnego efektu, należy w procesie dezynsekcji w pomieszczeniach inwentarskich, stosować równocześnie.
 Dezynsekcja miejsc składowania śmieci, czy odchodów zwierzęcych, wymaga podobnego, dwubiegunowego, potraktowania tematu. Takie preparaty, jak: ŚMIECIOTOX, DECTA, HARON,, będą tu skuteczne.
 Natomiast, aby uchronić bydło przed bezpośrednimi atakami much krwiopijnych, należy użyć preparatów podawanych bezpośrednio na skórę zwierząt i długo zachowujących aktywność. Do takich należy na przykład COOPERTRIX pour on. Pojedyncza dawka tego niewrażliwego na warunki pogodowe środka, chroni zwierzęta przed owadami przez okres 4-6 tygodni po podaniu.
 Warto na zakończenie nadmienić, iż wiele z wymienionych powyżej środków chemicznych, tępi równocześnie karaluchy, prusaki, mrówki, pluskwy, czy pchły.

Tags: higiena w oborze , muchy