W związku z tym, że koszt paszy stanowi 60-70% wszystkich kosztów produkcji, konieczne jest ciągłe weryfikowanie metod żywienia kurek kierunku nieśnego. Stosowane jeszcze na wielu fermach żywienie kurek do woli sprzyja zatuczeniu ptaków, przyspiesza dojrzałość płciową, zmiejsza produkcję jaj i ich masę, zwiększa koszt żywienia oraz powoduje wzrost śmiertelności i podatności ptaków na różne choroby.

    Właściwy wychów kurek jest podstawowym warunkiem uzyskania dobrych wskaźników produkcyjnych w okresie nieśności. Zasady postępowania z ptakami tworzy się w oparciu o ich właściwości fizjologiczne i predyspozycyjne genetycznie.
    Stwierdzono, że przez pierwsze 3-4 tygodnie życia kurcząt następuje gwałtowny rozwój szkieletu i czterokrotnie zwiększa się masa ich ciała. Następnie między 6. a 10. tygodniem rozwijają się mięśnie, po czym przychodzi kolej na okres powolnego wzrostu trwający do 15.-16. tygodnia wychowu. Przez dalsze 3-4 tygodnie rozwijają się narządy rozrodcze i kurki przygotowują się do rozpoczęcia produkcji nieśnej.
    Wymagania dotyczące masy ciała kurek są różne w zależności od pochodzenia materiału hodowlanego. W okresie wychowu przy żywieniu do woli kurki często osiągają zbyt wysoką masę ciała i są nadmiernie otłuszczone, co nie korzystnie wpływa na ich produkcję jaj w okresie późniejszym. Związki między masą ciała, żywotnością i produkcyjnością są krzywoliniowe i wskazują, że w miarę odchylania się masy ciała ptaków od optimum, wydajność spada coraz bardziej. Zachodzi więc konieczność utrzymywania nie tylko masy ciała stada w pobliżu średniej, lecz także potrzeba wyrównania osobników wewnątrz stada. Im większy bowiem odsetek ptaków w stadzie będzie miał masę ciała w pobliżu lub przekraczającą optimum, tym większa okaże się jego wydajność. Zaleca się, aby ptaki ważyć począwszy od 4.-6. tygodnia raz w tygodniu, a najrzadziej raz na 2 tygodnie. Należy ważyć co najmniej 100 sztuk lub 5% osobników w stadzie.
 
Metody ograniczania paszy kurkom w czasie wychowu
Klasyczną metodą ograniczania paszy kurkom w okresie wychowu jest metoda ilościowa. Polega ona na podawaniu ptakom zmniejszonej o 20 do 30% w stosunku do żywienia do woli dziennej dawki paszy w okresie od 6. do 20. tygodnia życia.
    Odmianą tej metody zwaną „umiarkowaną” jest ograniczanie paszy w okresie od 6 do 15 tyg. życia. „Umiarkowane” ograniczanie paszy zmniejsza jej spożycie w okresie wzrostu o 16%, masę ciała o 11% oraz opóźnia dojrzałość płciową o 6 dni. Nie wpływa ono ujemnie na przeżywalność ptaków i produkcję jaj. Mankamentem natomiast jest konieczność cotygodniowej korekty ilości spożytej paszy przez kurki, a więc pracochłonność metody.
    Modyfikację metody ilościowego ograniczania paszy stanowi tzw. „zamrożenie dawki”. Polega ono na tym, że dzienną dawkę paszy utrzymuje się na stałym poziomie w okresie od 6. do 16. tygodnia życia w oparciu o wielkość spożycia paszy ustaloną w wieku 6. tygodni przez kurki żywione do woli. Jest to metoda prosta i łatwa w stosowaniu. W przeprowadzonych badaniach zamrożenie dawki dziennej do 45 g/szt. zmiejszyło zużycie paszy o 18%, a masę ciała ptaków o 7%, bez ujemnego wpływu na ich przeżywalność.
    Niezależnie od metody ilościowego ograniczania paszy ptaki muszą mieć swobodny dostęp do niej, gdyż w przeciwnym razie niektóre z nich spożywają jej zbyt mało, co wpływa niekorzystnie na nieśność i masę ciała.
    Poza ilościowymi metodami ograniczania paszy praktykowane są metody zmian jakości jej składu, np. przez ograniczenie poziomu białka, aminokwasów, energii, witamin i związków mineralnych. W wielu badaniach stwierdzono, że ograniczenie ilości białka w paszy grower do 12%, istotnie zmiejsza tempo wzrostu kurek oraz redukuje koszt paszy. Są też wyniki badań wskazujące, że kurki typu nieśnego mogą być z powodzeniem wychowywane od jednodniówki do 19. tygodni na paszy zawierającej stały poziom białka, tj. 14%, bez ujemnego wpływu na późniejszą wydajność nieśną. Konieczne jest jednak przy tym zapewnienie wymaganego udziału najistotniejszych aminokwasów, tzn. lizyny i metioniny.
    Stosowany jest także program odwróconych poziomów białka, w którym zazwyczaj ilość białka wynosi 21% w paszy starter i 16% w paszy grower. Odwrócenie tych proporcji zmniejsza zużycie paszy o 10% i masę ciała kurek o 9%. Jednak przy słabej jakości jednodniówek użycie niskobiałkowej mieszanki w pierwszych 4. tygodniach życia może spowodować zwiększoną śmiertelność.
    Jedną z metod ograniczania żywienia jest skarmianie oddzielnie pasz białkowych i energetycznych. Uważa się bowiem, że ptaki mają zdolność wybierania przede wszystkim tych składników, które są im w danym momencie najbardziej potrzebne. Jest to metoda z pewnością zasługująca na uwagę, m. in. z powodu oszczędności związanych z mieszaniem pasz, ale okazała się pracochłonna i skomplikowana.
    Niekiedy stosuje się metodę rozrzedzania składników paszowych przez włączenie do dawki paszowej zwiększonej ilości błonnika aż do 15-20% w okresie od 6. do 20. tygodnia życia kurek. Przy tej metodzie stwierdza się większą późniejszą produkcję jaj i lepsze wykorzystanie paszy, ale wzrasta jej objętość, koszt transportu i składników zawierających włókno.
 
Porównanie sposobów ograniczonego żywienia w czasie wychowu kurek
Celem przeprowadzonych badań było porównanie wpływu różnych metod ograniczania żywienia w okresie wychowu kurek na tempo wzrostu, zużycie i wykorzystanie paszy, śmiertelność i masę jaj.
    W wieku 6 tygodni kurki Leghorn przydzielono losowo do 5. grup:

• I – kontrolna,
• II – niski poziom białka (NB),
• III – niski udział energii (NE),
• IV – bez paszy 2 razy w tygodniu (2BP),
• V – żywiona codziennie z ograniczeniem (ŻCO).

    Niezależnie od sposobu żywienia grupy II do V otrzymały tylko 70% dawki ptaków z grupy kontrolnej, które żywiono do woli. W grupie IV kurki pobierały paszę przez 5 dni w tygodniu (poza wtorkiem i czwartkiem). Ilość codziennie ograniczanej mieszanki paszowej dla ptaków z grupy V ustalono na podstawie jej spożycia w grupie I w poprzednim tygodniu. Okres ograniczania składników mieszanki lub całej mieszanki paszowej trwał od 6. do 20. tygodnia życia kurek. Skład diety stosowanej w okresie wychowu ptaków przedstawiono w tabeli 1.

    W okresie nieśności wszystkie ptaki żywiono do woli typową mieszanką paszową. Kurki utrzymywano w klatkach w okresie wychowu (10 szt. w klatce) i nieśności (1 ptak w klatce).
    Jaja oceniano przez 3 kolejne dni każdego ósmego tygodnia począwszy od 28. tygodnia życia ptaków. Analizowano uzyskaną liczbę jaj bardzo dużych (64-70 g) i ekstra dużych (>70 g).
    Przyrost masy ciała od 6. do 14. tygodnia życia kurek okazał się istotnie mniejszy tylko w grupie V, tj. przy żywieniu codziennym z ograniczeniem (tab. 2).

Ograniczanie ilości paszy lub składników pokarmowych poprzez skarmianie mieszanki o niskim poziomie energii (NE) lub żywienie ptaków tylko 5 razy w tygodniu (2BP) albo codzienne z ograniczeniem (ŻCO) istotnie obniżyło przyrost masy ciała w okresie od 14. do 20. tygodnia życia. Najbardziej efektywny, pod względem zmniejszenia przyrostów masy ciała okazał się sposób ŻCO, natomiast najmniej – NB.
    Kurki otrzymujące dietę o niskim udziale energii (NE) zjadały istotnie więcej paszy w przeliczeniu na ptaka dziennie i istotnie gorzej ją wykorzystywały w okresie wychowu niż ptaki kontrolne. Zastosowanie paszy o niskim poziomie białka nie miało wpływu na jej spożycie i wykorzystanie. Ptaki z grupy IV – żywione 5 dni w tygodniu spożywały istotnie mniej paszy dziennie w przeliczeniu na sztukę i istotnie gorzej ją wykorzystywały pod koniec okresu wychowu w porównaniu z osobnikami z grupy kontrolnej. Oszczędność paszy bez równoczesnego, ujemnego wpływu na jej wykorzystanie miała miejsce tylko w przypadku grupy V. Śmiertelność kurek w okresie wychowu była we wszystkich grupach podobna.
    Od 20. do 68. tygodnia życia ptaki we wszystkich grupach doświadczalnych miały skłonność do zjadania większej ilości paszy niż w grupie kontrolnej, bez istotnego wpływu na masę jaj. Znosiły też statystycznie nieistotnie więcej jaj dużych niż osobniki kontrolne.
    Nie odnotowano różnic między grupami ani w procencie nieśności ani w śmiertelności.
    Badania wykazały, że żywienie codzienne z ograniczeniem w okresie wychowu (grupa V) pozwoliło na uzyskanie lepszych wyników dotyczących masy ciała, zużycia pazy i nieśności, niż inne sposoby skarmiania paszy.
 
„Odwrócony” program podawania  białka kurkom typu nieśnego  w trakcie wychowu
W Sztokholmie wykonano badania oceniające wpływ „odwróconego” programu podawania białka kurkom nieśnym w okresie wychowu, tj. od 1. do 20. tygodnia życia, na wyniki produkcyjne uzyskane w okresie os 21. do 69. tygodnia życia.
    W programie „odwróconym” ptaki od 1. do 11. tygodnia życia otrzymywały dietę zawierającą zaledwie 12% białka surowego, natomiast w okresie od 12. do 15. tygodnia wychowu poziom tego składnika zwiększono do 16%, a potem wynosił on 19%. Ten eksperymentalny program żywienia kurek porównywano z dwoma programami standardowymi (grupy kontrolne).
    W doświadczeniu 1. kurki wychowywano na podłodze. Ptaki z grupy kontrolnej skarmiano do 3. tygodnia życia paszą z 19% udziałem białka surowego, a potem z 14%.
    Doświadczenia 2. prowadzono w klatkach. Ptaki kontrolne z okresie od 1. do 4. tygodnia życia karmiono mieszanką zawierającą 19% białka, a potem – do końca okresu wzrostu – 15% białka.
    Stwierdzono, że przez stosowanie „odwróconego” programu podawania białka uzyskano oszczędności rzędu 0,5 kg paszy na kurkę w doświadczeniu 1. i 1,5 kg – w doświadczeniu 2. W 21. tygodniu życia kurki żywione według tego programu były w doświadczeniu 1. i 2. odpowiednio o 150 i 250 g lżejsze niż ptaki kontrolne. Jedyną statystycznie istotną różnicą stwierdzoną w okresie nieśności okazała się niższa o 1,5 g średnia masa jaj uzyskanych od niosek z grup doświadczalnych w porównaniu do ptaków kontrolnych.
    Mimo znacznej ilości badań nie udało się uzyskać jednolitych wyników wskazujących na przewagę któregoś systemu ograniczonego żywienia kurek nieśnych w okresie wychowu. W dużej ilości przypadków stosowane programy zmniejszonego żywienia nie miały istotnego wpływu na nieśność kur, średnią oraz łączną masę zniesionych jaj. Rezultaty przeprowadzonych badań potwierdziły jednak istnienie współzależności między wielkością reakcji na ograniczone żywienie a linią kurek.
    Zastosowanie ostrej restrykcji paszy kurkom nieśnym we wczesnym okresie życia we wszystkich ocenianych przypadkach opóźniło początek nieśności i spowodowało zwiększenie masy jaja. Wczesne ograniczanie paszy nie miało na ogół wpływu na tempo nieśności i łączną produkcję jaj oraz wykorzystanie paszy na jedno zniesione jajo, natomiast wykorzystanie paszy na jednostkę przyrostu masy ciała okazało się lepsze.
 
    W podsumowaniu należy stwierdzić, że kurki żywione w sposób ograniczony, przynoszą większy dochód. Wynika to ze zwiększonej liczby jaj dużych i zmniejszonego zużycia paszy w okresie wychowu.

Tags: chów drobiu , drób , hodowla drobiu , nioski , ograniczanie paszy , żywienie , żywienie drobiu