W ostatnich latach zdecydowanie uległa poprawie jakość pasz. Należy sądzić, że odegrała w tym zasadniczą rolę konkurencja pomiędzy koncernami paszowymi produkującymi również mieszanki w Polsce. Ulegają poprawie także warunki mikrośrodowiskowe w chowie drobiu grzebiącego. Wysoką wydajność produkcyjną kur niosek i dobrą zdrowotność kurcząt brojlerów uzyskuje się przede wszystkim poprzez zachowanie homeostazy między wartością genetyczną kurcząt brojlerów a warunkami środowiskowymi i żywieniowymi.


Podstawowe parametry  mikrośrodowiska dla drobiu
Według profesora Cemy do najważniejszych parametrów środowiska hodowlanego dla drobiu, należy zaliczyć:
☑    czynniki żywieniowe,
☑    procesy technologiczne,
☑    czynniki klimatyczne.
    Wśród czynników żywieniowych w grupie niezakażonych chorób immunosupresyjnych, jednym z ważniejszych jest niewłaściwe żywienie i pojenie drobiu. Doprowadzić ono może do powstania w organizmie ptaków niedoboru bądź nadmiaru niektórych składników odżywczych. Niedobory jak i nadmiary żywieniowe stają się przyczyną licznych zaburzeń przemiany materii. Stanowią problem zdrowotny i ekonomiczno-produkcyjny, szczególnie w chowie wielkostadnym drobiu, w którym błędy żywieniowe stają się bardziej dotkliwe i znacznie częściej popełniane.
    Z obserwacji kliniczno-epizootycznych, prowadzonych na dużych stadach drobiu wynika, że istnieją ścisłe związki między jakością żywienia, a stopniem i dynamiką rozwojową odporności immunologicznej utrzymywanych kur niosek i kurcząt brojlerów.
 
 

Mniej białka to spadek odporności
W badaniu wykazano, że 48 godzinny głód białkowy występujący u brojlerów, prowadzi niezależnie od wyraźnego spadku masy ciała do uszkodzenia układu odpornościowego włącznie (Rys. 1). Objawia się ono zwyrodnieniami i zmniejszeniem narządów limfatycznych oraz obniżeniem syntezy swoistych przeciwciał odpornościowych. Dwudniowy stres żywieniowy ptaków oraz wynikający stąd niedobór białka w organizmie brojlerów powodował wzrost wrażliwości ptaków na zakażenia wywoływane przez pałeczkę drążnicy – Bacterium coli oraz przez inne chorobotwórcze patogeny bakteryjne. W grupie czynników żywieniowych również ważne znaczenie, jak białko mają witaminy. 
 
 
Witaminy –  rola w reakcjach odpornościowych
Z praktycznego punktu widzenia najważniejszym jest immunomodulujące działanie szeregu witamin w zachodzących reakcjach odpornościowych.
    Do witamin o takim i podobnym działaniu należy większość witamin z grupy B oraz witaminy posiadające właściwości przeciwutleniające jak: A, C i E. Potwierdzeniem takiego poglądu jest immunosupresyjny – obniżający – wpływ niedoboru tych substancji witaminowych w organizmie ptaków. Niedobór witaminy z grup B może spowodować zwyrodnienie „grasicy” (Rys. 1). 
    Obniżenie w organizmie ptaków poziomu kwasu pantotenowego, tianiny (B1), ryboflawiny (B2), biotyny, może spowodować spadek zmian serologicznych.
    Kolejno za zaniżenie przeciwciał swoistych odpowiedzialny jest kwas pantotenowy i ryboflawina (B2), za podatność na zakażenia pałeczką salmonelli – tiamina (B1) i ryboflawina (B2).
    W odniesieniu do witaminy „A” najpowszechniej znana jest jej funkcja nabłonkowa oraz udział w kształtowaniu odporności przeciwzakaźnej. Należy podkreślić, że młode ptaki są bardziej wrażliwe na zakażenia bakteryjne niż osobniki dorosłe. Działanie witaminy „E” na układ odpornościowy organizmu ptaków sprowadza się głównie, do wytwarzania odporności przeciwzakaźnej. Stymuluje zachodzące reakcje immunologiczne, współdziałając z selenem. Niedobór witaminy „E” w organizmie u ptaków powoduje obniżenie masy śledziony (Rys. 1).
    Dla ptaków kwas askorbinowy jest substancją endogenną. Jednakże w stanach wywołanego stresu jest on zużywany bardzo szybko i to w ilościach znacznie przekraczających wielkość przebiegającej syntezy. Środowiskiem wyjątkowo stresotwórczym jest chów intensywny ptaków. Mamy wówczas do czynienia z ciągłym deficytem witaminy „C”, zaś niedobór witaminy „C” u ptaków doprowadza do chronicznego obniżenia odporności oraz zwiększa wrażliwość na stresy wywołane przez zachodzące zmiany temperatury mikrośrodowiska i pogarsza warunki chowu.
    Z obserwacji wynika, że pozytywny wpływ na reakcje odpornościowe zachodzące w organizmach ptaków, mają makro- oraz mikroelementy zawarte w paszach dla drobiu. Odnosi się to do cynku (Zn), przy niedoborze którego stwierdzono badaniem anatomo-patologicznym u ptaków zaniki miąższu śledziony, grasicy, a także przyżyciowe osłabienie odporności komórkowej i humoralnej organizmu (Rys. 1).
    Niedobór miedzi (Cu) powoduje osłabienie właściwości obronnych w stosunku do zakażeń pałeczkami Salmonella zaś podwyższenie poziomu miedzi w organizmie działa immunosupresyjnie.
    Siarczan miedzi (CuSO4) ma korzystny wpływ przy zakażeniach wirusowych.
 
 
Szkodliwe oddziaływanie pikrotoksyn zawartych w paszach
Spośród wielu czynników powodujących znaczne straty w produkcji drobiarskiej należy wymienić pasze skażone mykotoksynami. Badania toksykologiczne potwierdzają, że pikrotoksyny są produktami przemiany materii wielu gatunków grzybów toksynotwórczych, występujących w środowisku w liczbie ponad 120 gatunkach.
    Powstawanie mykotoksyn na ziarnach zbóż ma ścisły związek z tzw. chorobami pożniwnymi, z których produkowane są mieszanki paszowe dla zwierząt (pszenica, jęczmień, pszenżyto, owies, rzepak, słonecznik, soja, kukurydza, żyto itp.).
    Proces rozwoju pleśni na ziarnach zbóż określa się mianem „pleśnienia” płodów rolnych, które jest głównie związane ze zbyt wysoką wilgotnością nasion zbóż oraz z niewłaściwym jego przechowywaniem w okresie tuż po zbiorach. Istnieje dostatecznie dużo dowodów, że nawet niskie dawki myko toksyn takich jak: alfa toksyny, ochratoksyny, fuminizyny zearalenon, alternariotoksyny i inne działają toksycznie oraz immunosupresyjnie na organizmy ptaków. Rozpoznanie pikrotoksyn w zbożach, paszach współcześnie można określić badaniem laboratoryjnym, bądź przy pomocy tzw. nosa elektronicznego.
 
 
Wartość temperatury  i wilgotności powietrza w kurnikach
Z pośród podstawowych parametrów mikroklimatu środowiska, podstawowe funkcje spełniają temperatura, wilgotność oraz ruch powietrza w kurnikach (Tab. 1). 
    Od ich wartości zależy łańcuch przemian fizjologicznych, komfort termiczny (strefa obojętności cieplnej), czy ptaki będą narażone na przegrzanie (stres cieplny) lub niedogrzanie i nadmierne ochłodzenie. Szczególnie na niedogrzanie są wrażliwe pisklęta i młode ptaki, gdyż układ termoregulacji fizjologicznie funkcjonuje dopiero po 4 tygodniach ich życia. Zbyt duże obniżenie temperatury w odchowalni odbija się negatywnie na zdrowotność stada (niedogrzanie pogłowia). Jest najczęściej przyczyną przeziębień, co wpływa negatywnie na obniżenie odporności i zdrowotności kurcząt. Drugim ważnym czynnikiem dla odchowu kurcząt jest wilgotność względna, gdy występują skrajne temperatury.

Tags: brojlery , drób , mikrośrodowisko , odory , odporność , zoohigiena