Opłaty za korzystanie ze środowiska są środkami finansowo-prawnymi ochrony środowiska mających znamiona zobowiązania podatkowego. Wpływy z opłat za korzystanie ze środowiska są dochodami funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej z przeznaczeniem na wspieranie inicjatyw ekologicznych, dotowanie realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych chroniących środowisko oraz akcji informacyjno edukacyjnych zwiększających świadomość ekologiczną społeczeństwa. Pobierane są one od 1989 r. na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska. Od dnia 1 stycznia 2002 r. ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 z późn. zm.) ujednoliciła zasady naliczania i uiszczania opłat oraz wniosła nowe uregulowania w tym zakresie, którymi zostały objęte wszystkie elementy korzystania ze środowiska

, a mianowicie: 

1. za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza (wysokość opłat zależy od ilości i rodzaju gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza);
2. za pobór wód (wysokość opłat zależy od ilości i jakości pobranej wody oraz czy pobrano wodę powierzchniową czy podziemną, a także od jej przeznaczenia - od 2002 r.);
3. za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (wysokość opłat zależy od rodzaju substancji zawartych w ściekach i ich ilości, rodzaju ścieków, a w wypadku wód chłodniczych - od temperatury tych wód). Na wysokość opłaty wpływ ma także wielkość, rodzaj i sposób zagospodarowania terenu, z którego te ścieki są odprowadzane oraz rodzaj substancji zawartych w ściekach i ich ilości albo od wielkości produkcji ryb innych niż łososiowate lub innych organizmów wodnych, wyprodukowanych w obiektach chowu lub hodowli ryb oraz innych organizmów wodnych - od 2002 r.); 
4. za składowanie odpadów (wysokość opłat zależy od ilości i rodzaju składowanych odpadów).

  Podmioty korzystające ze środowiska:

• przedsiębiorcy oraz osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego oraz osoby wykonujące zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki;
• jednostka organizacyjna nie będąca przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej;
• osoba fizyczna nie będąca przedsiębiorcą, korzystająca ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

     Jeżeli obowiązek poniesienia opłaty jest związany z eksploatacją instalacji, to podmiotem obowiązanym do poniesienia opłat z tytułu emisji jest prowadzący instalację, a z tytułu poboru wody - użytkownik urządzenia wodnego w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne.

    Osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie zaliczają się do podmiotów korzystających ze środowiska. Jeżeli działalność taką prowadzi osoba fizyczna (rolnik indywidualny) ponosi ona opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza w zakresie, w jakim korzystanie wymaga pozwolenia na wprowadzanie substancji. Taka regulacja prawna zawarta jest w art. 284 ust. 2 (POŚ) ustawy mającej zastosowanie do osób fizycznych nie będących przedsiębiorcami. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 grudnia 2004 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia określa rodzaje instalacji, które nie wymagają pozwolenia.

     W przypadku chowu lub hodowli zwierząt < 210 DJP (duże jednostki przeliczeniowe) takie pozwolenie nie jest wymagane. Współczynniki przeliczeniowe sztuk zwierząt na DJP inwentarza zawarte są w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 z późn. zm.).

    Drugim rodzajem instalacji, w przypadku których nie jest wymagane pozwolenie są instalacje energetyczne przy spełnieniu pewnych warunków. I tak, jeżeli kotłownie opalane węglem kamiennym o łącznej nominalnej mocy cieplnej nie przekraczającej 5 MW, lub opalane koksem, drewnem, słomą, olejem napędowym, opałowym nie przekraczającej 10 MW, natomiast opalane paliwem gazowym nie przekraczającej 15 MW to eksploatacja ich nie wymaga pozwolenia. Wzory formularzy oraz szczegółowe procedury związane z realizacją obowiązku informacyjnego reguluje Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat i sposobu przedstawiania tych informacji i danych (Dz. U. Nr 252, poz. 2128). Podmiot korzystający ze środowiska bez uzyskania wymaganego pozwolenia lub innej decyzji ponosi opłaty podwyższone:

• w okresie od 1.01.2002 r.     do 11.01.2003 r. - 500%     (wymiar x 6),
• w okresie od 12.01.2003 r.     do 31.12.2006 r. - 100%     (wymiar x 2),
• w okresie od 1.01.2007 r.     do 31.12.2008 r. - 200%     (wymiar x 3),
• w okresie od 1.01.2009 r. - 500% (wymiar x 6)

    Podmiot korzystający ze środowiska ustala we własnym zakresie wysokość należnej opłaty i wnosi ją, bez wezwania, na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego ze względu na miejsce korzystania ze środowiska. Wyjątek stanowią opłaty za wprowadzanie gazów lub pyłów z eksploatacji urządzeń (zgodnie z ww. ustawą przez urządzenia rozumie się niestacjonarne urządzenia techniczne, w tym środki transportu). W tym drugim przypadku opłaty należy wnosić na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce rejestracji podmiotu korzystającego ze środowiska. Nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska, jeśli kwartalnie wyliczona opłata nie przekracza 200 zł (dotyczy 2002, 2003, 2004, I i II kwartał 2005 r.), a półroczna 400 zł (dotyczy II półrocza 2005r. oraz I i II półrocza 2006r.). Powyższe zwolnienia na podstawie art. 289 Poś dotyczą oddzielnie każdego z rodzaju korzystania ze środowiska.

     Do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza (wcześniej kwartału) podmiot zobowiązany był/jest do przedstawienia marszałkowi województwa oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska wykazu zawierającego informacje i dane wykorzystane do ustalenia wysokości opłat oraz wysokości należnych opłat zgodnie z ustalonym wzorem oraz w tym samym terminie wnieść opłatę. Należy ją wyliczyć wg stawek obowiązujących w dniu korzystania ze środowiska. Stawki podlegają corocznej aktualizacji i ogłaszane są przez Ministra Środowiska. Do wyliczania opłat za korzystanie ze środowiska należnych za rok 2007 ma zastosowanie obwieszczenie Ministra Środowiska z dnia 4 października 2006 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2007 (Mon. Pol. Nr 71, poz. 714). Zwolnienie z obowiązku wniesienia opłaty nie zwalnia podmiot korzystający ze środowiska z obowiązku składania wykazów o zakresie korzystania ze środowiska. W przypadku nie przedłożenia wykazu bądź też zamieszczenia w nim danych nasuwających zastrzeżenia - marszałek województwa na podstawie własnych ustaleń lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora środowiska wymierza opłatę w drodze decyzji. Natomiast w przypadku złożenia terminowo wykazu, a nie uiszczenia wyliczonej prawidłowo opłaty w terminie, podlega ona wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Obowiązek uiszczenia opłat przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin wniesienia opłaty.

    Naliczanie opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z chowu lub hodowli drobiu (tab. E)

     Opłatę za ten rodzaj wprowadzania gazów lub pyłów oblicza się wg wzoru:

O = q x k x t x 10 ^{- 4}

gdzie:

O -    opłata za gazy lub pyły wprowadzane do powietrza z chowu lub hodowli drobiu [zł]

q -    jednostkowa stawka opłaty określona w tabeli E załącznika nr 1 rozporządzenia ze stawkami [zł/100 stanowisk i rok]

k -    liczba stanowisk w budynku inwentarskim faktycznie wykorzystana w procesie produkcyjnym

t -    faktyczny czas utrzymania drobiu wyrażony jako procentowa cześć roku

10^{-4 -    mnożnik uwzględniający to, że jednostkowa stawka opłaty określona w tabeli E (formularz) odniesiona jest do 100 stanowisk dla drobiu, a czas utrzymania wyrażony jest jako procentowa część roku}

     ^{Stanowisko odpowiada miejscu przeznaczonemu dla jednej sztuki drobiu w pomieszczeniu inwentarskim.     Jednostkowa stawka dotyczy faktycznej obsady ptaków i faktycznego czasu utrzymania drobiu.}

Tags: ekonomia , opłaty , środowisko