Ludzie mieszkający w wielkich miastach i nie mający do czynienia z rolnictwem nadal stereotypowo utożsamiają rolnictwo z ciężka pracą fizyczną. Te czasy już bezpowrotnie minęły. Nadeszła epoka mechanizacji, automatyzacji i komputeryzacji rolnictwa. Komputer nadzorujący i ułatwiający prowadzenie gospodarstwa rolnego wydaje się być nieodzownym elementem nowoczesnego gospodarstwa. Poniższy artykuł ma na celu rozwiązać problemy potencjalnych nabywców związane z wyborem odpowiedniego sprzętu.

Współczesne gospodarstwa rolne osiągają w szybkim tempie poziom przedsiębiorstw, w których znaczenia nabierają aspekty ekonomiczno-finansowe, ale także poziom i jakość wykonywanych prac oraz zastosowane technologie. Przyszłość mają gospodarstwa duże, nowoczesne, posiadające na swoim wyposażeniu bazę nowoczesnych urządzeń i maszyn, takich jak stacje paszowe, dojarnie, biogazownie, niekonwencjonalne źródła energii odnawialnej, stosujące nowe, ekonomicznie technologie produkcji rolnej. Już dziś funkcjonuje wiele gospodarstw i przedsiębiorstw rolnych, w których w pełni zautomatyzowano monitoring zdrowotności zwierząt, kontrolę rui, mleczności, nieśności itp.

Dojenie mleka
Elementem umożliwiającym skomasowanie wszystkich niezbędnych danych wspólnych procesów i operacji w gospodarstwie – jest komputer osobisty. Może on również odgrywać rolę trwałej bazy danych bezpośrednio płynących z poszczególnych urządzeń. Ma to miejsce na przykład w przypadku hal udojowych lub automatycznych robotów dojarskich (AMS). Mikrokomputer zainstalowany na każdym stanowisku ma

zadanie samodzielnie zidentyfikować krowę, określając jej stan zdrowotny i tym samym jakość mleka (rys. 1), a w przypadku AMS dochodzi jeszcze decyzja o dopuszczeniu krowy do doju. Wszystkie informacje takie jak: ilość wydojonego mleka, jego jakość, czas, data oraz dane dotyczące krowy (dzień laktacji, wiek itp.) kierowane są bezpośrednio do komputera stacjonarnego. Umożliwia to następnie uzyskanie gotowego wydruku z niezbędnymi informacjami. Standardowo już prawie we wszystkich halach instalowane są mierniki mleka, automatyczne ściąganie aparatu udojowego z systemem dodajania, elektroniczne pulsatory, sterujące podciśnieniem w poszczególnym aparacie udojowym, czy też możliwość otwierania i zamykania bramek na stanowiska w wybranych typach dojarni np. tandem. Rynek oferuje obecnie wiele systemów zarządzania procesami takimi jak: dojenie oraz zarządzania całym stadem. Jednym z nich jest system DelPro™ – najnowszy system zarządzania produkcją mleka w oborach uwięziowych, umożliwiający szybsze i łatwiejsze sterowanie przebiegiem doju i obiegiem informacji. System zarządzania stadem DelPro™ dostarcza aktualnych i rzetelnych danych pozwalających na podejmowanie zawsze trafnych decyzji hodowlanych. Instalacja systemu nie wymaga zmiany układu obory. Dodatkowo wyposażone stanowisko udojowe DelPro™ MU 480 jest źródłem szybkiej i dokładnej informacji o wydajności krowy i ułatwia podejmowanie prawidłowych decyzji. Natychmiast sygnalizuje wystąpienie nieprawidłowości w przygotowaniu krowy do doju, i podczas tej czynności szybko i dokładnie przesyła dane o jego przebiegu. Połączenie bezprzewodowe stanowi prawdziwy przełom w doju krów w oborach uwięziowych. Stanowisko udojowe DelPro™ MU 480 umożliwia natychmiastowy dostęp do danych o wydajności mleka i lepszą kontrolę procesu produkcyjnego. Warto zaznaczyć, że dane o wydajności mleka należą do najważniejszych elementów zarządzania stadem i są wykorzystywane do:

• układania dawek pokarmowych 
• identyfikacji krów w rui
• wczesnego wykrywania problemów zdrowotnych
• analizowania krzywej laktacji
• przewidywania wydajności mleka poszczególnych krów oraz planowania kojarzeń i brakowania [Źródło: DeLaval].
   

Na marginesie trzeba zaznaczyć iż pozyskiwanie mleka przy pomocy AMS jest w chwili obecnej jednym z najbardziej zaawansowanych technicznie sposobów dojenia krów – Rys. 2. Oferowane są jedno- i wielostanowiskowe roboty dojarskie, które stanowiące kompaktowe i niezależne jednostki umożliwiające w pełni sprawnie przeprowadzić dój krów. Oceniają jednocześnie jakość pozyskanego mleka, są w pełni zautomatyzowanym i skomputeryzowanym systemem, teoretycznie nie wymagającym wspomagania i pomocy dojarza. AMS po wpuszczeniu krowy na stanowisko i przeprowadzonej identyfikacji zwierzęcia, samodzielnie rozpoczyna mycie i masaż wymienia oraz zakładanie kubków udojowych. Po zakończonym doju następuje niezależne zdjęcie kubków, dezynfekcja strzyków i otwarcie bramki wyjściowej.

 Komputerowe zarządzanie stadem wymaga odpowiedniego oprogramowania sterujacego poszczególnymi procesami. DairyManagementSystem 21 rejestruje na bieżąco dane indywidualne zwierząt, a także istotne dane produkcyjne, dzięki połączonym w sieć urządzeniom DPNet. Obojętnie czy gospodarstwo rodzinne, czy wielka ferma – DairyManagementSystem 21 zapewnia długofalowe optymalne ustawienie produkcji mleka, indywidualne dla zwierząt i specyficzne do wydajności. System zwiększania wydajności z maksymalną pielęgnacją: dopasowany do zwierzęcia i gospodarstwa umożliwia automatyczne sterowanie urządzeniami peryferyjnymi, np. stymulacją za pomocą urządzenia Metatron 21. Inne funkcje automatyczne sieci DPNet – obsługa wejść i wyjść – optymalizują pracę w hali udojowej.

       
 Na Rys. 4. przedstawiono DPSingle – to program wspomagający prace w zarządzaniu stadem i każdą krową z osobna. Obejmuje on m.in. dane identyfikacji zwierzęcia (1), informacje o aktualnej laktacji (2), graficzne przedstawienie wyników pomiarów (3), polecenia wywołania wszystkich danych dotyczących zwierzęcia (4), bieżące informacje o danym zwierzęciu dotyczące m.in. ostatnich udoi, spożycia paszy, najbliższych czynności reprodukcyjnych.
 Praktycznie w produkcji zwierzęcej nie można już chyba znaleźć obory lub chlewni w której przynajmniej w jednym procesie czy zabiegu nie zaangażowany byłby komputer. Sterowanie mikroklimatem w bardzo dużych obiektach jest przeprowadzane właśnie przy pomocy sterowników elektronicznych i czujników do nich trwale podłączanych, które w zależności od istniejących warunków zewnętrznych i wewnątrz budynku inwentarskiego decydują o uruchamianiu np. wentylatorów lub klap umożliwiających wlot i wylot zużytego powietrza.

Zadawanie paszy
Kolejnym procesem w hodowli zwierząt, który z powodzeniem został skomputeryzowany jest zadawanie paszy. Otóż w chowie wolnostanowiskowym krowa jest wyposażona w transponder – czyli bierne urządzenie elektroniczne umożliwiające identyfikację poszczególnych zwierząt. Krowa podchodząca do stacji paszowej w pierwszej kolejności jest rozpoznawana, a komputer podejmuje decyzję na podstawie zebranych o niej informacji o ilości „wydawanej” jej paszy. Podobna sytuacja ma miejsce w chlewniach. Zwierzę otrzymuje w ten sposób specjalnie dobraną do niego dawkę pokarmową zaprogramowaną przez hodowcę. Jako ciekawostkę nich stanowi przedstawienie robota ułatwiającego prace rolnika poprzez cykliczne podsypywanie przygotowanej wcześniej paszy w stronę koryta na stole paszowym – Rys. 3. Urządzenie to może być dowolnie zaprogramowane i podejmować zadaną czynność w określonej przez rolnika częstotliwości. Robocik ten zamocowany jest poprzez podwieszenie go do szyny nad stołem paszowym i jego obszar pracy właśnie obejmuje wzdłuż stołu paszowego przez całą długość obory.

Jaki komputer?
Problem pojawia się zazwyczaj w momencie podjęcia decyzji o zakupie komputera. Pojawienie się tego urządzenia w gospodarstwie może mieć dwa źródła – albo oferowany jest już przez dostawcę i producenta zakupionego urządzenia lub systemu (dojarnia, stacja paszowa) lub pozostaje w gestii decyzji do podjęcia przez samego rolnika. W tym przypadku rolnik staje przed dylematem – jaki kupić komputer? Oferty poszczególnych sklepów czy przedstawicieli branży komputerowej przyprawi potencjalnego klienta o zawrót głowy. Niejeden klient stojący w obliczu obfitości i mnogości sprzętu, zestawów i poszczególnych podzespołów, poczuł co najmniej niepewność.
 Po pierwsze, – jaki komputer – stacjonarny laptop czy Notebook? Jakiej klasy i z jakimi możliwościami i wydajnościami?
 Notebook jest urządzeniem małym, lekkim, kształtem i rozmiarami przypominającym dużą książkę. Zaletami na pewno są małe gabaryty i wynikające z tego małe zapotrzebowanie na wolne miejsce, możliwość łatwego transportu i pracy w każdych praktycznie warunkach. Do wad zaliczyć należy jednak brak możliwości jego dalszej technicznej rozbudowy tzn. poszerzenia go o dodatkowe wyposażenie, karty itp. Notebooki charakteryzują się relatywnie również mniejszym ekranem niż w przypadku komputera stacjonarnego, mogącego być wyposażonym praktycznie w każdej wielkości monitor. Panele ciekłokrystaliczne (LCD) będące powoli standardowym wyposażeniem każdego komputera tego typu, cechują się małą przekątną ekranu, ale w porównaniu z klasycznymi monitorami zajmują o wiele mniej miejsca. Komputer stacjonarny wymaga więcej miejsca – duży monitor, obudowa, klawiatura. Ale charakteryzuje się też wieloma zaletami. Po pierwsze – jak wspomniano wcześniej posiada możliwości dalszej jego rozbudowy lub modernizacji w przypadku częściowego zużycia technologicznego. Może się zdarzyć, że na początku swojej pracy z komputerem celem obeznania i nauki zdecydujemy się na zakup zestawu prostszego, skromniejszego i uboższego w wyposażenie. Po jakimś czasie nasze apetyty i potrzeby wzrosną. Okaże się na np. że potrzebujemy więcej pamięci roboczej, dodatkowy twardy dysk – jako pamięci masowej. Jest wiele urządzeń dodatkowych – tunery TV czy tez karty do obróbki video, które właściciel zechce dopiero po jakimś czasie dołączyć do swojego istniejącego zestawu. Kolejną zaletą jest większy komfort pracy wynikający z większej przekątnej monitora.

Podsumowanie
Trudno jednoznacznie zakończy opisywanie korzyści płynących z zastosowania komputera w gospodarstwie rolnym bo praktycznie jest to niemożliwe z faktu liczności jego zastosowań. Pewnym jest że z biegiem czasu, produkcja rolna na pewno będzie wyposażana w coraz to szybsze komputery obejmujące swoim zasięgiem coraz więcej zabiegów i prac, wyręczając tym samym ludzi.