Dobra wentylacja zależy od poprawności dobrania i rozmieszczenia w budynku wentylatorów i wlotów powietrza, kontrolowanych przez odpowiedni
program, realizowany przez sterownik lub komputer.

Założenie instalacji w budynku inwentarskim wymaga indywidualnego projektu, w którym należy zwrócić uwagę na: poprawne oszacowanie ilości powietrza dla zwierząt, krotność wymian, szczelność budynku, wielkość otworów wlotowych, ich ilość oraz rozmieszczenie, dobór wentylatorów o właściwej mocy, wydajności i niskim poborze energii elektrycznej. W zależności od warunków zewnętrznych i wewnętrznych w odpowiednim czasie powinny włączać się wentylatory, silniki krokowe sterujące otwieraniem wlotów powietrza, ogrzewanie lub urządzenia do schładzania powietrza. Nowoczesne sterowniki są bardzo rozbudowane i spełniają wiele funkcji.

Wiele przedsiębiorstw na polskim rynku zajmuje się dystrybucją urządzeń do sterowania mikroklimatem w budynkach inwentarskich od układu najprostszego (wentylator + sterownik) do złożonych systemów z możliwością komputerowego sterowania. Do firm, które prowadzą taką działalność należą: Aves, Big Dutchman, Farmer Automatic, Hodowca, Indoor Group ltd, Jota, Pellon, Polnet, Riela Agro, Zootech oraz Wesstron, który jest producentem sprzedawanych przez siebie sterowników i systemów alarmowych. Niektóre firmy zajmują się opracowywaniem nowych rozwiązań oraz adaptacją istniejących urządzeń do konkretnych potrzeb danego obiektu (np.: firma Jota).
Na polskim rynku oferowany jest obecnie szeroki asortyment wentylatorów osiowych, które nadają się do montażu w ścianach, w kominach i w kanałach. Wentylatory zaopatrzone są w siatki zabezpieczające i żaluzje, które stosuje się, gdy wentylator znajduje się w zasięgu ręki człowieka.
Wentylator osiowy ETAVENT (Fot. 1), proponowany przez firmę Big Dutchman, stosowany jest tam, gdzie potrzebna jest bezstopniowa regulacja jego obrotów. Napędzany jest silnikiem z elektronicznie komutowanym stojanem o niskim poborze mocy. Nadaje się do montażu w ścianie lub kanale wentylacyjnym.
Firma ta opracowała również nowy wentylator wielozadaniowy AIR MASTER (Fot. 2), mający 3 lub 5 łopatek wirnika. Zaopatrzony jest w transformator lub regulator częstotliwości. Obudowa wentylatora wykonana jest z blachy galwanizowanej, łopatki wirnika z plastiku zbrojonego włóknem szklanym, a piasta wirnika z aluminium, co zwiększa odporność na korozję. Anemostatyczna żaluzja otwierana jest przez wydmuch powietrza, a utrzymywana we właściwym położeniu za pomocą przeciwwagi. Gdy wentylator zatrzymuje się, żaluzja ulega zamknięciu. Rolka pasowa stanowi jeden odlew wraz z piastą. Pasek nie wymaga regulacji. Silnik o dużym zakresie napięciowym jest całkowicie szczelny i nie wymaga wentylatora chłodzącego. Wentylatory z kierownicą (tubą) stożkową mają zastosowanie w budynkach o większym zapotrzebowaniu na ruch powietrza. Wentylatory AIR MASTER mają wiele wariantów zastosowania i mogą być używane w różnych strefach klimatycznych. Mogą być używane przy wentylacji wzdłużnej, szczytowej i tunelowej typu COMBI TUNNEL.
Wentylatory EMI, sprzedawane przez firmę Wesstron, są najbardziej energooszczędne wśród tych dostępnych na rynku. Posiadają łopatki wykonane ze stali nierdzewnej, odporne na agresywne działanie środowiska panującego w budynku. Są one hermetycznie szczelne i umożliwiają mycie wodą pod wysokim ciśnieniem. Wentylatory te można zamontować w ścianie budynku jak i w przewodach wentylacyjnych.
Wentylatory wytwarzane przez zakłady ZIEHL-ABEGG (Fot. 3) proponowane są przez takie firmy jak: Farmer Automatic, Aves, Zootech oraz Indoor Group ltd. Są to wentylatory z silnikiem asynchronicznym z zewnętrznym wirnikiem. Do zalet tego typu wentylatorów należą: zwarta i trwała konstrukcja, napięciowa regulacja obrotów od 0 do 100% oraz mały prąd rozruchu. Wirnik wentylatora osiowego stanowi jeden odlew aluminiowy, wykonany łącznie z zewnętrznym wirnikiem silnika, przez co uzyskano lepsze chłodzenie silnika. Cechują się wysoką wydajnością przy niskim poborze mocy.
Wentylatory osiowe MULTIFAN (Fot. 4) oferowane przez firmy: Polnet, Farmer Automatic oraz Indoor Group ltd charakteryzują się następującymi cechami: mogą być zainstalowane w każdym budynku, ich średnice wynoszą od 200 do 1250 mm, można regulować ich wydajność, są ekonomiczne, cichobieżne i wykonane z bardzo dobrych materiałów (rama montażowa i obudowa silnika wykonane są z aluminium, natomiast łopatki wirnika z nylonu i polipropylenu). Są odporne na działanie wilgoci, amoniaku, siarkowodoru i innych szkodliwych gazów. Istnieje możliwość mycia wentylatora silnym strumieniem wody z dodatkiem detergentów. Produkowane są w dwóch wersjach: z ramką do zamontowania w ścianie lub ze wspornikiem - do zamontowania w kanałach wentylacyjnych o przekroju kołowym.
Firma Farmer Automatic posiada również w swojej ofercie wentylatory DELTAFAN. Wentylatory są oferowane jako ścienne, kanałowe, turbo, rewersyjne, kominowe, a także mieszacze powietrza. Jej wentylatory rewersyjne mogą pracować zarówno jako wentylatory nawiewne jak i wyciągowe. Do zmiany kierunku obrotów, a także do zmiany kierunku przepływu powietrza służy przełącznik. Wentylatory te mogą być wykonane w dwóch wersjach: ściennej lub kanałowej.
Firma dostarcza mieszacze powietrza. Są to duże wentylatory mieszające powietrze, przeznaczone do montażu w pomieszczeniach o dużej kubaturze. Umożliwiają one wymuszoną, delikatną cyrkulację powietrza i ograniczają straty ciepła wywołane stratyfikacją (bezruchem) powietrza w pomieszczeniu. Obudowa, w której umieszczone są wentylatory, wykonywana jest na bazie nienasyconych żywic poliestrowo-szklanych i zaopatrzona jest w zaczepy ułatwiające podwieszenie oraz osłonę.
Farmer Automatic poleca wentylator dla bydła mlecznego firmy HOTRACO (Fot. 5), który wywołuje ruch powietrza nad zwierzętami. Zmniejsza on stres cieplny, a także redukuje ilość much. Wszystkie elementy metalowe wykonane są z galwanizowanej stali odpornej na agresywne czynniki środowiska. Trzyłopatkowy wirnik osłonięty jest siatką ochronną.
Inną propozycją przedsiębiorstwa Farmer Automatic jest wentylator HVLS (Fot. 6) firmy MaxXfan. Zamontowany w budynku inwentarskim wywołuje ruch mas powietrza w całym budynku, mimo małej ilości obrotów, dzięki czemu jest bardzo oszczędny (niskie zużycie energii).
Bogatą ofertę elektronicznych urządzeń do sterowania klimatem w budynkach inwentarskich przedstawia firma Jota z Krakowa produkująca sterowniki mikroklimatu. Można tam kupić regulatory mikroklimatu, temperatury, wilgotności powietrza, moduły rozszerzeń, ręczne regulatory mocy, a także układy nadzorujące. Jej regulatory z serii TERMISTAT (np.: TERMISTAT-3-AL-010, TERMISTAT-6-AL-010) służą do utrzymania stałej temperatury w pomieszczeniu za pomocą płynnej regulacji mocy urządzenia schładzającego albo nagrzewającego. Dzięki wyposażeniu urządzeń w moduł umożliwiający konwersję sterowania na dwa napięcia analogowe 0..10V można do niego dołączyć np.: regulatory płynne obrotów, moduły serwomotorów okien uchylnych, falowniki. Sterownik jest konfigurowany przełącznikami wewnątrz obudowy, natomiast nastawy parametrów pracy dokonuje się przy użyciu klawiatury podczas pracy urządzenia (Fot. 7). Regulatory z wersją oprogramowania r.22 (wzwyż) posiadają nową funkcję przewietrzania, która zapobiega nadmiernemu wychłodzeniu nadzorowanego pomieszczenia. Wyposażone są również w alarm, który jest uaktywniany w sytuacjach awaryjnych.
W sprzedaży oferowany jest także model TERMISTAT-6-2S-LCD-485. Znajduje on szerokie zastosowanie w sterowaniu mikroklimatem w chowie drobiu. Współpracuje z czterema czujnikami temperatury i jednym czujnikiem wilgotności, zapewniając sterowanie pracą urządzeń w zależności od obydwu tych parametrów. Regulator wyświetla temperatury niezależnie dla każdego z czujników, do regulacji można wybrać dowolne czujniki (regulacja w funkcji średniej temperatury z wybranych czujników). Regulator posiada dwie wbudowane sekcje sterowania - płynną, z obciążalnością do 6A i drugą, przekaźnikową typu „załącz-wyłącz". Każda z sekcji może być ustawiona jako wentylacja (schładzająca), albo „nagrzewnicowa", co w przypadku sekcji płynnej znajduje zastosowanie do sterowania pracą elektrycznych promienników podczerwieni albo wentylatorów nagrzewnic wodnych. Liczbę sekcji typu „załącz-wyłącz" można zwiększyć o dodatkowe osiem poprzez moduły zewnętrzne (moduł ZW, moduł 4-ZW). Istnieje możliwość rozszerzenia obciążalności sekcji płynnej poprzez zewnętrzne moduły (moduł 6A-010). Możliwe jest sterowanie pracą wlotów powietrza poprzez moduł zewnętrzny INLET-010. Rozbudowana funkcja przewietrzania minimalizuje ryzyko wychłodzenia kurnika. Termistat posiada przekaźnikowe wyjście alarmowe. Może także zostać przystosowany do komunikacji z komputerem PC.
Regulator TERMISTAT-INL służy do otwierania i zamykania wlotów w zależności od temperatury (współpracuje z czujnikami temperatury). W regulatorze TERMISTAT-INL zastosowano ręczny przełącznik serwomotoru umieszczony z boku obudowy. Dzięki niemu możliwe jest ustawienie pracy ręcznej, automatycznej lub wyłączenia zasilania serwomotoru.
Inną propozycją w systemie Jotafan są regulatory z rodziny BITERMO, które służą do sterowania typu „załącz-wyłącz" urządzeń schładzających (np. wentylatory) albo grzewczych (np. nagrzewnice wodne, płomieniowe, itp.) w zależności od temperatury. Regulator BITERMO posiada jedną sekcję sterującą, a BITERMO+ dwie sekcje, jedna pracuje zawsze jako schładzająca (wentylacyjna), a drugą można skonfigurować jako wentylacyjną albo nagrzewnicową. Regulatory te (z literkami AL w nazwie) są również wyposażone w przekaźnikowe wyjście alarmowe.
Nadrzędnym urządzeniem w systemach sterowania mikroklimatem pomieszczeń inwentarskich jest regulator COMBO (np.: COMBO+, COMBO+S) firmy Jota. Reguluje on temperaturę wewnątrz pomieszczenia za pośrednictwem wentylacji i ogrzewania. Za pomocą dwóch niezależnych czujników wartość temperatury wewnątrz budynku jest uśredniana. W sytuacji, gdy nie ma możliwości prawidłowego odczytu jednego z czujników, temperatura wewnętrzna jest ustalana na podstawie drugiego. Regulator umożliwia również sterowanie wentylacją zorganizowaną w cztery sekcje (Rys. 1).
Za pomocą odpowiednich modułów dodatkowych możliwe jest sterowanie oknami uchylnymi, mieszaczami powietrza wewnątrz pomieszczenia (z modułem 6A-485) oraz zamgławiaczem. Współpraca regulatora z poszczególnymi modułami odbywa się poprzez sieć RS-485, dzięki której realizowana jest również komunikacja z dedykowanym oprogramowaniem komputerowym w celu odczytania historii pracy systemu. Regulator COMBO-M różni się od opisanych wyżej tym, że sterowanie odbywa się w dwóch sekcjach. Może współpracować z modułem INLET-010 za pomocą którego steruje oknami uchylnymi.
Do utrzymywania temperatury w ośmiu pomieszczeniach (tzw. sektorach) na stałym, zadanym poziomie służy regulator COMBO-8 firmy Jota. Dzięki niemu można niezależnie zdefiniować współpracę z wentylatorem lub nagrzewnicą w każdym pomieszczeniu. Można również zaprogramować cykliczne przewietrzanie lub dogrzewanie pomieszczenia. Każdy sektor posiada własny czujnik do pomiaru temperatury oraz przekaźnikowe wyjście alarmowe.
Firma Polnet posiada w sprzedaży sterowniki wentylacyjne STIENEN B.E., które dostosowują wydajność wentylatorów do rzeczywistych potrzeb. Zapewniają stałą temperaturę i wymianę powietrza. Sterują one: prędkością obrotową wentylatorów, położeniem klap we wlotach i przepustnic w kanałach wyciągowych, ilością pracujących wentylatorów, systemem ogrzewania. Można wyróżnić następujące serie: CBI (umożliwia podział pomieszczenia na dwie strefy grzewcze), PCS 8100, DFC oraz PCS 8400.
Regulator CB-3000 sprzedawany przez firmę Riela Agro zapewnia bliskie optymalnym warunki klimatyczne w chlewni. Możliwe jest również połączenie ze sobą większej ilości regulatorów klimatycznych dla dużych obiektów i sterowania za pomocą komputera PC.
Sterowanie mikroklimatem za pomocą sterownika SK-1 (Rys. 10) poleca producent, firma Wesstron. Reguluje on prędkością obrotową oraz liczbą pracujących wentylatorów, ogrzewaniem, a także klapami wlotu powietrza. Posiada również wyjście alarmowe i podłączenie do powiadomienia telefonicznego o awarii. Podobne funkcje ma sterownik DATA firmy Pellon.
Sterownik HOTRACO (Fot. 9) firmy Farmer Automatic oprócz sterowania wentylacją dokonuje pomiaru: temperatury zewnętrznej, wewnętrznej, wilgotności i podciśnienia.
Warto również zwrócić uwagę na sterowniki: FANCOM z linii BASIC, SKOV takie jak: Dol 234: H1, H2, Dol 34: H1,H2 i Dol 36 H1 oraz PTE-6AHQ i PTE-10AHQ oferowane przez firmy Hodowca, Aves i Zootech. Sterowniki te są czytelne oraz łatwe w obsłudze, posiadają wiele zabezpieczeń. Mają szeroki zakres opcji i dostępne są w różnych modelach.

Tags: dobrostan , drób , kurniki , temperatura , wentylacja