Każdy zabieg dezynfekcji powinien bezwzględnie podlegać kontroli na skuteczność.
Rejestracja określonego preparatu do stosowania w dezynfekcji weterynaryjnej opiera się na analizie badań skuteczności w badaniach wykonanych zgodnie z określonymi normami polskimi i europejskimi. Normy te przewidują po działaniu preparatu redukcję drobnoustrojów o 4 log (grzyby) lub 5 logarytmów (99,999%) w przypadku bakterii.

Określenie stopnia redukcji w warunkach laboratoryjnych jest stosunkowo proste, opierające się na liczeniu kolonii drobnoustrojów po posiewach zawiesin przed i po działaniu preparatu. Określenie skuteczności zastosowania preparatu w warunkach praktycznych jest znacznie trudniejsze. Zabiegi odkażania powierzchni pomieszczeń i sprzętów w warunkach fermowych zwykle nie są dostatecznie kontrolowane. Nie ma więc pewności czy i jak wiele drobnoustrojów nadal, mimo wykonanego zabiegu, pozostaje w środowisku i zagraża zwierzętom.
Kontrolę tego typu możemy przeprowadzić poprzez określenie, czy na dezynfekowanych powierzchniach, po wykonanym zabiegu pozostały jakieś żywe drobnoustroje. Wykonuje się to metodą spłukiwania, z użyciem wskaźników zawierających określony szczep bakterii lub metodą z wykorzystaniem bioluminescencji. W metodzie spłukiwania zasadą jest zmycie określonej powierzchni i umieszczenie wacika w płynnej pożywce zmieniającej zabarwienie pod wpływem wzrostu bakterii. Kontrole możemy też prowadzić poprzez umieszczenie w pewnych miejscach odkażanego pomieszczenia pasków wskaźnikowych zawierających szczep bakterii o określonej oporności (wyższej niż szczepy występujące w odkażanym środowisku). Po dezynfekcji paski są inkubowane, wraz z określeniem, jaki odsetek drobnoustrojów przeżył zabieg. W praktyce mogą być wykorzystywane także specjalne aparaty UV rejestrujące świecenie drobnoustrojów pozostałych na odkażanych powierzchniach po wykonanym zabiegu. Metody te są jednak stosunkowo pracochłonne lub kosztowne (konieczność posiadania aparatury). Najprostszą i najbardziej wiarygodną metodą jest jednak metoda odciskowa. W metodzie tej po zadziałaniu preparatu dezynfekcyjnego do odkażanej powierzchni przykłada się jałowy wskaźnik (podłoże agarowe o odpowiedniej, wypukłej powierzchni), po czym inkubuje się go przez określony czas, a następnie określa stopień skuteczności zabiegu na podstawie liczby wyrosłych kolonii bakterii lub grzybów (pleśni).
Procedurę opartą na metodzie odciskowej, jako jedyna polska firma paszowa, opracowała i wdrożyła firma EKOPLON SA. Z metody tej korzystają producenci drobiu, Klienci firmy EKOPLON SA. w celu zapewnienia właściwych warunków środowiska ferm.
Przedstawiona do oceny metoda, z zastosowaniem specjalnego aplikatora, powoduje stały docisk 500 g w czasie 10 sekund, co zapewnia powtarzalność pobierania i obliczania danych z odcisków. Ponadto składniki podłoża użytego do odcisków są tak dobrane, że są w stanie neutralizować pozostałości środków dezynfekcyjnych lub konserwujących, znajdujących się w środowisku.
Obliczanie poziomu ryzyka, a co za tym idzie możliwość określania skuteczności zabiegu odkażania, przeprowadzonego na różnych powierzchniach w obiekcie inwentarskim, na poziomie 10, 100 i 1000 jednostek tworzących kolonie na 100 cm2 powierzchni, jest prawidłowe i odzwierciedla bezpieczeństwo otoczenia dla zwierząt fermowych. Stosowanie postępowania kontrolnego i określanie poziomu ryzyka wymusi w konsekwencji bardziej prawidłowe i racjonalne używanie środków dezynfekcyjnych o odpowiedniej jakości w otoczeniu zwierząt, co wpłynie pozytywnie na ekonomikę hodowli.
Reasumując całość przedstawionego materiału można stwierdzić, że system kontroli skuteczności zabiegu odkażania i określania stopnia ryzyka jest ze wszech miar godny polecenia do stosowania w praktyce weterynaryjnej i zootechnicznej.

Tags: artykuł promocyjny