giełda online

Zboża paszowe
cena netto zł/t
pszenica520-570
kukurydza500-545
owies420-480
jęczmień540-570
Śruty
rzepakowa830
sojowabrak ofert
żródło:www.rolpetrol.com.pl
przejdź
Zapobieganie chorobom bakteryjnym i wirusowym kurcząt brojlerów PDF Drukuj Email
Hodowca Drobiu
Wpisany przez Adam Mazanowski   
owady na fermie - wróg w kurniku Do wystąpienia chorób bakteryjnych i wirusowych kurcząt brojlerów usposabiają: zbyt słaba bioasekuracja, błędy w technice lęgu, wiek, kondycja i genotyp ptaków, złe warunki środowiskowe, zakłócenia czynności układu pokarmowego, zbyt duża obsada kurcząt w brojlerni oraz różne inne czynniki immunosupresyjne. Do często stwierdzanych chorób bakteryjnych kurcząt brojlerów zalicza się mykoplazmozę drobiu, ornitobakteriozę, kolibakteriozę, salmonellozę, zakażenie laseczkami beztlenowymi, cellulitis i inne. Natomiast wśród chorób wirusowych kurcząt brojlerów wymienia się zakaźne zapalenie oskrzeli, zakaźne zapalenie krtani i tchawicy, rzekomy pomór drobiu, chorobę Mareka, zakaźne zapalenie bursy Fabrycjusza (chorobę Gumboro), zakaźne zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego, zakażenia reowirusami i inne.

Bioasekuracja przede wszystkim
Program bioasekuracji jest to szereg następujących po sobie czynności prowadzonych w fermie rodzicielskiej, zakładzie wylęgowym i w brojlerni przed i w czasie odchowu kurcząt, mających na celu ograniczenie lub wyeliminowanie chorób bakteryjnych, wirusowych i innych, w czasie całego cyklu produkcyjnego. W miarę możliwości należy przestrzegać izolacji przestrzennej fermy oraz koniecznie podstawowej zasady „wszystko pełne wszystko puste". Po opróżnieniu brojlerni z odchowanych kurcząt, należy usunąć pozostałości z całego systemu zadawania paszy w tym z silosów, wynieść z brojlerni sprzęt do pojenia i karmienia, odkurzyć ściany, sufit i wentylatory. Szczególną uwagę należy zwrócić na wyczyszczenie i odkażenie silosów paszowych, które mogą stanowić źródło zakażenia mikroorganizmami chorobotwórczymi kolejnych dostaw mieszanki. Ściółkę i wszelkie odpady trzeba wywieźć poza teren fermy, przynajmniej na odległość 1,5 km. Tam celowe jest poddanie zużytej ściółki biotermicznemu odkażeniu, a następnie warto spryskać pryzmę nawozową preparatem owadobójczym. Instalacja wodna bywa w mniejszym lub większym stopniu zanieczyszczona drobnoustrojami. Szczególnie w zbiornikach wyrównawczych gromadzi się dużo różnych zanieczyszczeń. Dlatego instalację wodną trzeba dokładnie przepłukać, a następnie odkazić i ponownie przepłukać czystą wodą.
Dokładne umycie wszystkich powierzchni jest najważniejszą czynnością mającą wpływ na efektywność odkażania. Do mycia używa się gorącej wody (70 do 90°C) pod wysokim ciśnieniem, z dodatkiem środka myjąco-dezynfekcyjnego. Należy zwrócić szczególną uwagę na umycie i odkażanie sprzętu do karmienia i instalacji wodnej, wylotów powietrza, wentylatorów oraz wszelkich przegród. Bardzo ważne jest umycie i odkażenie z zewnątrz wylotów powietrza oraz wentylatorów, a także odkażenie okolicy wentylatorów. Warunkiem skutecznej sanityzacji 1 jest sprawnie działająca kanalizacja. Na umytych powierzchniach pozostaje jednak znaczna liczba mikroorganizmów, które mogą stanowić zagrożenie dla nowego stada brojlerów. Dlatego przeprowadza się dezynfekcję całego pomieszczenia za pomocą preparatów o szerokim zakresie działania, zaraz po wyschnięciu umytych powierzchni.
Odkażanie rozpoczyna się od posadzki, następnie odkaża się sufit i ściany, a potem ponownie podłogę. Na 1 m2 powierzchni przeznacza się około 300 ml wodnego roztworu środka dezynfekcyjnego. Preparaty do dezynfekcji oparte są przeważnie na kwasie nadoctowym, aldehydzie mrówkowym, chloraminie, podchlo-rynie sodu, fenolu i związkach fenolopochodnych, jodoforach, czwartorzędowych zasadach amoniowych i innych. Na ich bazie uzyskuje się wieloskładnikowe preparaty dezynfekcyjne, o szerokim spektrum działania, używane dzisiaj najczęściej do odkażania pomieszczeń. Najcenniejsze są te preparaty, które mogą być używane do odkażania pomieszczeń razem z drobiem. Należy zwrócić szczególną uwagę na odkażanie narożników, szczelin, powierzchni porowatych i słupów nośnych. Specjalną dezynfekcję prowadzi się w celu likwidacji oocyst kokcydiów i jaj nicieni (OO-Cide, 1 do 10% roztwór wodny amoniaku). Parazytozy zwiększają znacznie wrażliwość kurcząt na zakażenia mikroorganizmami chorobotwórczymi.

Owady w kurniku
Bardzo ważne jest też zwalczanie w brojlerniach pleśniakowca lśniącego (Alphitobius diaperinus) i much domowych (Musca domestica) oraz innych owadów, za pomocą odpowiednich preparatów, opartych na pyretroidach oraz regulatorów wzrostu owadów (np. triflumuronu). Owady są bowiem nosicielami wielu chorób bakteryjnych i wirusowych. Po zakończeniu dezynfekcji trzeba brojlernię zamknąć, a przed wejściem umieścić matę, nasączoną środkiem dezynfekcyjnym. Po zaścieleniu brojlerni suchą słomą żytnią i rozstawieniu sprzętu przeprowadza się dezynfekcję aerozolową (zamgławianie roztworem preparatu dezynfekcyjnego), w celu likwidacji mikroorganizmów chorobotwórczych, przyniesionych przez obsługę i ze słomą. Skuteczność dezynfekcji zależy od właściwości użytego preparatu dezynfekcyjnego, sposobu i dokładności wykonania zabiegu, właściwości biologicznych drobno-ustrojów oraz mikroklimatu (temperatura, wilgotność) w odkażanym pomieszczeniu.
Program bieżącej bioasekuracji powinien przede wszystkim zabezpieczać przed wprowadzeniem zakażenia do brojlerni. W tym celu powinno się zapewnić basen ze środkiem dezynfekcyjnym przy wjeździe na teren fermy. Basen powinien mieć taką długość, żeby wjeżdżający pojazd odkaził całe koła w roztworze środka dezynfekcyjnego. Przy wejściu do brojlerni trzeba umieścić matę dezynfekcyjną najlepiej z tworzywa sztucznego wypełnionego gąbką poliuretanową (wymiary 4 x 60 x 80 do 90 cm). Można też przed wejściem do części produkcyjnej wykonać na posadzce dywanik sodowo-wapienny, który skutecznie odkaża obuwie. Do obsługi brojlerów należy ubierać odzież ochronną. Konieczne jest też mycie rąk przed rozpoczęciem pracy i przy każdej zmianie czynności. Liczbę osób odwiedzających fermę trzeba ograniczyć, a w przypadku wejścia do brojlerni wyposażyć w pełny zestaw odzieży ochronnej (nakrycie głowy, fartuch i plastykowe osłony na buty). Woda pitna może stanowić potencjalne źródło zakażenia kurcząt brojlerów i rozprzestrzeniania się chorób. Dlatego cały system pojenia musi być okresowo czyszczony, a drożność poideł smoczkowych na bieżąco sprawdzana. Powinno się też sprawdzać jakość wody i okresowo odkażać system pojenia.
Do bieżącej bioasekuracji zalicza się również dezynfekcję pomieszczenia razem z ptakami. Za pomocą zamgławiacza wytwarza się mgłę (aerozol) roztworu środka dezynfekcyjnego, którą należy skierować ponad głowy kurcząt brojlerów. Zabieg przeprowadza się raz dziennie przez trzy lub cztery dni w tygodniu, a w przypadku zagrożenia mikrobiologicznego nawet kilka razy dziennie. Odkażanie i przesuszanie ściółki (np. superfosfatem), poprawia także mikroklimat i przeciwdziała zakażeniom mikroorganizmami chorobotwórczymi.

Jakość ściółki
Jakość ściółki ma wielki wpływ na zdrowie kurcząt brojlerów. Materiał ściołowy powinien mieć odpowiednią elastyczność, chłonność i wilgotność, a także zdolność do szybkiej utraty nadmiaru wilgoci. Najlepsza jest ściółka ze słomy żytniej, natomiast trocin nie powinno się używać do ścielenia. Słoma nie może być spleśniała (jest źródłem zakażenia grzybem Aspergillus fumigatus) lub skażona mikroorganizmami chorobotwórczymi. Przed założeniem ściółki należy umytą i odkażoną posadzkę posypać od 0,25 do 0,50 kg/m2 wapna hydratyzowanego lub superfosfatu. Wilgotna ściółka sprzyja rozwojowi mikroorganizmów chorobotwórczych, dlatego w czasie odchowu brojlerów należy ją na bieżąco podsuszać. U brojlerów przebywających na wilgotnej ściółce, występują często choroby łap, stany zapalne stawów, odleżyny i pęcherze piersiowe, a także po kilku tygodniach odchowu choroby o charakterze metabolicznym. Choroby te o wieloczynnikowej etiologii (niewłaściwy program świetlny, błędy żywieniowe, szkodliwe gazy, wilgotna ściółka), sprzyjają wystąpieniu chorób bakteryjnych i wirusowych.
Nadmierne zawilgocenie ściółki sprzyja intensywnemu rozwojowi mikroorganizmów i zwiększonej emisji szkodliwych gazów, a nadmierne przesuszenie zwiększeniu zapylenia i zmniejszeniu biologicznej aktywności ściółki. Intensywny rozwój mikroorganizmów powoduje też szkodliwy dla starszych kurcząt wzrost temperatury ściółki (przegrzanie). Na zawilgocenie ściółki wpływa niesprawny system pojenia, zbyt cienka warstwa lub zła jakość ściółki, niedostosowanie temperatury brojlerni do potrzeb kurcząt, niedostateczna wentylacja, a także stan zdrowia kurcząt (np. biegunka) lub zbyt duża obsada ptaków na jednostce powierzchni. Przyczyną nadmiernej wilgotności ściółki mogą być też błędy konstrukcyjne budynku, a szczególnie zła izolacja ścian i stropu (punkt rosy).
W celu ograniczenia liczby mikroorganizmów w ściółce i obniżenia jej temperatury, trzeba zmniejszyć wilgotność oraz zmienić pH ściółki z zasadowego na kwaśny. Ogranicza się w ten sposób emisję szkodliwych gazów, poprawia jakość ściółki i tym samym warunki bytowania brojlerów. Wśród materiałów poprawiających warunki środowiskowe w pomieszczeniu dla kurcząt, wymienia się superfosfat (granulowany lub pylisty), który sypie się na ściółkę w zależności od wilgotności w ilości 0,30 do 0,70 kg/m2, a następnie przykrywa warstwą świeżego materiału ściołowego. Zabieg najlepiej przeprowadzić wieczorem, bezpośrednio przed zgaszeniem światła, ażeby uniemożliwić kurczętom zjadanie superfosfatu. Superfosfat nie tylko osusza ściółkę, ale dzięki zmianie pH działa bakteriobójczo i bakteriostatycznie.
Nie bez znaczenia dla zdrowia kurcząt i ograniczenia mikrobiologicznego skażenia ściółki, jest stosowanie probiotyków (głównie bakterii kwasu mlekowego), ograniczających liczbę mikroorganizmów chorobotwórczych. Do absorbentów ograniczających emisję szkodliwych gazów (amoniaku, siarkowodoru, dwutlenku i tlenku węgla) oraz wilgoć, zalicza się między innymi glinokrzemiany i inne. Poza tym w handlu dostępne są różne preparaty bakterio, wiruso- i grzybobójcze przeznaczone do osuszania i odkażania ściółki. Szczególnie skuteczne są preparaty zawierające chloraminę. Szczury i myszy oraz inne zwierzęta dzikie mogą być nosicielami wielu chorób. Należy więc zastosować dobry program zwalczania szczurów i myszy (działania profilaktyczne i eksterminacyjne). Do pomieszczeń z brojlerami nie powinny mieć także dostępu zwierzęta domowe oraz dzikie ptaki.

Postępowanie z jajami wylęgowymi
Na uzyskanie piskląt dobrej jakości ma wpływ wiele czynników, ale przede wszystkim jakość i wartość biologiczna jaj oraz postępowanie z jajami po zniesieniu i w czasie lęgu. Kury reprodukcyjne powinno się utrzymywać w prawidłowych warunkach środowiskowych, z zachowaniem zasad profilaktyki. Ptaki trzeba żywić mieszankami bogatymi w składniki pokarmowe, bez substancji trujących, w tym szczególnie mikotoksyn. Należy zwrócić szczególną uwagę na czystość i bieżące odkażanie gniazd (np. 0,5% roztworem siarczanu miedzi lub 5,0% roztworem formaliny).
Zbiór jaj trzeba przeprowadzać możliwie szybko po zniesieniu, zmniejszając w ten sposób możliwość zakażenia jaj i oddziaływania na jaja wylęgowe niekorzystnych czynników środowiska, takich jak zbyt niska lub zbyt wysoka temperatura w kurniku oraz działanie szkodliwych gazów (amoniaku i siarkowodoru). Bardzo ważne jest higieniczne i krótkie magazynowanie jaj (do 7. dni), w optymalnych warunkach środowiskowych. Temperatura (13 do 15°C) i wilgotność względna (70 do 75%) magazynowania jaj zależą głównie od długości przetrzymywania jaj. Jajom magazynowanym krócej, należy zapewnić wyższą temperaturę i niższą wilgotność. W nowoczesnych komorach lęgowych i klujnikowych stosunkowo łatwo utrzymać prawidłowe warunki lęgu jaj i wylęgu piskląt. Jaja wylęgowe przed nakładem i pisklęta w czasie wylęgu należy koniecznie odkazić. Zabiegi te przeciwdziałają nie tylko chorobom bakteryjnym i wirusowym, ale także chorobom grzybiczym. Szybki wylęg piskląt świadczy o udanym lęgu.
Po wylęgu ocenia się jakość piskląt, przede wszystkim ich masę (co najmniej 34 g), ruchliwość, budowę ciała, zagojenie pępka (niewyczuwalny pępek i woreczek żółtkowy), czystość odbytu, kształt oczu (powinny być okrągłe) oraz gęstość i wybarwienie puchu. Ptaki przeznaczone do produkcji brojlerów dyskwalifikują nie zagojony pępek oraz odwodnienie lub przewodnienie piskląt. Jakość i kondycja piskląt zależą od wartości biologicznej jaj wylęgowych i od przebiegu lęgu. Znaczną rolę odgrywa też genotyp ptaków. Pisklęta umieszcza się w plastykowych opakowaniach, wyścielonych watą drzewną i szczepi przeciwko zapaleniu oskrzeli i rzekomemu pomorowi drobiu, a w przypadku zagrożenia także przeciwko chorobie Mareka. W tym czasie można też zasiedlić przewód pokarmowy ptaków żywymi kulturami niechorobotwórczych („dobrych") bakterii. Transport piskląt do fermy powinien się odbywać klimatyzowanym i dokładnie odkażonym samochodem. W czasie transportu nie wolno piskląt przegrzać lub przeziębić.

Pisklęta na fermie
Wrażliwość ptaków na niekorzystne warunki środowiskowe i zakażenia mikroorganizmami chorobotwórczymi jest największa u piskląt (tj. do 10. dnia życia) i zmniejsza się wraz z wiekiem. Pisklęta reagują na zbyt niską lub zbyt wysoką temperaturę (niedogrzanie, przegrzanie), wahania temperatury i przeciągi, które stanowią czynniki immunosupresyjne, obniżające między innymi odporność ptaków na zakażenia mikroorganizmami chorobotwórczymi. Od 3. tygodnia odchowu do czynników immunosupresyjnych zalicza się zbyt słabą wentylację, w wyniku tego następuje niedobór tlenu i zwiększa się ilość szkodliwych gazów i pary wodnej w powietrzu. W czasie ogrzewania brojlerni może sporadycznie nastąpić nadmierne osuszenie ściółki i z tym związane zbyt duże zapylenie powietrza. Jest to poważne zagrożenie dla kurcząt, ponieważ w takim powietrzu znajduje się dużo mikroorganizmów chorobotwórczych i zarodników grzybów.
Znaczne zagożenie dla wyników odchowu brojlerów stanowi zbyt duża obsada ptaków na jednostce powierzchni. W takiej sytuacji nie da się we właściwy sposób uregulować warunków środowiskowych w brojlerni i dochodzi do wystąpienia czynników stresogennych. Pogorszenie kondycji kurcząt brojlerów następuje też wskutek nadmiernego przyspieszenia wzrostu kurcząt, spowodowanego nieprzestrzeganiem programu świetlnego. Dlatego od 8. dnia życia brojlerów, należy ograniczyć długość dnia świetlnego do 18 godzin, a od 15. dnia do 16 godzin, natomiast moc światła do 3 W/m2 posadzki. Po 22. dniu odchowu przedłuża się stopniowo dzień świetlny do 23. godzin, zaś moc światła do 4 lub 5 W/m2. Zbyt szybko rosnące brojlery cierpią na choroby metaboliczne, a ich zwiększona wrażliwość wpływa często na uzjadliwienie się także mikroorganizmów warunkowo chorobotwórczych. Chorobą związaną między innymi z nadmiernym oświetleniem jest kanibalizm, który nie tylko powoduje bezpośrednie straty ale wywołuje stresy, działające immunosupresyjnie na kurczęta brojlery. Niekorzystne warunki środowiskowe są więc bardzo często czynnikami zmniejszającymi odporność ptaków na choroby.

Żywienie
Do czynników sprzyjających występowaniu chorób bakteryjnych i wirusowych zalicza się też zakłócenia czynności układu pokarmowego. Są one związane z podawaniem paszy złej jakości, zawierającej zbyt mało białka, energii, witamin (szczególnie A, D3, E, C i z grupy B) oraz składników mineralnych. Pogorszenie kondycji kurcząt następuje wskutek podawania mieszanek niedostosowanych pod względem składników pokarmowych, do potrzeb brojlerów w danym wieku. Szczególne zagrożenie stanowią znajdujące się w mieszankach czynniki antyżywieniowe oraz trujące (np. mikotoksyny), a także zbyt duża ilość niektórych składników mineralnych (np. chlorku sodu). Zagrożeniem dla zdrowia kurcząt może też być przedawkowanie witamin, szczególnie rozpuszczalnych w tłuszczach. Niebezpieczeństwo dla kurcząt stwarzają też mieszanki skażone mikroorganizmami chorobotwórczymi. Przy zakupie należy więc zwracać uwagę na postać mieszanki, świadczącej o jej termicznym lub hydrotermicznym przetworzeniu. Zabiegi hydrotermiczne zmieniają strukturę paszy i zmniejszają jej pylistość, a także ułatwiają proces granulowania. Granulat jest przez kurczęta chętnie zjadany i daje większą o 5 do 10% masę ciała. Nowoczesne mieszanki powinny także zawierać przeciwutleniacze, enzymy paszowe, konserwanty i detoksykanty oraz probiotyki lub synbiotyki, a nawet preparaty poprawiające warunki środowiskowe brojlerni.
Śruty zbożowe i inne pasze powinno się podawać w połączeniu z preparatami wieloenzymatycznymi. Poza tłuszczami zwierzęcymi zawierającymi dużo kwasów tłuszczowych nasyconych, należy koniecznie podawać tłuszcze roślinne (oleje), bogate w kwasy tłuszczowe nienasycone. Dodatek kwasu linolowego znajdującego się w oleju sojowym lub słonecznikowym powinien wynosić początkowo 1,3%, później 1%. Ilość śruty sojowej, zawierającej dużo potasu, nie może przekroczyć w mieszance 39% (ilość potasu nie może przekroczyć w mieszance 0,95%).
Wraz z wiekiem zmniejsza się w mieszankach zawartość białka z 21 (24)% do 18 (20)%, a zwiększa ilość energii z 2950 (3010) kcal do 3175 (3225) kcal energii metabolicznej. Spożycie mieszanki przez kurczęta trzeba na bieżąco kontrolować. Mieszanki dla brojlerów powinny zawierać dostateczną ilość aminokwasów lizyny, metioniny, cystyny, tryptofanu, treoniny i argininy. Ważną rolę w żywieniu odgrywają mikroelementy, w tym szczególnie wapń, fosfor przyswajalny, sód i chlor. Kokcydiostatyki podaje się do 5. tygodnia życia (ostatni 6. tydzień jest okresem karencji). Spożycie mieszanki przez brojlery informuje o stanie zdrowia ptaków i o jakości paszy, dlatego konieczne jest codzienne kontrolowanie jej zużycia.

Woda
Bardzo ważne jest podawanie brojlerom dobrej wody pitnej o temperaturze 10 do 12°C i pH 7 do 8,5. Zawartość związków rozpuszczonych w wodzie nie powinna przekraczać 3 g w 1 l wody, a azotanów i azotynów 15 mg w 1 l. Woda nie może również zawierać zanieczyszczeń mikrobiologicznych. Stosunek spożycia paszy do wody wynosi 1 : 1,6-1,8; przy czym wielkość spożycia wody zależy od składników paszy, temperatury wody (im wyższa temperatura wody tym mniejsze jej spożycie) oraz temperatury powietrza i ściółki w brojlerni (im wyższa temperatura powietrza tym większe spożycie wody), a także od zdrowia kurcząt. Brak wody lub zbyt wysoka temperatura wody działają immunosupresyjnie na brojlery. Nadmiar białka lub chlorku sodu, a także wiele chorób, powodują zwiększenie pobierania wody. Dlatego za pomocą wodomierza należy prowadzić codzienną kontrolę spożycia wody przez brojlery i wszelkie usterki w żywieniu i mikroklimacie jak najszybciej usuwać. Do wody można podawać preparaty zakwaszające (np. kwas mlekowy), leki przeciwko chorobom wywołanym przez mikroorganizmy chorobotwórcze, a także wyjątkowo witaminy i mikroelementy.
Wielkim zagrożeniem dla brojlerów jest zanieczyszczenie mineralne lub organiczne wody pitnej, a szczególnie skażenie mikrobiologiczne. W przypadku zmiany smaku i zapachu wody w linii pojenia, trzeba niezwłocznie przystąpić do czyszczenia, mycia i dezynfekcji całego układu. Pozostałości organiczne, sole mineralne (głównie wapń) i bakterie wytwarzające polisacharydy zewnętrzne, tworzą glikokaliks, a ten biofilm w linii pojenia. Biofilm usuwa się za pomocą kwaśnych związków amoniowych, dwutlenku chloru, kwasu nadoctowego lub innych. Następnie płucze się linię pojenia i odkaża.
Jak wspomniano wcześniej w pierwszym dniu życia jeszcze w zakładzie wylęgowym szczepi się pisklęta przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu i zakaźnemu zapaleniu oskrzeli (aerozol wielkocząsteczkowy), a w przypadku zagrożenia także przeciwko chorobie Mareka. W 12. dniu odchowu szczepi się brojlery przeciwko zakaźnemu zapaleniu oskrzeli (aerozol wielkocząsteczkowy), w 21. dniu przeciwko chorobie Gumboro (szczepionka w wodzie do picia), natomiast w 25. dniu po raz kolejny przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu i zakaźnemu zapaleniu oskrzeli (aerozol wielkocząsteczkowy). Można też po pierwszym szczepieniu w zakładzie wylęgowym, podawać w fermie szczepionkę w 14. dniu, przeciwko zakaźnemu zapaleniu oskrzeli (aerozol wielkocząsteczkowy) oraz między 14. a 18. dniem i między 21. a 25. dniem przeciwko chorobie Gumboro (szczepionka w wodzie do picia). Zalecany jest monitoring serologiczny mający na celu określenie poziomu przeciwciał po szczepieniu. Ma to na celu ocenę skuteczności szczepienia i ewentualne wykrycie nowego zakażenia.
W czasie odchowu powinno się prowadzić bieżącą obserwację brojlerów. Na wystąpienie chorób bakteryjnych wskazują między innymi osowiałość ptaków, utrata apetytu i mniejsze pobieranie wody, a także spowolnienie przyrostów. Często występuje kaszel, kichanie, potrząsanie głową, utrudnione oddychanie czy duszność. Charakterystyczne są obrzęki stawów, kulawizny i biegunka. Obserwuje się też zmiany zabarwienia skóry i inne. Następuje zwiększenie padnięć kurcząt brojlerów. Sztuki padłe należy zbierać do szczelnych pojemników kilka razy dziennie (w zależności od liczby padłych kurcząt).
Objawy chorób wirusowych to między innymi apatia kurcząt, uczucie zimna, senność, często duszność i rzężenie. Występują też łzawienie oczu, zmętnienie rogówki, ślepota, chudnięcie i padnięcia kurcząt. Stwierdza się niewyrównanie pokroju i masy ciała ptaków, nastroszone pióra i obrzęki brodawek piór. Występują również galaretowane wysięki, krwawe wylewy i guzy nowotworowe. Mają miejsce porażenia nóg, skrzydeł, szyi i drżenie ciała, a także niepewny chód, niedowłady skoków, przykurcze palców i obrzęki stawów. U kurcząt stwierdza się trudności z pobieraniem paszy i wody. Obserwuje się atrofię bursy Fabrycjusza. Padłe ptaki leżą często z jedną lub dwoma kończynami wysuniętymi do przodu, a liczba ptaków padłych zwiększa się. Wystąpienie przedstawionych objawów wymaga szybkiej reakcji producenta brojlerów oraz pilnej konsultacji z lekarzem weterynarii.
W praktyce konieczne jest właściwe przygotowanie brojlerni przed wprowadzeniem piskląt, a następnie codzienna kontrola warunków środowiskowych oraz spożycia wody i paszy. Należy prowadzić bieżącą obserwację brojlerów, okresowo sprawdzać masę ciała ptaków, rejestrować padnięcia i brakowania osobników nie nadających się do dalszego odchowu. Jest też celowe podawanie preparatów poprawiających zdrowotność kurcząt i warunki środowiskowe odchowu. Dbałość o mikroklimat brojlerni i prawidłowe żywienie ptaków, zapobiega zmniejszeniu odporności (immunosupresji). Zasiedlenie przewodu pokarmowego żywymi bakteriami, zmniejsza zagrożenie bakteriami chorobotwórczymi, stymuluje proces trawienia, zwiększa wykorzystanie paszy i przyrosty masy ciała brojlerów. Korzystnie na ograniczenie liczby mikroorganizmów chorobotwórczych działa też zakwaszanie paszy lub wody. W celu uzyskania dobrych wyników odchowu kurcząt brojlerów trzeba na bieżąco realizować kompleksowy program bioasekuracji. Kilka razy w tygodniu należy przeprowadzać odkażanie brojlerni razem z ptakami (zamgławianie) oraz przestrzegać terminów szczepień. W budynku i przy wjeździe na fermę konieczne jest urządzenie śluzy sanitarnej. Trzeba też ograniczyć wizyty obcych ludzi w fermie i zabezpieczyć brojlernię przed wchodzeniem do środka zwierząt dzikich i domowych.

Tags: brojlery , choroby , choroby drobiu , drób , profilaktyka , wirusy , zdrowie