Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku nastąpił nowy etap w rozwoju gospodarczym naszej ojczyzny. W odrodzonym kraju dużą uwagę przykładano do produkcji rolnej, którą uznawano za kluczową gałąź gospodarki. Istotną w niej rolę odgrywała hodowla takich zwierząt jak konie, bydło, trzoda chlewna, drób. Dostarczały one nie tylko pożywienia, ale stanowiły w wielu przypadkach główne źródło dochodu dla właścicieli gospodarstw wiejskich. Światli rolnicy starali się poszerzać swą wiedzę na tematy związane z hodowlą. Czytywali specjalistyczną prasę, a także sięgali po książki popularyzujące wiadomości odnośnie chowu inwentarza.    Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku nastąpił nowy etap w rozwoju gospodarczym naszej ojczyzny. W odrodzonym kraju dużą uwagę przykładano do produkcji rolnej, którą uznawano za kluczową gałąź gospodarki. Istotną w niej rolę odgrywała hodowla takich zwierząt jak konie, bydło, trzoda chlewna, drób. Dostarczały one nie tylko pożywienia, ale stanowiły w wielu przypadkach główne źródło dochodu dla właścicieli gospodarstw wiejskich. Światli rolnicy starali się poszerzać swą wiedzę na tematy związane z hodowlą. Czytywali specjalistyczną prasę, a także sięgali po książki popularyzujące wiadomości odnośnie chowu inwentarza.

Część rozpraw poświęconych rolnictwu została przyswojona polszczyźnie z języków obcych. Traktowały one o takich problemach jak ogólne zasady hodowli zwierząt, racjonalne wykorzystanie pasz. Przykładem takiego studium jest książka Jak żywić kury? Przyrodnicze zasady żywienia kur pióra Edwarda Thomasa Halnana – pracownika Szkoły Rolniczej w Cambridge. Z drugiego wydania angielskiego przełożył ją Zygmunt Moczarski – profesor Uniwersytetu w Poznaniu. Dzieło zostało wydane w 1934 roku nakładem Polskiego Związku Eksporterów Bekonu i Artykułów Zwierzęcych. Tłumacz zachwalał wartość merytoryczną studium angielskiego specjalisty, pisząc w przedmowie: „Broszura Halnana o żywieniu kur odznacza się praktycznością, z jednoczesnym oparciem o zasady naukowe. Wyróżnia się ona dodatnio przez podanie zawartości strawnego dla kur białka w paszy, oraz wartości skrobiowej, odpowiednio obliczonej (…) Duże znaczenie, jakie przypisuje Halnan wpływowi pasz na jakość mięsa i jaj, również zasługuje na baczną uwagę. Większość wniosków opiera autor na własnych doświadczeniach, wykonanych w Cambridge (…) Broszurę zalecić można wykształconym hodowcom drobiu, którzy potrafią na podstawie norm, zaleconych przez Halnana, ułożyć dawki z pasz, będących do rozporządzenia w Polsce (…) Praca Halnana rzuca światło na bardzo wiele zagadnień, związanych z żywieniem kur i przeczytanie jej może tylko przynieść korzyść hodowcom drobiu, a w szczególności producentowi towaru handlowego”1.

Halnan omówił wpierw przyrodnicze zasady żywienia kur, podkreślając konieczność znajomości przez hodowcę właściwości pokarmów, budowy i czynności układu trawiennego u zwierzęcia, sposobów zastosowania tej wiedzy w żywieniu, tj. w ułożeniu norm i dawek pokarmowych. Następnie opisał rolę węglowodanów, tłuszczów i wody w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu, zwracając szerszą uwagę na witaminy, odnośnie których stwierdził: „Badania, przeprowadzone względnie od niedawna wykazały, że pokarmy, zawierające dostateczne ilości ciał białkowych, tłuszczów, węglowodanów i składników mineralnych, mogą nie wystarczać do podtrzymania normalnego wzrostu i produkcji. Czynniki dodatkowe, niezbędne do uzupełnienia dawki pastewnej w celu podtrzymania zdrowia zwierzęcia, nazywają się witaminami. Zwrócenie uwagi na te czynniki dodatkowe i pierwszy dowód, że ich obecność w pokarmach była niezbędna dla normalnego wzrostu i dla rozmnażania się, są zasługą prof. Sir F. Gowland Hopkinsa, który w r. 1906, wypowiedział zdanie, że w paszach naturalnych, takich jak mleko, prócz zwykłych składników znajduje się dodatkowy składnik odżywczy, którego obecność w dziennej dawce paszy jest niezbędna dla normalnego wzrostu”2. Autor radził, aby hodowcy, trzymający drób w zamknięciu, starali się zapewnić mu dostateczną ilość witamin w podawanej paszy.
Kolejną część omawianej rozprawki wypełniały wiadomości na temat trawienia paszy przez kury (działanie żwirku, użycie pasz objętościowych – włóknistych), wpływu żywienia na nieśność. Angielski autor wykazywał, jakie dawki żywności powinno się przeznaczać dla niosek jaj konsumpcyjnych i jaj hodowlanych: „Należy – podkreślał – zdać sobie sprawę z tego, że ogólne zasady pielęgnowania drobiu są równie ważne, a nawet może ważniejsze, niż prawidłowe normowanie pasz. Pożądany skutek dobrze ułożonej i prawidłowo zestawionej mieszanki miałkiej, lub miałkiej i ziarnistej może być łatwo przekreślony, jeżeli inne warunki nie są w porządku. W mieszance pastewnej, miałkiej i ziarnistej, nie tylko należy zapewnić dokładny stosunek między zawartością białka i energii w dawce, ale należy dbać o to żeby część miałka mieszanki była smaczna, a ziarno nie było wyjadane w nadmiarze. Jest nadzwyczajnie ważnym, żeby na sucho spasane mieszanki miałkie smakowały kurom. Zanadto rozpylona miałka pasza, zestawiona ze zbyt drobno zmielonych składników, bywa często wstrętna dla ptaków i ilość miałkich składników, zjadana przez kury, znacznie zmaleje, szczególnie, jeżeli jest spasana równolegle z ziarnem”3. Halnan pouczał czytelników zajmujących się hodowlą kur, kaczek, gęsi i indyków, że niezbędna jest regularności w żywieniu tych zwierząt, umożliwienie im dostępu do czystej wody, dostarczenie w okresie zimowym zielonej paszy.
Książka Jak żywić kury? Przyrodnicze zasady żywienia kur zawierała krótkie charakterystyki najważniejszych pasz skarmianych w hodowli drobiu. Autor traktował o owsie i śrucie owsianej, mączce orzechowej (mączka z orzecha ziemnego), gryce, jęczmieniu. Najwyżej z pasz zbożowych cenił pszenicę i odpadki pszenne, czemu dał wyraz w następujących słowach: „Jedno z najpożyteczniejszych ziarn w żywieniu drobiu, odpowiednie do wszelkich jego odmian. Otręby pszenne są mało strawne i wskutek tego są kosztowną paszą w porównaniu ze śrutą. Jest ona cenna dla dodania objętości paszy i dzięki zaletom dietetycznym jest ceniona, jako pasza dla młodych kurcząt. Gruba śruta pszenna jest bardzo dobrą paszą i powinna być używana zamiast otrąb dla kur dojrzałych, szczególnie dla tych, których jaja przeznaczamy do chowu. Kiełki pszenne występują obficie w grubej śrucie. Drobna śruta jest odpowiednią paszą dla niosek w czasie intensywnej nieśności”4. Angielski specjalista postulował także wzbogacanie wartości odżywczej paszy przez podawanie dla drobiu pokarmów bogatych w wapń i fosfor (np. mączka kostna).
W okresie międzywojennym Polscy hodowcy drobiu z zainteresowaniem czytali książki zagranicznych autorów poświęcone tej problematyce. Świadczy o tym m.in. fakt, że studium Halnana ukazało się w ponownym, polskim wydaniu w 1939 roku. Jego treść stanowiła bez wątpienia uzupełnienie wiedzy Polaków o nowoczesnej hodowli i żywieniu inwentarza gospodarskiego.

Tags: żywienie drobiu