Ptaszyniec kurzy (Dermanyssus gallinae) jest największym szkodnikiem w chowie niosek w wielu krajach. Kontrola populacji ptaszyńca polega głównie na zastosowaniu chemicznych pestycydów, które prowadzą do rozwoju odporności na te składniki u tego pasożyta. W większości krajów akarycydy są dozwolone jedynie do użytku w pustych budynkach, aby uniknąć pojawienia się chemicznych związków w jajach i mięsie. Zakaz stosowania produktów chemicznych w czasie okresu produkcyjnego i restrykcyjne programy świetlne czynią bardzo trudne ograniczenie populacji tego nocnego pasożyta. Produkty naturalne stają się bezpieczną i efektywną alternatywą do kontrolowania populacji ptaszyńca w Europie.

Wstęp
Dermanyssus gallinae, ptaszyniec kurzy, odżywiający się krwią ptaków, występuje na całym świecie i bez wątpienia jest najbardziej szkodliwym pasożytem niosek w Europie. Szacunkowe straty roczne wynoszą 11 milionów euro w duńskim sektorze drobiowym, gdzie kładzie się duży nacisk na walkę z tym szkodnikiem. Wystąpienie inwazji ptaszyńca w budynku dla niosek może powodować znaczne podrażnienie i anemię u ptaków, prowadząc do słabego przyswajania paszy, a w niektórych przypadkach nawet do śmierci. Stres wywołany u niosek przez ptaszyńca pobudza dziobanie się ptaków, które może prowadzić do tragicznych w skutkach uszkodzeń ciała i finalnie do kanibalizmu. W jednym z raportów wykazano, że duża populacja ptaszyńca prowadzi do spadku produkcji jaj o około 3%. Ptaszyniec przenosi również wiele ptasich patogenów, takich jak, ptasia cholera, ptasia spirochetoza, a także zoonozy bakteryjne, np. salmonellę. Dodatkowo, jakość jaj jest obniżona ze względu na plamki krwi na skorupkach pochodzące ze zmiażdżonych pasożytów. Inwazja pasożytów w budynkach staje się niedogodnością dla pracowników fermy i może prowadzić do zapaleń skóry i swędzenia. Ptaszyniec wpływa na wyniki produkcyjne ptaków, co przekłada się na znaczne starty ekonomiczne, szacunkowo to 3 do 6 zł/nioskę/rok.
 Trudności w kontroli nad populacją tego insekta wynikają z jego specyficznej biologii. Po pierwsze, Dermanyssus gallinae nie lubi światła i zazwyczaj chowa się w szczelinach i bruzdach w najbliższym otoczeniu ptaków podczas większości dnia, a tylko krótkie okresy czasu żeruje na nioskach. W konsekwencji sprawia to, że jest on niedostępny dla oprysków akarycydami. Po drugie, ptaszyniec jest zdolny przetrwać ponad 9 miesięcy bez odżywiania się. Więc nawet najdłuższa przerwa sanitarna nie jest wystarczająco długa. Ostatecznie, ptaszyniec jest odporny na bardzo niskie i bardzo wysokie temperatury. Po jednym tygodniu mrozu – 20ºC, niektóre osobniki budzą się i stają się aktywne. Niska temperatura spowalnia jedynie ich procesy życiowe. Dobre zrozumienie fizjologii ptaszyńca pomoże ułatwić walkę z nim w chowie niosek.

5 zasad, jakie należy przestrzegać w walce z populacją

• Zasada nr 1:
  Niszcz ptaszyńca, nim populacja stanie sie duża

Ważne jest, aby przeprowadzić zabieg przed pojawieniem się czerwonych plamek na jajach lub nim zacznie przeszkadzać pracownikom. Oszacowywanie populacji, co tydzień pozwala na wybranie odpowiedniej metody walki i podjęcie odpowiednich decyzji, które pozwolą na przeprowadzenie zabiegu w optymalnym czasie, zapobiegając rozprzestrzenianiu się masowej inwazji. Przede wszystkim diagnoza szacowania inwazji polega na obserwacji parazytów lub zachowania niosek (osowiałe ptaki). Kierownik fermy musi obserwować punkty strategiczne, w których grupują się insekty (grona) takie jak szczeliny i bruzdy (taśma do jaj, pod karmidłami, klatki), wzdłuż gniazd, drewniane elementy (grzędy, gniazda,…), pod suchymi odchodami czy stosami piór. Ostatecznie, poziom inwazji jest oceniany na podstawie pułapek. Są możliwe różne typy pułapek: karton grubości 3 mm, rozmiar 10×7 cm/papier o gramaturze 210 mg/cm2, tak jak bristol 20×7 cm/apier absorbujący…

• Zasada nr 2:
  W czasie przerwy sanitarnej niszcz ptaszyńca poprzez działania mechaniczne

Zaleca sie wykorzystać przerwę sanitarną do przeprowadzenia dokładnego mycia i zabiegów zwalczających pasożyty, aby zminimalizować populację. Przede wszystkim działanie mechaniczne musi być tak przeprowadzone, aby dotrzeć do miejsc, w których pasożyty ukrywają się: usunąć kurz, obfite płukanie wodą i zastosować preparat powierzchniowo czynny, aby usunąć ptaszyńca ze szczelin. W rzeczywistości wszystkie produkty mogą dostać się i zniszczyć tylko te osobniki, które nie są ukryte.

• Zasada nr 3: Oprysk preparatem

Pozbycie się ptaszyńca w zupełności jest nie możliwe, ale zabiegi pozwalają zredukować jego ilość. Są dwa rodzaje produktów używanych w czasie przerwy sanitarnej:


Cały artykuł znajduje się w Hodowca Drobiu 4/2010. Zapraszamy do wykupienia prenumeraty tel.: (89) 512 35 13.
Redakcja czynna jest od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00 - 16.00,
w okresie wakacyjnym 7.00 -15.00
e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Tags: ptaszyniec