Produkcja brojlerów jest opłacalna, jeśli precyzyjnie zostaną spełnione wszystkie zasady technologii chowu. Ze względu na różne tempo wzrostu kogutków i kurek z ekonomicznego punktu widzenia, korzystny jest oddzielny wychów. Kogutki rosną szybciej aniżeli kurki, których, wydajność rzeźna i odkładanie tłuszczu pogarszają się wraz z wiekiem.
    W wyniku intensywnej selekcji prowadzonej w ostatnich latach w kierunku przyspieszenia tempa wzrostu kurcząt brojlerów, zwiększeniu uległ udział tkanki tłuszczowej w tuszkach tych ptaków. Jest to zjawisko niepożądane zarówno przez konsumentów, jak i producentów drobiu. Zwiększenie zawartości tłuszczu w diecie dla ludzi przyczynia się bowiem do rozwoju chorób nowotworowych i układu krążenia. Z zootechnicznego punktu widzenia natomiast uważa się, że nadmierne otłuszczenie ptaków jest powodem problemów związanych z reprodukcją oraz że wzrostem śmiertelności wskutek uszkodzenia układu termoregulacji.

  Kurczęta brojlery musi cechować:
•    szybkie tempo wzrostu,
•    dobre wykorzystanie paszy i niskie jej zużycie na
    1 kg przyrostu,
•    doskonałe umięśnienie klatki piersiowej i ud,
•    duża wydajność rzeźna,
•    małe otłuszczenie,
•    szybkie opierzanie,
•    biała barwa upierzenia i biała lub żółta skóra.
    Szybki wzrost brojlerów pozwala na osiąganie dużej masy ciała we wczesnym wieku, a ponadto takie ptaki lepiej wykorzystują paszę, zwłaszcza zawarte w niej białko i zużywają jej mniej na jednostkę przyrostu. Stado szybko rosnących kurcząt jest zawsze bardziej wyrównane od brojlerów o powolnym tempie wzrostu.
    Najintensywniejszym tempem wzrostu odznaczają się brojlery między 1. a 4. tygodniem życia, następnie wskaźnik ten ulega stopniowo zmniejszeniu, co ilustruje podany przykład:

    Szybkość wzrostu kurcząt brojlerów zależy także od ich płci. Kogutki rosną szybciej i w wieku 7. tygodni ważą z reguły o 20% więcej niż kurki.
    Szybkość wzrostu kurcząt warunkuje dobre wykorzystanie paszy, natomiast ich wydajność rzeźną oraz skład tuszki: pochodzenie, wiek (u starszych osobników wydajność jest większa), płeć (kurki cechuje z reguły wyższa wydajność od kogutków), żywienie, warunki chowu i technika uboju.
    Często produkowane brojlery, osiągające w wieku 6.-7. tygodni masę ciała ponad 2 kg, są zbyt otłuszczone. Największe złogi tłuszczu znajdują się wokół steku (tzw. tłuszcz sadełkowy), ponadto okrywa on żołądek, jelita oraz znajduje się pod skórą. Ogólna ilość odkładanego przez brojlery tłuszczu może wynosić ponad 100 g na sztukę, czyli około 5% masy ciała.
    Otłuszczenie brojlerów jest bardzo niekorzystne, wskazuje bowiem na niewłaściwe wykorzystanie paszy, a przede wszystkim, zawartego w niej białka i energii. Na odłożenie 1 g tłuszczu organizm ptaka zużywa 4 razy więcej energii niż na odłożenie 1 g tkanki mięśniowej. Tłuszcz zwłaszcza ten otaczający narządy wewnętrzne, w czasie obróbki poubojowej kurcząt w rzeźni przedostaje się wraz z wodą do ścieków i zanieczyszcza środowisko.
    Otłuszczenie tuszek brojlerów jest także niekorzystne dla konsumentów, mięso takie jest bowiem niezdrowe i nie ma cech produktu dietetycznego.
    Największy wpływ na poprawę jakości kurcząt mają firmy hodowlane prowadzące selekcję w obrębie rodów i linii. Otłuszczenie stanowi cechę uwarunkowaną genetycznie i można je zmniejszyć przede wszystkim przez odpowiednio prowadzoną selekcję. Ponadto liczne badania pozwoliły zauważyć, że ograniczanie spożycia paszy brojlerom we wczesnym okresie ich wzrostu powodowało zmniejszenie otłuszczenia tuszek. W badaniach, w których ptakom z grupy doświadczalnej ograniczano spożycie paszy w okresie od 8. do 23. dnia życia stwierdzono statystycznie istotne różnice w otłuszczeniu tuszek w stosunku do ptaków kontrolnych żywionych do woli. Różnice te występowały jednak wyłącznie podczas i zaraz po zakończeniu okresu restrykcji podaży paszy, w chwili uboju natomiast wpływ wczesnego ograniczania paszy nie był widoczny.
    Z kolei, inne badania wykazały, że ograniczanie spożycia energii w początkowym okresie życia kurcząt w znacznym stopniu zmniejsza ilość tłuszczu wewnętrznego w tuszkach ptaków 56-dniowych. Poprawia ono równocześnie wskaźnik wykorzystania paszy i nie wpływa ujemnie na tempo wzrostu brojlerów. W celu sprawdzenia i poszerzenia tych obserwacji przeprowadzono następne doświadczenia. W doświadczeniu I - kogutki brojlery po 5. dniach żywienia do woli rodzielono na 3 grupy:
 

• grupa 1.    (kontrolna) otrzymywała paszę do woli, do 28. dnia życia mieszankę starter zawierającą 21% białka, a następnie finiszer - 17% białka,
• grupa 2.    w okresie od 6. do 12. dnia życia dostawała paszę codziennie w ilości pokrywającej potrzeby energetyczne ptaków 6-dniowych,
• grupa 3.    przez okres 12 dni, tj. od 6. do 18. dnia życia ptakom podawano taką ilość paszy jak w grupie 2. (Tab. 1).

    W pozostałych okresach wychowu kurczęta z grup 2. i 3. otrzymywały mieszankę paszową do woli. Wszystkie ptaki utrzymywano w jednakowych warunkach środowiskowych: temperatura powietrza - 24°C, wilgotność względna - 54%, światło 24 godziny.
    W 28. i 56. dniu wychowu z każdej grupy ubito po 10 ptaków w celu określenia zawartości tłuszczu wewnętrznego w tuszce w procentach.
    Doświadczenie II - przeprowadzono na kogutkach i kurkach rozdzielonych do 4. grup. Grupy 1. i 2., tzw. kontrolne, składały się odpowiednio z kogutków i kurek otrzymujących paszę do woli. W grupach 3. (kogutki doświadczalne) i 4. (kurki doświadczalne) spożycie paszy ograniczano w okresie od 6. do 12. dnia życia zgodnie z zasadą stosowaną w grupie 2. w doświadczeniu I. Zapewniono warunki środowiskowe takie same jak w doświadczeniu I. W 26. i 54. dniu wybrano reprezentatywną próbę ptaków z każdej grupy w celu dokonania oceny zawartości tłuszczu wewnętrznego (Tab. 2).
    Wyniki uzyskane w doświadczeniu I przedstawiono graficznie na rysunku 1. Kurczęta z grup 2. i 3. w okresie ograniczonego pobierania paszy, a więc odpowiednio przez 6 i 12 dni, miały dzienne przyrosty masy ciała wynoszące średnio 6 g. Po tygodniu podania paszy do woli ptakom z grupy 2., osiągane przyrosty ich masy ciała były zbliżone do uzyskiwanych przez brojlery z grupy kontrolnej. W 5. tygodniu życia, tj. po 2. tygodniach od momentu zakończenia restrykcji, u ptaków tych zaobserwowano fazę przyspieszonego wzrostu. Dzienne przyrosty brojlerów z grupy 2. były od tego momentu średnio o 7 g większe niż kurcząt kontrolnych. Podobny przebieg wzrostu odnotowano u kurcząt z grupy 3., lecz przyspieszenie jego tempa wystąpiło z prawie tygodniowym opóźnieniem, wskutek przedłużenia okresu ograniczania spożycia paszy ptakom o 6 dni. Faza przyspieszonego wzrostu wystąpiła tu także po 2. tygodniach od chwili zakończenia restrykcji w podawaniu paszy.
    Opóźnione skarmianie paszy do woli spowodowało, że w 56. dniu życia brojlery z grupy 3. cechowała statystycznie mniejsza masa ciała od kurcząt z grupy 1. (kontrolnej) i grupy 2. (doświadczalnej).
    W obu grupach doświadczalnych odnotowano statystycznie istotnie niższe zużycie paszy w porównaniu z gupą kontrolną. Dysekcyjna analiza tuszek wykazała, że w 28. i 56. dniu życia ptaki z obu grup doświadczalnych odznaczały się odpowiednio o 17 i 20% mniejszą masą tłuszczu wewnętrznego od osobników kontrolnych.
    Doświadczenie II pozwoliło stwierdzić, że wprowadzenie restrykcji żywieniowych później niż w 6. dniu życia kurcząt brojlerów nie przynosi pożądanego efektu. Ograniczanie spożycia paszy w okresie od 6. do 12. dnia wychowu przyczyniło się do statystycznie istotnego (P>0,05) obniżenia przyrostów masy ciała kogutków i kurek w okresie do 26. dnia życia (Tab. 2). Natomiast później, tj. między 27. a 54. dniem życia, ptaki z grup doświadczalnych odznaczały się statystycznie istotnie (P<0,05) większymi przyrostami masy ciała oraz lepszymi wskaźnikami wykorzystania paszy od kurcząt kontrolnych. W 54. dniu wychowu masa ciała kogutków z grupy doświadczalnej okazała się nieznacznie większa od kontrolnych, a kurki doświadczalne były statystycznie istotnie lżejsze od kurek, z grupy kontrolnej, a więc żywionych do woli. W grupach doświadczalnych stwierdzono mniejsze zużycie paszy w okresie wychowu oraz odpowiednio o 26% u kogutków i 28% u kurek mniejszą masę tłuszczu wewnętrznego w porównaniu do ptaków takiej samej płci z grup kontrolnych.
    Wyniki przeprowadzonych badań wykazały, że wczesne, rozpoczęte już w 5.-6. dniu życia ograniczanie spożycia paszy kurczętom brojlerom, może spowodować poprawę jej wykorzystania oraz obniżenie udziału tłuszczu wewnętrznego w tuszach ptaków bez ujemnego wpływu na ich masę ciała po zakończeniu wychowu.
    Przedstawione w artykule badania oraz dane z literatury wskazują na możliwość poprawy efektywności wychowu kurcząt brojlerów i jakość ich tuszek. Przy oddzielnym wychowie kurkom można od 14. dnia życia podawać diety o obniżonej zawartości białka, rozszerzając stosunek energetyczno-białkowy. Natomiast przy wychowie kogutków, zwłaszcza trwającym ponad 50 dni, lub gdy wymagana jest dobra jakość tuszek, korzystne okazuje się przyhamowanie ich wzrostu na początku okresu tuczu przez stosowanie mniej skoncentrowanych diet. Opóźnia to wczesny wzrost ptaków i jednocześnie umożliwia w okresie późniejszym uruchomienie czynników wzrostu kompensacyjnego. W efekcie kogutki osiągają pożądaną końcową masę ciała, a ich tuszki odznaczają się dobrą jakością.

Tags: brojlery , drób , tuszki , żywienie , żywienie drobiu