Produkcja brojlerów przeszła już dwa etapy rozwoju, a obecnie od ponad 30 lat znajduje się na trzecim. Pierwszy etap polegał na przejściu z sezonowej, ekstensywnej produkcji do całorocznej, intensywnej. Drugi, zapoczątkowany w czasie II wojny światowej, cechował się podjęciem produkcji drobiu bitego, najpierw w postaci tuszek niepatroszonych, a następnie patroszonych pakowanych z lodem. Trzeci etap rozpoczął się w chwili uruchomienia produkcji drobiu dzielonego, a następnie wprowadzania różnych przetworów z mięsa kurcząt. Okres ten trwa nadal i charakteryzuje się coraz nowszymi technologiami i produktami o wyższym stopniu przetworzenia.
W przetwórstwie bardziej niż w handlu całymi tuszkami liczą się takie cechy jak: doskonałe umięśnienie, małe otłuszczenie, duży udział mięśni piersiowych, wysoka wydajność elementów. Zmusza to zatem firmy hodowlane do uwględniania tych wskaźników w programach selekcyjnych.

Oferowane przez znaczące firmy hodowlane brojlery nie różnią się istotnie wskaźnikami użytkowości, ale koszty materiałowe, a zwłaszcza koszty paszy i energii w różnych krajach wykazują dużą zmienność. Tam, gdzie koszty te są względnie niskie główny nacisk kładzie się na wielkość produkcji, tzn. liczbę jaj, ilość i masę brojlerów. Z kolei w krajach, gdzie koszty te są wysokie, najważniejszy jest koszt jednostkowy gotowego produktu. Na koszt ten jednak w różnym stopniu wpływają wskaźniki użytkowości, wydajności poubojowej i inne w zależności od kosztu paszy

(Tab. 1).
Z tabeli 1. wynika, że wydajność rzeźna brojlerów wywiera zasadniczy wpływ na efekty finansowe przedsiębiorstwa, a zwłaszcza tam gdzie koszty materiałowe są wysokie. Tymczasem w praktyce dotychczasowej szczególną uwagę zwracano na wskaźniki przyżyciowe, a więc na uzyskanie większej ilości piskląt od nioski, na polepszenie wykorzystania paszy itp. Od dłuższego jednak czasu, szczególnie w organizacjach w pełni zintegrowanych, obserwuje się zasadniczą zmianę w sposobie podejścia do analizy efektywności produkcji brojlerów. Wskaźniki przyżyciowe weryfikowane są przez wyniki wydajności poubojowej, zawartość tłuszczu, zapotrzebowanie konsumentów. Zmiany te, mające istotny wpływ na wyniki finansowe przedsiębiorstw, zależą jednak od stopnia integracji przedsiębiorstwa, a zwłaszcza zintegrowania takich ogniw, jak: produkcja jaj wylęgowych, wychów brojlerów, przetwórstwo, dystrybucja.
Brak integracji przyczynia się bowiem do występowania sprzeczności interesów między poszczególnymi ogniwami. Przykładem może tu być sprzeczność między producentami jaj wylęgowych i producentami brojlerów. Pierwsi chcą uzyskać jak największą liczbę jaj wylęgowych od kury, natomiast drudzy w możliwie jak najkrótszym czasie największą ilość masy brojlerów przy najmniejszym zużyciu paszy. Niestety, nie ma możliwości osiągnięcia maksymalnych wyników dla obu tych kierunków produkcji jednocześnie, gdyż od kur mięsnych znoszących więcej jaj nie otrzymamy brojlerów o najlepszym umięśnieniu i odwrotnie bardzo dobrze umięśnione, szybkorosnące brojlery można uzyskać od kur mięsnych znoszących mniej jaj.
Dla wykazania różnic w efektywności produkcji kurcząt brojlerów w ramach zintegrowanej organizacji drobiarskej w zależności od nieśności kur, przedstawiono w tabeli 2. wyniki uzyskane w USA.
W kompleksowym rachunku ekonomicznym uwzględniającym produkcję jaj wylęgowych, piskląt, kurcząt brojlerów oraz tuszek i ich elementów, o około 20% wyższy zysk uzyskano od mieszkańców znoszących mniej jaj wylęgowych, ale cechujących się za to lepszą wydajnością rzeźną i dysekcyjną.
Kolejne etapy rozwoju produkcji brojlerów łączyły się z postępującą integracją organizacji drobiarskich oraz coraz większą koncentracją produkcji. Proces ten trwa nadal, przy czym obecnie wiąże się on przede wszystkim z włączaniem do organizacji ogniwa przetwórstwa oraz dystrybucji. Typowym przykładem zintegrowanej organizacji drobiarskiej w USA jest model obejmujący:

• fermy rodzicielskie z zakładem wylęgowym,
• fermy brojlerów,
• wytwórnie pasz,
• rzeźnie brojlerów,
• zakład (wydział) przewórstwa,
• własną sieć handlową i gastronomiczną.

Niekiedy w modelu takim znajdują się także fermy prarodzicielskie lub zarodowe.
W miarę postępowania integracji produkcji, w coraz większym stopniu uwzględnia się wskaźniki oceny poubojowej, wydajność elementów i mięsa. Powoduje to nacisk na hodowlę zapewniającą brojlery, które charakteryzuje doskonały stosunek mięsa do kości, niskie otłuszczenie oraz duży udział mięśnia piersiowego i mięśni nóg.
Rośnie zainteresowanie brojlerami ciężkimi, co wynika z dużego procentowego udziału w tuszce podstawowych części (piersi i nóg). W produkcji tej stosuje się oddzielny wychów kurek i kogutków. Do wysokich mas ciała utrzymuje się kogutki, u których bardzo korzystny okazuje się wówczas udział piersi i nóg w tuszce. W programach hodowlanych zwraca się uwagę nie tylko na wyniki produkcyjne, ale także na jakość mięsa (smak, kolor, kruchość) i udział piersi oraz nóg w tuszce. Wiadomo jednak, że w produkcji ciężkich brojlerów występują zjawiska ujemne:

• duże otłuszczenie,
• gorsze wykorzystanie paszy.

Wyniki badań dotyczących jakości tuszek kurcząt brojlerów w różnym wieku
Do doświadczeń wybrano kurczęta brojlery obu płci w wieku 35, 42 i 49 dni, o przeciętnej masie ciała charakterystycznej dla poszczególnych grup wiekowych. Badania obejmowały analizę dysekcyjną tuszek, zawartość składników odżywczych w mięsie oraz jego ocenę sensoryczną.
W tabeli 3. przedstawiono wyniki analizy dysekcyjnej tuszek brojlerów w wieku 35, 42 i 49 dni.
Intensywny rozwój tkanki mięśniowej trwa u brojlerów do 5.-6. tygodnia życia, przy czym wcześniej kończy się u kurek niż u kogutków. Z tego powodu również u kurek następuje wcześniejszy i silniejszy rozwój tkanki tłuszczowej.
Jakość tuszek w miarę przedłużania czasu wychowu poprawia się, głównie dzięki przyrostowi wartościowych części piersi i nóg. Część piersiową brojlerów dojrzałych do uboju cechowało lepsze umięśnienie i korzystniejszy stosunek mięsa do kości w zależności od płci i wieku ptaków w częściach udowych i podudowych wynosił od 3,4 do 4,3 : 1, natomiast w części piersiowej od 6,8 do 7,5 : 1 (Tab. 4).
Wyniki analizy zawartości składników odżywczych w mięsie zamieszczono w tabeli 5. Ilość tłuszczu surowego w jadalnych częściach tuszki wzrastała od 35. do 42. dnia wychowu ptaków, a następnie aż do 49. dnia tuczu utrzymywała się na tym samym poziomie. Podobną tendencję zaobserwowano w wartościowych częściach tuszki, tj. w części piersiowej i nogach.
Stwierdzono, że aby zapewnić wysoką jakość mięsa, przy uwzględnieniu specyficznych dla płci różnic w przebiegu wzrostu brojlerów, czas wychowu powinien wynosić od 42. do 49. dni.

Ekonomika produkcji kurcząt o wyższych masach ciała
Wiele było i nadal istnieje kontrowersji na temat optymalnej z punktu widzenia koztów produkcji masy ciała kurcząt brojlerów. W analizach tych najczęściej uwzględniano wyłącznie koszty produkcji żywca, a nie gotowego produktu. Okazało się, że w przeliczeniu na tuszki patroszone koszty te kształtują się odmiennie. Wynika to z lepszych wskaźników wydajności poubojowej i lepszego stosunku mięsa do kości u ptaków cięższych, a z drugiej strony z wyrównanych kosztów uboju i obróbki poubojowej ptaków o różnych masach ciała.
Podana w formie tabeli 6. analiza kosztów ma charakter fragmentaryczny i odnosi się do konkretnych warunków. Dla każdych innych warunków nieodzowne jest wykonanie lokalnej analizy.
Na kolejnych wykresach 1-4 przedstawiono zależność kosztów 1 kg żywca, 1 kg tuszki patroszonej, 1 kg tuszki dzielonej, 1 kg mięsa odkostnionego od masy ciała brojlerów. W obliczeniach w formie graficznej przyjęto założenia:

• koszty uboju i obróbki poubojowej oraz dzielenia tuszek i ich odkostnianie są takie same dla ptaków o masie ciała od 1,3 do 2,3 kg,
• wykorzystanie paszy w tym samym okresie zwiększa się o 1,8 punkta.

Z wykresów wynika, że:

1. Koszt produkcji 1 kg żywca waha się nieznacznie w zakresie 1,3-2,3 kg.
2. Koszt produkcji 1 kg tuszek patroszonych wyraźnie obniża się wraz ze wzrostem masy ciała kurcząt brojlerów. Jeszcze bardziej zaznacza się to w przypadku tuszek dzielonych i mięsa odkostnionego.
3. W miarę wzrostu masy ciała brojlerów zwiększeniu ulega udział kosztów paszy w kosztach całkowitych z 48 do 62%, natomiast maleje udział kosztów piskląt z 14 do 10%.

Tags: brojlery , drób , tuszki