Reklama

giełda online

Zboża paszowe
cena netto zł/t
pszenica610-660
kukurydza780
owiesbrak ofert
jęczmień520-570
Śruty
rzepakowabrak ofert
sojowa1610
żródło:www.rolpetrol.com.pl
przejdź
Formy witaminy D w dietach dla kurcząt brojlerów PDF Drukuj Email
Hodowca Drobiu
Wpisany przez Tadeusz Barowicz Kraków   

Pod nazwą „witamina D”- kalcyferole, kryje się grupa związków, zbliżonych pod względem budowy chemicznej oraz rozpuszczalnych w tłuszczach. Witamina D występuje w kilku formach. Wyróżnia się witaminę D1 (kalcyferol), witaminę D2 (ergokalcyferol) oraz witaminę D3 (cholekalcyferol). Pierwsza z nich – witamina D1 – występuje głównie w rybim tłuszczu (tran), w jajach, mączce rybnej, mleku i przetworach mlecznych, witamina D2 – z kolei, w roślinach (np. w sianie suszonym na słońcu), natomiast witamina D3 powstaje w tkance skórnej ssaków i ptaków.

Aktywność ergokalcyferolu jest około 100-krotnie mniejsza niż cholekalcyferolu, dlatego też witamina D3 ma zasadnicze znaczenie użytkowe i jest powszechnie stosowana w żywieniu zwierząt (Rys. 1.)

 


Kalcyferole przejawiają swoją aktywność biologiczną dopiero po mającej miejsce wewnątrz organizmu biokonwersji w odpowiednie hydroksylowe pochodne i te dopiero stymulują wchłanianie jonów wapnia i fosforanów w przewodzie pokarmowym, a także mineralizację kości. Witaminy D są produktami fotoizomeryzacji odpowiednich prowitamin. Witamina D3 należy do niewielu witamin, którą organizm ptaka może wyprodukować sam. W warunkach naturalnych witamina ta jest syntetyzowana
przez organizm z pochodnej cholesterolu 7-dehydrocholesterolu, występującego w skórze. Pod wpływem promieni UV (promienie słoneczne lub lampa UV) związek ten izomeryzuje do witaminy D3. W warunkach jednak produkcji wielkotowarowej ptaki pozbawione są bezpośredniego oddziaływania promieni słonecznych, dlatego endogenny cholekalcyferol musi być uzupełniany w paszy dodatkiem syntetycznej witaminy D3.
Witamina D3 odgrywa bardzo ważną rolę w gospodarce mineralnej ptaka, zwłaszcza w metabolizmie wapnia. Stymuluje m.in. absorpcję jelitową wapnia, biorąc udział w tworzeniu kalbindyny – specyficznego przekaźnika o charakterze białkowym, który jest odpowiedzialny za aktywny pasaż jonów wapnia przez nabłonek jelitowy i utrzymuje optymalny poziom tego pierwiastka we krwi. W celu pełnienia tych funkcji metabolicznych witamina D3 musi zostać przekształcona w organizmie ptaka do aktywnej biologicznie formy hormonalnej – 1,25-dwuhydroksy-cholekalcyferolu (1,25-(OH)2 D3). Pierwszy etap tego procesu zachodzi w wątrobie i polega na hydroksylacji witaminy D3 w pozycji 25 oraz syntezie monohydroksy-cholekalcyferolu (25-OH-D3). Zawartość tego metabolitu we krwi jest dobrym wskaźnikiem zaopatrzenia organizmu ptaka w witaminę D3. Witamina D3 w organizmie transportowana jest przez krew przy współudziale swoistej frakcji białkowej (DBP). Związana z białkiem dociera do wątroby, gdzie pod wpływem enzymu 25-hydroksylazy zostaje do niej w pozycji „25” przyłączona grupa OH. W ten sposób powstaje pierwsza metabolicznie aktywna forma witaminy D3 – kalcydiol (25-OH-D3). Związek ten u drobiu trafia do nerek, gdzie przez przyłączenie kolejnej grupy hydroksylowej powstaje 1,25-(OH)2 D3 – kalcytriol. Synteza kalcytriolu w nerkach jest kontrolowana przez parathormon. Biologiczna aktywność kalcytriolu jest wielokrotnie wyższa w porównaniu z kalcydiolem.

U drobiu, w określonych stanach fizjologicznych, np. w przypadku kur znajdujących się w końcowej fazie nieśności, może mieć miejsce upośledzenie funkcji wątroby i osłabienie aktywności enzymu 25-hydroksylazy, co może powodować zaburzenia w powstawaniu aktywnych form witaminy D3 i nieprawidłowości w gospodarce organizmu. W następstwie mogą mieć miejsce objawy osteoporozy i pogorszenie jakości skorup oraz objawy krzywicy i dyschondroplazji kości piszczelowej (jedna z form krzywicy) u kurcząt brojlerów. Najlepszym przykładem niedoboru witaminy D3 są schorzenia kończyn dolnych, liczne deformacje kostne, jak też rozmiękczenie dzioba.
U szybko rosnących kurcząt rzeźnych słaba jakość kośćca jest poważnym problemem, ujemnie oddziałującym na wyniki ekonomiczne odchowu brojlerów oraz dobrostan ptaków. Kości bowiem u obecnych krzyżówek kurcząt mięsnych charakteryzują się niskim stopniem zmineralizowania i wysoką porowatością, co ujemnie wpływa na ich wytrzymałość mechaniczną, powodując zwiększoną podatność na uszkodzenia. Głównym czynnikiem żywieniowym, decydującym o prawidłowym rozwoju kośćca jest odpowiednie zaopatrzenie organizmu ptaka w wapń i fosfor. Podnoszenie zawartości składników mineralnych w mieszankach paszowych nie zawsze rozwiązuje powyższy problem, a prowadzi do niekorzystnego dla środowiska zwiększonego wydalania w odchodach makro- i mikroelementów. Czynnikiem sterującym właściwym rozwojem kośćca rosnącego ptaka są aktywne formy witaminy D3.
Witamina D3 pełni nie tylko istotną funkcję w regulacji przemian wapnia i fosforu oraz mineralizacji kości, ale wpływa również korzystnie na system nerwowy, chroni i zapobiega uszkodzeniom komórek nerwowych. Poza tym wspomaga komórki szpiku kostnego produkujące komórki obronne, zapobiega tworzeniu się komórek nowotworowych oraz wykazuje działanie przeciwzapalne.
Produkcja na skalę przemysłową aktywnych form witaminy D3 z zwłaszcza 25-OH-D3, umożliwia stosowanie ich w postaci dodatków paszowych w żywieniu drobiu. Ta forma witaminy D3 nie wymaga przekształcenia w wątrobie i może być transportowana bezpośrednio do nerek, gdzie jest hydrolizowana i przekształcana w aktywną postać 1,25-(OH)2-D3. Większość dotychczasowych badań przeprowadzonych na brojlerach wskazuje, że wykorzystanie w żywieniu 25-OH-D3 w porównaniu z podstawową formą witaminy D3 jest łatwiej przyswajalnym i bardziej efektownym źródłem tej witaminy.
W przypadku kurcząt brojlerów stwierdzono, że zawartość witaminy D3 w paszach, która jest zalecana w dotychczasowej praktyce żywieniowej, może być niewystarczająca dla zapewnienia prawidłowego rozwoju kośćca u szybko rosnących ptaków. Sugeruje się, że skuteczną alternatywą może być stosowanie aktywnej formy 25-OH-D3 w postaci dodatku do pasz. Ponadto czynniki stresogenne, często występujące w warunkach wielkotowarowej produkcji, takie jak: zbyt duża obsada na jednostkę powierzchni, stres cieplny, stany zapalne organizmu, mogą powodować zaburzenia w procesach wchłaniania i hydroksylacji w wątrobie witaminy D3. Wyniki szeregu badań wskazują, że stosowanie aktywnych form witaminy D3, stymulując proces dojrzewania chondrocytów, może zmniejszać częstotliwość występowania i nasilenie objawów dyschondroplazji kości piszczelowej u brojlerów. W badaniach krajowych obserwowano korzystny wpływ dodatku 25-OH-D3
na wskaźniki produkcyjne brojlerów zarówno kurcząt jak i indyków, parametry wytrzymałościowe kości piszczelowych oraz kumulację wapnia i fosforu w organizmie. Również dodatek 1,25-(OH)2 D3 stosowany równocześnie z fitazą, poprawiał cechy wytrzymałościowe i geometryczne kości udowych kurcząt.
Zapotrzebowanie na witaminę D przez kurczęta brojlery, zalecane przez obowiązujące normy żywienia drobiu zamieszczono w tabeli 1. Jest ono uzależnione od ilości wapnia i fosforu. Niewystarczająca bowiem ilość tych pierwiastków lub ich niekorzystny stosunek zwiększają zapotrzebowanie na tę witaminę.
W intensywnym żywieniu kurcząt brojlerów, przy uzupełnianiu mieszanek lub dawek paszowych w witaminy, pomija się zazwyczaj ich naturalną zasobność. Tym bardziej, że naturalne źródła witaminy D są raczej nieliczne (tran, mączka rybna). Niezbędne witaminy wprowadza się więc w postaci premiksów paszowych. Na rynku dostępne są zarówno forma 25-OH-D3 jak i 1,25-(OH)2 D3. Obydwa te związki są pozyskiwane na drodze syntezy chemicznej. Mogą występować samodzielnie lub łącznie z innymi witaminami (np. A, E). W handlu znajdują się w postaci sypkiej, mikrogranulatów lub płynnej.
Podając ptakom w paszy witaminę D3 należy pamiętać, że witamina ta podawana w dużych ilościach wykazuje działanie toksyczne, kumuluje się bowiem w organizmie i powoduje wzmożone uwalnianie się soli z kości oraz prowadzi do patologicznego odkładania wapnia w tkankach miękkich. Może doprowadzić również do zaburzeń w funkcjonowaniu nerek. Hiperwitaminoza D3 przyczynia się do odwapnienia szkieletu, co pociąga za sobą podobne skutki jak w przypadku niedoboru tej witaminy.
Podsumowując trzeba stwierdzić, że bez witaminy D3 niemożliwy jest prawidłowy wzrost i rozwój kurcząt brojlerów, jak również utrzymanie dobrej kondycji oraz odporności, gwarantujących zakładane efekty produkcyjne. Schorzenia układu ruchu w towarowych stadach kurcząt brojlerów są powodem znacznych strat w produkcji, zaś dodatek aktywnych form witaminy D3 pozwala na ich ograniczenie.

Tags: gospogarka paszowa , żywienie drobiu