Postęp w produkcji kur nieśnych sprawił, że dziś utrzymujemy drób w zamkniętych pomieszczeniach, głównie w klatkach. Utrzymując jednak ptaki w takich warunkach trzeba zdawać sobie sprawę z tego, że stosowane sztuczne warunki bytowe, nawet najlepsze, nigdy nie zastąpią warunków naturalnych. Dlatego też, aby uzyskiwać wysoką produkcję od drobiu konieczne jest zapewnienie optymalnych warunków środowiskowych, szczególnie właściwej temperatury w pomieszczeniach.

 Temperatura otoczenia w chowie kur nieśnych wywier istotny wpływ na organizm ptaka, jego zdrowotność, tempo wzrostu i użytkowość. Wiąże się to z termoregulacją u ptaków oraz ciepłotą ciała regulowaną głównie przez skórę, bowiem w obrębie głębszych warstw naskórka mają miejsce zakończenia nerwów czuciowych, odbierające bodźce spowodowane zmianami temperatury otoczenia. Znamienną cechą skóry ptaków jest brak gruczołów potowych, co sprawia dużą ich wrażliwość na wysokie temperatury otoczenia.

Drogi utraty ciepła
U ptaków utrata ciepła do otoczenia zachodzi również przez parowanie. Parowanie odbywa się głównie z powierzchni błon wyścielających układ oddechowy. W tym przypadku wielkość strat uzależniona jest od różnicy ciśnienia pary wodnej na powierzchni parującej i tejże pary w powietrzu otaczającym. Podczas ziania ilość wydychanego powietrza w jednym oddechu spada, natomiast zwiększona częstotliwość oddechów powoduje, że zwiększa się ilość wydzielanego powietrza na minutę. Zwiększenie minutowej objętości oddechowej pociąga za sobą wzrost ilości płynu wyparowanego z układu oddechowego. Na skutek szybszej akcji serca zwiększa się również ilość krwi przepływającej przez kończyny, a także przez parujące obszary układu oddechowego oraz przez mięśnie oddechowe zaangażowane w zianie. Z badań przeprowadzonych na kurach nioskach wynika, że przy liczbie oddechów wynoszącej od 20 do 300 na minutę ogólne straty parowania wynoszą od 2 do 7,3 gramów wody na godzinę. Wartości te odpowiadają stratom ciepła od 15 do 47%, jego całkowitej produkcji.
Jako optymalną temperaturę dla kur niosek uważa się 13-18°C. Stwierdzono bowiem, że przy takich temperaturach panujących w kurniku, produkcja jaj odbywa się w sposób najbardziej ekonomiczny. W temperaturze powyżej 20°C kury znoszą mniejsze jaja o cieńszej skorupce, a przy temperaturze 33°C mogą padać z przegrzania. Zmiany w nieśności, ciężarze jaj oraz zużyciu paszy w zależności od panującej temperatury powietrza w kurniku przedstawiono w tabeli 1.
Zapewnienie równomiernej oraz optymalnej temperatury w kurniku jest ważne zarówno w zimie, jak i w lecie. Wzrost bowiem temperatury w kurnikach powyżej górnej wartości temperatury krytycznej powoduje, podobnie jak w przypadku niskich temperatur, obniżenie nieśności kur. Szczególnie w ciepłych porach roku, latem i jesienią, przegrzanie jest sporym problemem w produkcji nieśnej. Zwiększa się wtedy dwu- lub trzykrotnie ilość wypijanej wody przez kury, następuje duże wydalanie z organizmu witamin i składników mineralnych, obniża się poziom białka oraz cukru we krwi. Nadmierne pobieranie wody wywołuje schorzenia przewodu pokarmowego, zwiększa się wrażliwość na inne schorzenia (mniejszy jest poziom przeciwciał), pogarsza się też produkcyjność. Przy temperaturze powyżej 24°C zauważa się natomiast zmniejszenie odporności i większą śmiertelność dorosłego drobiu.

Na upały - chłodna woda i witamina C
W celu ograniczenia niekorzystnych skutków przegrzania kur niosek należy zapewnić ptakom dostęp do wody o temperaturze 10-12°C, ewentualnie z dodatkiem witaminy C (1 gram na litr wody). Zapotrzebowanie wody w optymalnych warunkach wynosi 2 ml/ gram paszy. Zużycie wody zwiększa się o 7% na każdy 1°C powyżej temperatury 18°C. Spożycie wody przez kury nioski jest 1,6-1,8 razy większe.
Dodatek np. 22-25 mg witaminy C na 1 kg paszy dla kur poddanych działaniu upału niweluje w znacznym stopniu ujemny wpływ temperatury na jakość znoszonych jaj. Wysoka jakość jaj utrzymuje się również po 7-dniowym okresie ich przechowywania. Przy takim żywieniu kur, odnotowuje się niższą ich śmiertelność.

Zmiana żywienia
Aby zabezpieczyć kury przed niekorzystnym wpływem upałów, należy zwiększyć w paszy ilość białka ogólnego, energii metabolicznej, witamin oraz składników mineralnych. W celu zyskania równowagi kwasowo-zasadowej konieczne jest wzbogacenie dawki pokarmowej przede wszystkim w sód, potas i chlor. Zmiany bilansu kwasowo-zasadowego, połączone ze zmniejszonym pobieraniem paszy, powodują ograniczenie wzrostu młodych ptaków, a u dorosłych - zmniejszenie nieśności jaj. Na rynku dostępnych jest szereg preparatów - suplementów diety - łagodzących objawy stresu cieplnego. Warto zainteresować się tą ofertą.
W celu ograniczenia działania stresu termicznego na ptaki, paszę najlepiej podawać w nocy, kiedy jest chłodniej. W oddzielnych karmidełkach warto podawać mieszankę mineralną, zawierającą kredę, mieszankę MM-D oraz żwirek w proporcji objętościowej 1:2:4. Można też, w celu pobudzenia ptaków do większego pobierania w czasie upałów paszy i wody, zwiększyć moc światła do 5 watów na metr kwadratowy podłogi kurnika oraz długość dnia świetlnego, nawet do 23 godzin na dobę.

Zwiększyć wentylację
W czasie upałów należy zwracać baczną uwagę na wentylację pomieszczeń dla drobiu, zapewniając ruch powietrza nawet do 2 metrów na sekundę. W nocy intensywność wentylacji można zwiększyć w porównaniu do dnia. Zwiększenie szybkości ruchu powietrza o każde 0,1 metra na sekundę zmniejsza temperaturę ciała drobiu o 1-2°C. Doskonałym sposobem ochładzania drobiu jest ruch powietrza wywoływany wentylatorem o średnicy 1 metra, który ustawia się na posadzce przy ścianie pomieszczenia. Wentylator nachyla się w taki sposób, aby skierować ruch powietrza nad głowami ptaków. Szybkość ruchu powietrza może wynosić nawet 3 metry na sekundę.
Przy bardzo dużych upałach wskazane na zewnątrz budynku, okolice okien i otworów wentylacyjnych polewać zimną wodą, co również przyczyni się do ochładzania pomieszczenia. Utrzymując kury na wybiegach, należy wyposażyć je w ocienione miejsca.

Większe różnice temperatur - większe straty
Zapewnienie kurom optymalnej temperatury otoczenia jest niezmiernie ważne z ekonomicznego punktu widzenia. Wzrost bowiem temperatury powyżej 25°C o każdy kolejny 1°C powoduje u kur nieśnych spadek nieśności o 1,5%, zużycie paszy także o 1,5%, zaś masy ciała 0,3 grama. Przy temperaturze otoczenia powyżej 30°C następuje gwałtowne zmniejszenie spożycia paszy i produkcji, a później w krótkim okresie czasu - śmierć ptaków.
Oprócz zapewnienia nioskom optymalnej temperatury otoczenia ważna jest również jej równomierność. Ptaki bowiem inaczej reagują na stałe, długotrwałe zmiany temperatury otoczenia, niż na wahania jakie występują w środowisku. Jak wykazano doświadczalnie, kiedy w pomieszczeniach dla niosek temperatura powietrza nocą kształtowała się na poziomie 15°C , zaś w dzień 18-20°C nieśność wynosiła 48%. Natomiast gdy temperatura powietrza wewnątrz pomieszczenia nocą przyjmowała wartości od 10 do 13°C, a w dzień od 14 do 16°C, nieśność spadała do 40%.
Z przytoczonych faktów wynika, że kiedy chcemy dysponować dobrze funkcjonującą fermą kur nieśnych, pomieszczenia inwentarskie muszą odpowiednio chronić zwierzęta przed bezpośrednim wpływem klimatu zewnętrznego oraz stwarzać optymalny dla produkcji jaj mikroklimat. Pomieszczenia te powinny być zbudowane z takich materiałów oraz winny w nich być stosowane takie technologie, by temperatura wewnątrz kurnika nie spadała poniżej 10°C w razie obniżenia się temperatury zewnętrznej poniżej -15°C, jak również nie wzrastała powyżej 25°C podczas upałów spotykanych w latem. Pomieszczenia bowiem powinny chronić kury od bezpośredniego wpływu klimatu zewnętrznego i stwarzać specyficzny, optymalny dla produkcji jaj mikroklimat. W takim bowiem środowisku ptak całą pobraną z paszy energię, z genetycznie uwarunkowanymi predyspozycjami, zamieni na produkcję jaj, nie zaś na ponadplanowe ogrzewanie lub ochładzanie ciała.

Tags: dobrostan , drób , nioski , temperatura , wentylacja