Jednym z obowiązków prowadzącego gospodarstwo rolne jest ponoszenie opłat za pobór wody oraz odprowadzanie ścieków. Regulują to przepisy zawarte w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

Jak wspomniano w I części artykułu, zgodnie z art. 3 pkt 20 Poś, do ponoszenia ww. opłat obowiązany jest podmiot korzystający ze środowiska, którym może być:

• przedsiębiorca w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej oraz osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego oraz osoby wykonujące zawód medyczny w ramach indywidualnej praktyki lub indywidualnej specjalistycznej praktyki,
• jednostka organizacyjna niebędąca przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy - Prawo działalności gospodarczej,
• osoba fizyczna niebędąca podmiotem, korzystająca ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Podmiot korzystający ze środowiska w zakresie poboru wód może ponosić opłaty za:

• pobór wód podziemnych,
• pobór powierzchniowych wód śródlądowych.

Opłaty za korzystanie ze środowiska z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi ponoszone są za wprowadzanie:

• ścieków socjalno-bytowych, komunalnych, przemysłowych,
• wód opadowych lub roztopowych ujętych w systemy kanalizacyjne pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych,
• wód chłodniczych,
• wód pochodzących z chowu i hodowli ryb,
• wód zasolonych.

U osób prowadzących działalność wytwórczą w rolnictwie należy się spodziewać korzystania ze środowiska w zakresie poboru wód podziemnych lub powierzchniowych, odprowadzania ścieków socjalno-bytowych lub przemysłowych, wód opadowych lub roztopowych, wód chłodniczych oraz wód pochodzących z chowu i hodowli ryb.
Podmiot pobierający wodę podziemną lub powierzchniową z własnego ujęcia, lub odprowadzający ścieki do środowiska zobowiązany jest do:
vv przedkładania marszałkowi województwa wykazów: o ilości i jakości pobranych wód, o ilości, stanie i składzie ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, o wielkości, rodzaju i sposobie zagospodarowania terenu, z którego odprowadzane są ścieki tzw. deszczowe, o wielkości produkcji ryb innych niż łososiowate lub innych organizmów wodnych oraz powierzchni użytkowej stawów eksploatowanych w cyklu produkcyjnym w obiektach chowu lub hodowli tych ryb lub tych organizmów za okres od 1 maja roku rozpoczynającego cykl do 30 kwietnia roku następującego po zakończeniu tegoż cyklu,

• przedkładania kopii wykazu wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska,
• samodzielnego naliczania opłaty z tego tytułu,
• wnoszenia jej na rachunek właściwego (ze względu na miejsce korzystania ze środowiska) urzędu marszałkowskiego.

Opłatę ustaloną według stawek obowiązujących w okresie, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce, należy wnieść do końca miesiąca po upływie każdego półrocza, którego opłata dotyczy. Stawki opłat ulegają corocznej zmianie.
Wyjątek od tej zasady dotyczy podmiotów ponoszących opłatę za odprowadzane ścieki pochodzące z chowu lub hodowli ryb innych niż łososiowate lub innych organizmów wodnych - wnoszą oni opłatę w terminie 2 miesięcy po zakończeniu okresu od dnia 1 maja do dnia 30 kwietnia następnego roku, czyli do końca czerwca. Podmioty te przekazują wykaz do końca miesiąca następującego po zakończeniu okresu od dnia 1 maja do dnia 30 kwietnia następnego roku, czyli do końca maja.

Opłaty za pobór wód podziemnych lub powierzchniowych
Wysokość opłaty za pobór wód zależy od ilości i jakości pobranej wody, od tego, czy pobierano wodę powierzchniową czy podziemną oraz od jej przeznaczenia. Podmiot korzystający ze środowiska chcąc korzystać z wody zobowiązany jest do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Jeśli go nie ma, musi ponosić opłaty podwyższone.
Wysokość opłaty za pobór wody podziemnej ustala się mnożąc liczbę metrów sześciennych pobranej wody przez odpowiednią stawkę oraz współczynniki różnicujące wysokość opłaty środowiskowej. Współczynniki różnicujące zależą od stosowanego procesu uzdatniania. Stawka opłaty za wodę podziemną zależy od jej przeznaczenia.
Wysokość opłaty za pobór wody powierzchniowej śródlądowej ustala się mnożąc liczbę metrów sześciennych pobranej wody przez jednostkową stawkę opłaty oraz współczynniki różnicujące wysokość opłaty środowiskowej w zależności od sposobu uzdatniania wody i obszaru działania Regionalnych Zarządów Gospodarki Wodnej.
Dla wody podziemnej współczynniki różnicujące wynoszą:

• 2 - jeżeli woda nie jest uzdatniana lub podlega wyłącznie dezynfekcji lub demineralizacji (ewentualnie innym procesom, które nie są wymienione niżej),
• 1,25 - jeżeli woda podlega procesom odżelaziania lub utleniania,
• 1 - jeżeli woda podlega procesom odmanganiania,
• 0,5 - jeżeli woda podlega procesom usuwania amoniaku, koagulacji lub adsorpcji,
• 0,3 - jeżeli woda podlega procesom usuwania azotanów lub metali ciężkich.

Współczynniki różnicujące odpowiadające sposobom uzdatniania wód powierzchniowych śródlądowych wynoszą:

• 2,8 - woda nie jest uzdatniana lub jest uzdatniana za pomocą cedzenia na kratach lub sitach oraz usuwania z niej zawiesin bez stosowania chemicznych środków wspomagających, bądź woda jest uzdatniana za pomocą innych procesów niewymienionych poniżej,
• 2 - woda podlega filtracji pospiesznej lub jest ujmowana za pomocą urządzeń infiltracyjnych,
• 1 - woda podlega procesom koagulacji, flokulacji lub filtracji powolnej albo procesom odżelaziania lub odmanganiania w przypadku wody z ujęć infiltracyjnych,
• 0,6 - woda podlega procesom membranowym, wymiany jonowej, sorpcji na węglu aktywnym, utleniania ozonem lub innymi utleniaczami.

Jeżeli do uzdatniania tej samej wody stosuje się dwa lub więcej procesów wymienionych wyżej, przy ustalaniu opłaty przyjmuje się ten proces, przy którym współczynnik różnicujący jest najniższy.

Opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi
Opłaty za ścieki socjalno-bytowe, komunalne czy też przemysłowe wprowadzane do wód lub do ziemi ponosi się za substancje wyrażone wskaźnikami BZT5, ChZTCr, zawiesiną ogólną, sumą chlorków i siarczanów. Wysokość opłaty ustala się, biorąc pod uwagę ten wskaźnik, za który opłata jest najwyższa. W przypadku wprowadzania do wód lub do ziemi ścieków przemysłowych lub komunalnych innych niż bytowe do opłaty ustalonej według wspomnianej wyżej zasady dolicza się opłatę za inne substancje zawarte w ściekach. Do grupy „innych substancji" zalicza się fenole lotne, metale ciężkie i substancje uznane za niebezpieczne dla zdrowia ludzi i środowiska wodnego ze względu na ich toksyczność i trwałość. Podstawą ustalenia opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest ilość substancji zawartych w ściekach pomniejszona o ilość tych substancji zawartych w pobranej wodzie, której zużycie spowodowało powstanie tych ścieków, jeśli podmiot obowiązany do ponoszenia opłaty dysponuje danymi w tym zakresie. Podmiot korzystający ze środowiska chcąc odprowadzać ścieki do wód lub do ziemi zobowiązany jest do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Jeśli go nie ma, musi ponosić opłaty podwyższone.
Opłatę za wprowadzanie wód zasolonych (wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych) ponosi się wyłącznie za sumę jonów chlorków i siarczanów. Opłatę za wprowadzanie wód chłodniczych nalicza się mając na uwadze wyłącznie ich temperaturę. Wody zasolone i wody chłodnicze są również ściekami, na ich wprowadzanie do środowiska wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Jego brak powoduje konieczność wniesienia opłaty podwyższonej.
Ilość i skład ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi ustala się w miejscu wylotu ścieków z instalacji służących do ich oczyszczania lub kolektorów eksploatowanych przez podmioty korzystające ze środowiska z tym, że w przypadku wprowadzania wód chłodniczych wraz z innymi rodzajami ścieków ilość i skład ścieków ustala się przed ich zmieszaniem.
Opłatę za wody opadowe lub roztopowe pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, ujęte w systemy kanalizacyjne, z wyjątkiem kanalizacji ogólnospławnej ponosi się w postaci zryczałtowanej. Jej wysokość zależy od wielkości i rodzaju powierzchni, z której pochodzą ścieki. Opłaty te podmioty korzystające ze środowiska ponoszą tylko wtedy, gdy posiadają własną kanalizację deszczową odprowadzającą tylko i wyłącznie wody opadowe lub roztopowe do wód lub do ziemi. Wprowadzanie wód opadowych do środowiska wymaga od podmiotu uzyskania stosownego pozwolenia wodnoprawnego. Odprowadzanie ww. ścieków do cudzej kanalizacji (miejskiej, gminnej, innego zakładu) lub do kanalizacji ogólnospławnej nie polega na wprowadzaniu ścieków do środowiska. W niniejszym przypadku podmiot korzystający ze środowiska nie jest zobowiązany do ponoszenia opłaty z ww. tytułu. Nie podlega również opłacie odprowadzanie wód opadowych z terenu nieskanalizowanego, z którego odbywa się niezorganizowany, powierzchniowy spływ ww. ścieków do ziemi.
Opłatę za wprowadzanie do wód lub do ziemi wód wykorzystanych na potrzeby chowu lub hodowli ryb łososiowatych ponosi się za substancje wyrażone wskaźnikiem BZT5, ChZTCr i zawiesiny ogólnej. Hodowcy ryb łososiowatych ponoszą opłatę za wprowadzanie ścieków wtedy, gdy ilość ww. substancji zawartych w ściekach przekroczy wartości określone w warunkach wprowadzania ścieków do wód.
W przypadku wprowadzania wszystkich rodzajów ścieków do jeziora opłaty wzrastają dwukrotnie.
Opłatę za wprowadzanie do wód lub do ziemi wód wykorzystanych na potrzeby chowu lub hodowli ryb innych niż łososiowate lub innych organizmów wodnych ponosi się w postaci zryczałtowanej za każde rozpoczęte 100 kg przyrostu masy ryb lub innych organizmów wodnych w ciągu cyklu produkcyjnego od 1maja do 30 kwietnia następnego roku, przy produkcji powyżej 1 500 kg z 1 ha powierzchni użytkowej stawu.
Przy określaniu ilości wody podlegającej opłacie należy pamiętać o ustawowych zwolnieniach określonych w art. 294 ustawy Prawo ochrony środowiska.
Zgodnie z ww. artykułem zwolniony z opłat jest pobór wód:

• dokonany na potrzeby przerzutów wody,
• na potrzeby energetyki wodnej, pod warunkiem zwrotu takiej samej ilości wody, co najmniej nie gorszej jakości,
• powierzchniowej na potrzeby związane z wytwarzaniem energii cieplnej lub elektrycznej w części odpowiadającej ilości tej wody odprowadzanej do odbiornika, pod warunkiem że pobór ten oraz odprowadzanie wód chłodniczych i wód pochodzących z obiegów chłodzących są zgodne z pozwoleniem,
• na potrzeby funkcjonowania pomp cieplnych oraz geotermii, wykorzystujących energię wody podziemnej, pod warunkiem zwrotu do wód podziemnych takiej samej ilości wody co najmniej nie gorszej jakości,
• na potrzeby chowu lub hodowli ryb oraz innych organizmów wodnych, pod warunkiem że pobór ten oraz odprowadzenie wykorzystanej wody jest zgodne z pozwoleniem,
• na potrzeby nawadniania wodami powierzchniowymi użytków rolnych i gruntów leśnych,
• pochodzącej z odwodnienia gruntów, obiektów lub wykopów budowlanych i zakładów górniczych.

Zgodnie z art. 296 ww. ustawy zwolnione z opłat jest również wprowadzanie:

• do ziemi - ścieków w celu wykorzystania rolniczego, w przypadku posiadania pozwolenia wodnoprawnego na takie ich wykorzystanie,
• do wód - wód chłodniczych i wód pochodzących z obiegów chłodzących, jeżeli ich temperatura nie przekracza +26°C, albo naturalnej temperatury wody, w przypadku gdy jest ona wyższa niż +26°C,
• do wód - wód zasolonych, jeżeli wartość sumy jonów chlorków i siarczanów w odprowadzonych wodach nie przekracza 500 mg/l,
• do wód lub do ziemi - wód wykorzystanych na potrzeby chowu i hodowli ryb łososiowatych, pod warunkiem, że ilość i rodzaj substancji w nich zawartych nie przekroczy wartości określonych w warunkach wprowadzania ścieków do wód,
• do wód lub do ziemi - wód wykorzystanych na potrzeby chowu i hodowli ryb innych niż łososiowate lub innych organizmów wodnych, o ile produkcja rozumiana jako przyrost masy tych ryb lub tych organizmów w ciągu roku nie przekroczy 1500 kg z 1 ha powierzchni użytkowej stawu.

Zwolnienie z opłat za korzystanie z środowiska zostało przewidziane w art. 289 ust. 1 Prawa ochrony środowiska. Zgodnie z zapisem ww. artykułu nie wnosi się opłat z tytułu tych rodzajów korzystania ze środowiska, których półroczna wysokość wnoszona na rachunek urzędu marszałkowskiego, nie przekracza 400 złotych.

Tags: opłaty , prawo , przepisy , środowisko