Woda, jako główny składnik płynów ustrojowych jest związkiem, w którym rozpuszcza się wiele substancji niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania żywych organizmów. Transportuje do komórek takie składniki odżywcze jak glukozę, aminokwasy, sole mineralne, witaminy i tlen. Przenosi także do różnych narządów hormony z gruczołów dokrewnych, spełnia istotną rolę w wydalaniu końcowych produktów przemiany materii, utrzymuje prawidłową homeostazę komórkową, uczestniczy w reakcjach fizjologicznych, zmianach regulacji pH ciśnienia osmotycznego i koncentracji elektrolitów.

Podstawowym źródłem wody są pobierane przez zwierzęta płyny, poza tym jest ona wytwarzana wewnątrz organizmu jako tzw. woda metaboliczna będąca końcowym produktem utleniania związków organicznych, jej głównym źródłem jest karma bogata w tłuszcze (głównie tłuszcze roślinne). Niezależnie od tego, z jakich źródeł pochodzi woda, jest ona usuwana z organizmu przez narządy wydalnicze wraz z końcowymi produktami przemiany materii w postaci kałomoczu, przez oddychanie, przez pory skóry, a nioski tracą dużo wody w czasie produkcji jaj. Zawartość wody w organizmie nie jest stała, jest zależna od gatunku, wieku, stanu fizjologicznego danego osobnika i wynosi od 70 do 85% masy ciała. Najwięcej wody, bo aż 85% znajduje się w ciele jednodniowych piskląt, w miarę wzrostu ptaków jej ilość maleje, a u dorosłych niosek wynosi 55%. Zapotrzebowanie na wodę w stosunku do spożywanej karmy jest dość ściśle określone. Na 1 g suchej karmy drób potrzebuje od 2 do 3 ml wody, czyli dorosła nioska zjadająca 130 g paszy powinna wypijać 250 ml wody dziennie. Spożycie wody jest także zależne od wielu innych czynników środowiskowych, a więc w sposób wyraźny wpływa na nie temperatura otoczenia, w czasie letnich upałów ptaki potrzebują jej dużo więcej w porównaniu z innymi porami roku. Wysokie temperatury powodują wzmożone parowanie wody z płuc oraz jej duże wydalanie przez nerki. Należy liczyć się także z tym, że skarmianie mieszanki granulowanej wywołuje zwiększone pragnienie, podobnie zresztą jest w sytuacji, gdy ptaki otrzymują mieszankę bogatą w białko i makroelementy (głównie chlorek sodu).

Rola wody w organizmie ptaków
Na wyprodukowanie jednego jaja nioska potrzebuje około 35 ml wody, przy czym bezpośrednio po zniesieniu jaja, pije jej więcej niż przed zniesieniem. Niedobory wody przyczyniają się do znoszenia jaj małych o słabej skorupie, natomiast jeśli jej brakuje przez kilkanaście godzin kury przestają się nieść.
Na niedobory wody szczególnie wrażliwe są młode ptaki, bezpośrednio po wylęgu, jej brak nawet przez stosunkowo krótki czas powoduje zahamowanie rozwoju i wzrostu zwierząt, a przy utracie 10-20% wody z organizmu następuje ich śmierć. Mówiąc o roli wody nie należy zapominać o tym, jak ważną rzeczą jest jej jakość, najogólniej rzecz biorąc musi ona być takiej jakości jak woda przeznaczona do spożycia przez ludzi. Niestety, w Polsce jakość wody choć nieznacznie ulega poprawie, jest dalej nie najlepsza.

Klasy czystości wody
Prawo wodne wyróżnia aż 5 klas czystości wód:

• Klasa pierwsza - wody o bardzo dobrej jakości bez śladów oddziaływań antropogenicznych,
• Klasa druga - dobra jakość, niewielkie oddziaływanie czynników antropogenicznych,
• Klasa trzecia - zadawalająca jakość, umiarkowane oddziaływanie czynników antropogenicznych,
• Klasa czwarta - niezadowalającej jakości, wskaźniki biologiczne i chemiczne wskazują na to, że czynniki antropogeniczne tj. szkodliwa działalność człowieka wpłynęły na jej złą jakość,
• Klasa piąta - woda o bardzo złej jakości.

Woda przeznaczona dla zwierząt w żadnym przypadku nie może zawierać toksycznych zanieczyszczeń, bakterii i pasożytów, jej odczyn powinien być obojętny, ( pH od 7,0 do 8,0). W przypadku dodania do niej kwasów organicznych, pH obniża się do 4,0 i jednocześnie następuje rozwój niepożądanych mikroorganizmów takich jak drożdże i pleśnie, produkujących toksyny i zanieczyszczających urządzenia do pojenia. W wodzie zakwaszonej, o pH 1,5-1,0, która zresztą nie jest chętnie pita przez zwierzęta, rozwijają się pleśnie wytwarzające niebezpieczne toksyny. Woda dobrej jakości pochodząca z bezpiecznych ujęć, dostarczona do budynku może stać się szkodliwą dla zwierząt, jeśli urządzenia wodociągowe nie są czyszczone i odkażane. Bowiem gromadzą się w nich resztki paszy i odchody, a wysoka temperatura pomieszczeń sprzyja rozwojowi niebezpiecznych drobnoustrojów chorobotwórczych. W zbiornikach wyrównawczych ciśnienia i w przewodach wodociągowych tworzy się śluzowata maź, popularnie nazywana bio-filmem, stanowiąca doskonałą pożywkę dla bakterii, ich rozwojowi sprzyjają również dodawane do wody leki, witaminy oraz specyfiki zawierające cukier. W czasie przerwy nocnej tj. wtedy gdy woda nie jest pobierana bardzo szybko następuje namnażanie bakterii typu coli, a ich ilość potrafi się zwiększyć przez noc z kilkuset tysięcy do kilku milionów.
Normy jakości wody
Od kilku lat obowiązujący program HACCP ściśle określił normy jakim powinna odpowiadać woda dla zwierząt. Do tych zaleceń producenci drobiu muszą się stosować. Przede wszystkim należy systematycznie kontrolować jakość wody pod względem mikrobiologicznym ze szczególnym uwzględnieniem zawartości bakterii Escherichia coli i Enterobakterii oraz zanieczyszczeń związkami chemicznymi takimi jak np.azotany, fosforany, amoniak i metale ciężkie. Woda pochodząca z ujęć powierzchniowych tj, z płytkich studni czy stawów jest najczęściej zanieczyszczona wieloma bakteriami, takimi jak: Enterokoki (paciorkowce kałowe), Clostridia, Escherichia coli, Clostridium perfringens (analizę jakościową wody przeprowadzają Stacje Sanitarno Epidemiologiczne lub laboratoria przedsiębiorstw wodociągów i kanalizacji). W wodzie ze studzien głębinowych jest dość dużo żelaza i innych związków mineralnych będących doskonałą pożywką pozwalającą na rozwój bakterii typu coli. Taka „twarda" woda powinna zostać poddana demineralizacji, co wymaga zainstalowania specjalistycznych filtrów (odżelaźniaczy), usuwających żelazo i mangan lub filtrów obniżających jej twardość (filtry zmiękczające). Innymi typami filtrów są: filtry mechaniczne eliminujące z wody zanieczyszczenia mechaniczne takie jak piasek, rdza itp. lub filtry węglowe poprawiające smak, zapach i barwę wody dzięki temu, że usuwają chlor i jego pochodne. Stosowane urządzenia do filtrowania wody mogą być wyposażone w filtry wymienne lub wielorazowego użytku. Wiele firm, których adresy można łatwo uzyskać np. w internecie, produkuje różnego typu filtry i służy wskazówkami technicznymi.
Instalacje wodociągowe wymagają systematycznej kontroli, przy czym gruntowne ich mycie i dezynfekcja winny być wykonane w czasie przerwy między cyklami produkcyjnymi. Nie wskazane jest stosowanie środków dezynfekcyjnych w czasie produkcji, mogą one negatywnie wpływać na organizm zwierząt, a niekiedy nawet mogą być toksyczne. Dezynfekcję przeprowadza się poprzez chlorowanie, ozonowanie lub stosowanie amoniaku albo wody utlenionej. Między cyklami produkcyjnymi zazwyczaj łatwo czyści się poziome przewody doprowadzające wodę, natomiast gorzej kubki lub smoczki. Dłuższe przerwy między cyklami mogą spowodować to, że pierwsze porcje pobieranej wody zawierają patogenne mikroorganizmy. Jest to szczególnie niebezpieczne dla piskląt.
W każdym budynku dla drobiu powinien być zainstalowany wodomierz pozwalający na dokonywanie odczytu wypitej wody, dzięki temu można porównać to, czy jest ono zgodne z normami. Odczyt ten pośrednio wskazuje na stan zdrowia ptaków lub na funkcjonowanie zainstalowanych urządzeń, ponieważ zarówno zbyt duże lub nadmiernie niskie zużycie wody jest objawem albo złej kondycji ptaków albo niewłaściwie działających urządzeń do pojenia.

Tags: brojlery , drób , nioski , woda