Bardzo ważnym czynnikiem decydującym o uzyskaniu dobrych wyników lęgu jest dobra jakość jaj wylęgowych. Należy je starannie przesortować, odrzucając jaja brudne, z cienką skorupką lub zdeformowane. Ponieważ z jaj skrajnie małych lub zbyt dużych osiąga się gorsze wyniku lęgu, szczególnie starannie powinno się sortować jaja od stad bardzo młodych i starszych.

    Istotne znaczenie ma kontrolna ocena próbek jaj przy dostawie do zakładu wylęgowego, w celu wczesnego wykrycia ewentualnych problemów występujących na fermie. Podwyższona liczba jaj brudnych i źle ułożonych wskazuje na błędy popełnione przez personel. Duży udział stłuczek może wynikać z problemów żywieniowych lub złej techniki zbioru jaj. Jeśli jaja wylęgowe przechowuje się przez jakiś czas przed nakładem w magazynie na fermie, należy zapewnić im odpowiednią temperaturę i wilgotność względną. Okres od zniesienia jajka do nałożenia do aparatu określa się bowiem jako tzw. krytyczną fazę w rozwoju zarodka. W tym czasie podział komórek zarodka musi zostać na kilka dni przerwany i ponownie podjęty po nakładzie do aparatu. Warunki przechowywania jaj powinny być takie, aby zarodki nie uległy uszkodzeniu lub osłabieniu, co powoduje obniżenie wyników lęgu.
 
 
Żywienie
Podstawowym celem reprodukcji kur mięsnych jest uzyskanie odpowiedniej liczby kurcząt brojlerów odznaczających się możliwie najszybszym tempem wzrostu. Ta cecha kur mięsnych przysparza jednak sporych kłopotów przy prowadzeniu stad rodzicielskich i zmusza do wprowadzenia wczesnych ograniczeń ilości paszy spożywanej przez kurczęta. 
    W latach 50-tych ograniczone żywienie mięsnych stad rodzicielskich rozpoczynano od 7. tygodnia życia. Poprzez selekcję linii hodowlanych na szybkie przyrosty masy ciała i efektywne wykorzystanie paszy ulega zmianie także szybkość wzrostu ptaków rodzicielskich. Z tego względu zaczęto zalecać wcześniejsze ograniczenie paszy, tj. już w 2.-3. tygodniu życia ptaków. Tylko w taki sposób przez cały okres wychowu można uzyskać liniowy przebieg wzrostu – większe odstępstwa świadczą o występowaniu czynników stresowych i niespecyficznych chorób, jak zaburzenia żołądkowe i zapalenie stawów.
    Nowa wiedza fizjologiczna dowodzi, że tylko przez wczesną restrykcję paszy oraz optymalną i zsynchronizowaną stymulację programem świetlnym można uniknąć błędów w hormonalnym sterowaniu nieśnością. Istotne znaczenie mają także niedoceniane często zmiany w codziennym rytmie rutynowych prac i niewłaściwe dostosowanie do wydajności ptaków i ilości podawanej im paszy, które mogą doprowadzić do problemów produkcyjnych. Szczególnie na początku nieśności skarmialność paszy często waha się między niedostatecznym i nadmiernym zaopatrzeniem energetycznym organizmu. Na podstawie wielu badań stwierdzono, że zarówno energetyczny niedostatek, jak i nadmiar wpływa negatywnie na wydajność (Tab. 1).
    Zbyt wysoka dawka energii oddziaływuje na nieśność pośrednio poprzez masę ciała i nadmierne otłuszczenie ptaków.
    W celu zapewnienia wysokiej produkcji i jakości jaj wylęgowych, kury w stadach hodowlanych należy żywić według następującego systemu:
1.    Żywienie co drugi dzień trzeba wprowadzić w pierwszym tygodniu życia ptaków.
2.    Żywienie co drugi dzień należy stosować do czasu aż podawana ptakom podwójna dawka zrówna się z dawką przewidzianą do skarmiania w okresie szczytu nieśności. Potem można już kury żywić w systemie 5:2 (5 dni pasza – 2 dni owies).
3.    Żywienie 5:2 powinno się prowadzić do czasu aż podawana dawka paszy osiągnie wielkość dawki planowanej w okresie szczytu nieśności. Następnie można już przejść na karmienie codzienne.
4.    Do czasu osiągnięcia przez stado 5% nieśności wielkość dawek ustala się w oparciu o krzywą masy ciała kur. W czasie wychowu zaleca się przyrost masy ciała kurek od 80 do 120 g tygodniowo. W efekcie, w chwili rozpoczęcia produkcji jaj kury osiągają odpowiednią masę ciała do znoszenia jaj o pożądanej wielkości. W początkowym okresie nieśności wielkość dawek paszowych należy zwiększać tak, aby dostarczać nioskom odpowiednią ilość składników pokarmowych potrzebnych do produkcji dobrej jakości jaj wylęgowych, a jednocześnie nie dopuścić do nadmiernych przyrostów masy ciała.
    Poniżej przedstawiono propozycję obliczania dawek paszowych w tym okresie:
–    ilość paszy, o którą powinno się zwiększyć dawkę wylicza się w oparciu o dawkę paszy podawanej przy 5% nieśności (dawka podstawowa) i dawkę przewidzianą w szczycie nieśności (dawka maksymalna). Od dawki maksymalnej odejmuje się dawkę podstawową.
–    uzyskaną różnicę dzieli się przez 5, a otrzymany wynik stanowi wartość, o którą trzeba zwiększyć dawkę paszy przy każdym wzroście nieśności o kolejne 5%. Procent nieśności wylicza się codziennie i gdy stwierdzi się wzrost produkcji o 5% w stosunku do poziomu wydajności przy poprzedniej podwyżce ilości paszy, już następnego dnia należy podawać dawkę zwiększoną. Nigdy nie obniża się dawek paszy na początku nieśności. Stosując tę metodę, do dawki maksymalnej powinno się dojść przy 30% nieśności.
    Bardzo duże znaczenie dla mięsnych kur rodzicielskich ma pora podawania paszy. Wszelkie zmiany w porze karmienia kur mogą doprowadzić do poważnych problemów. Zaleca się, aby pasza była podawana na początku dnia świetlnego lub odpowiednio później, np. 8 godzin od początku czasu oświetlenia. Pozwala to na uniknięcie znoszenia jaj na ściółce. Z niektórych badań wynika, że przesunięcie pory karmienia z rana na popołudnie może doprowadzić do wyraźnego spadku nieśności. Podobne efekty wy-stępują także przy innych zmianach w codziennym rytmie pracy (dotyczy to również zmiany personelu).
    Chcąc uzyskać dobre rezultaty żywienia nie można zapominać o wodzie. Bez dostatecznej ilości wody ptaki nie mogą wykorzystywać właściwie witamin zawartych w diecie, dlatego w stadach hodowlanych nie powinno się jej ograniczać w okresie nieśności.
    Dostawy paszy na fermę muszą być tak zaplanowane, aby w silosach nie przebywała ona dłużej niż 10 dni. Jest to szczególnie ważne, gdyż w wysokich temperaturach witaminy ulegają szybkiemu rozkładowi.
 
 
Kontrola stresu
Stado należy ciągle obserwować i szczególnie dbać o to, aby ptaki nie były narażone na stresy i pasożyty. W przeciwnym wypadku są one nerwowe i często chorują na zapalanie jelit. Bardzo istotne jest to w okresie wychowu w dniach, w których stado nie otrzymuje paszy.
    Ptaki należy żywić uwzględniając warunki środowiskowe i produkcję. W przypadku obniżenia się temperatury, trzeba zwiększyć odpowiednio dawkę paszową w celu zaspokojenia zmienionych w tych warunkach potrzeb bytowych i produkcyjnych ptaków. W okresie chłodów kurki żywione systemem „co drugi dzień” gromadzą się w jednym miejscu w celu wzajemnego ogrzania się, w wyniku czego zdarzają się często przypadki uduszenia ptaków. Dla uniknięcia tych strat zaleca się wówczas zmianę systemu żywienia na codzienne. Ptakom podaje się połowę dotychczas skarmianych dawek systemem „co drugi dzień” lub nawet nieco zwiększone dawki paszowe. Korzystniejsza jest bowiem nieznaczna nadwaga kurek niż narażenie ich na uduszenie. W okresach chłodów wskazane jest żywienie ptaków wieczorem, gdyż zapas energii zawarty w paszy zmagazynowanej w wolu będzie je chronił przed zimnem w nocy.
    W okresie upałów zaleca się podawanie paszy ptakom wcześnie rano lub wieczorem, gdy temperatura jest stosunkowo niska. W systemie ograniczonego żywienia zdarza się bowiem, że kury walczą o dostęp do paszy, co przy wysokiej temperaturze otoczenia może stać się przyczyną stresu cieplnego i niewydolności serca. Zjawisko to występuje zwłaszcza u osobników ciężkich.     
    W dni bez paszy zaleca się rozsypywać na ściółce ziarno. Korzyści z jego skarmiania są następujące:
–    ptaki stają się bardziej ruchliwe, co pozytywnie wpływa na rozwój nóg i zdrowotność,
–    nocą podczas chłodów i w dni bez paszy kury nie skupiają się w jednym miejscu,
–    ściółka jest w lepszym stanie, w wyniku ciągłego rozgrzebywania jej przez ptaki,
–    rozproszenie nudy w dni bez paszy i ochrona przed pojawieniem się szkodliwych nawyków, jak np. wydziobywanie piór.
    Podczas szczepienia, zwłaszcza drogą iniekcji ptaki przeżywają stres, co może spowodować obniżenie przyrostów masy ciała. Aby temu zapobiec, wskazane jest w dniu szczepienia zwiększenie dawki paszowej o około 10%. Następnego dnia można skarmiać około 5% paszy więcej, po czym powrócić do dawki żywieniowej stosowanej przed szczepieniem. Środkiem przeciwstresowym jest witamina E podawana ptakom w wodzie pitnej przez 3 dni (w dniu szczepienia, dzień przed i po szczepieniu).
    Nie wolno dopuszczać do nadmiaru kogutów na początku nieśności. W wyniku selekcji i brakowania w 20. tyg. życia na 100 kur powinno przypadać od 8,5 do 9 kogutów w zależności od linii ptaków.
 
 
Jakość skorup
Jedną z podstawowych przyczyn obniżania się ilości jaj wylęgowych wraz z wiekiem kur jest pogorszenie się jakości skorupy. Fakt ten tłumaczy się tym, że wzrasta masa jaj, a zmniejsza się grubość skorupy, nieznacznie natomiast zmienia się na przestrzeni okresu produkcji absorpcja wapnia. Prawdopodobnie ma tu także znaczenie poziom białka w paszy. Stwierdzono, że ograniczenie podaży białka zapobiega pogorszeniu się jakości skorupy, ale jednocześnie wpływa na poziom nieśności, powodując jej spadek.
    Bardzo ważne jest stałe kontrolowanie jakości skorupy i ilości stłuczek. Kury muszą otrzymywać w diecie dobrze zbilansowane związki mineralne. Szczególnie ważny dla jakości skorup jest stosunek Ca: P. Najlepiej paszę podawać ptakom pół godziny po zapaleniu światła. Nioskom trzeba zapewnić spokój, dlatego zaleca się usuwanie ze stada, na bieżąco, bardzo agresywnych kogutów oraz szybką wymianę wszelkich zepsutych, migoczących żarówek, które denerwują kury. W celu zmniejszenia nadpobudliwości ptaków można podawać w wodzie DL-metioninę. Przy spadku nieśności zaleca się usunięcie części kogutów. Samce z obecnych linii hodowlanych są na tyle aktywne, że możliwe jest zmniejszenie stosunku płci do poziomu poniżej 1:10. Ogólnie uważa się, że w poszczególnych okresach życia wystarcza następujący procent kogutów w stadach rodzicielskich kur mięsnych:
➣    od 23. do 25. tygodnia → 7,5-9,0
➣    od 35. do 45. tygodnia życia → 7,0-3,5
➣    od 46. do 60. tygodnia życia → 6,5-3,0
    Gniazda w kurniku nie mogą być przechylone, gdyż zwiększa to możliwość tłuczenia jaj przez kury przy wchodzeniu i wychodzeniu. Również rzędy powinny być prosto ustawione.
 
 
Postępowanie z jajami
Nieodpowiednie postępowanie z jajami wylęgowymi powoduje znaczne pogorszenie ich jakości. Mycie jaj stwarza niebezpieczeństwo ich zakażenia krzyżowego. Należy więc skoncentrować wszelkie wysiłki na produkcji czystych jaj wylęgowych. Jeśli więcej niż 2 cm2 powierzchni skorupy jest brudne, nie wolno przeznaczać takiego jaja do wylęgu.
    W ciągu 6 godzin po zniesieniu jajo wylęgowe powinno zostać schłodzone do temperatury poniżej 21°C. W magazynie jaj wymagana jest odpowiednia cyrkulacja powietrza, zapobiegająca poceniu się jaj. Temperatura i wilgotność względna powietrza zależą od czasu przechowywania jaj w magazynie. Przy przechowywaniu poniżej 10. dni temperatura powinna wynosić 17-20°C, a wilgotność 65-75%, przy dłuższym przechowywaniu natomiast odpowiednio 15-18°C i 75-80%.
    Najlepsze wyniki lęgu uzyskuje się z jaj 3-7 dniowych, po 7. dniach wylęgowość trochę się obniża, natomiast po 10. dniach następuje gwałtowne pogorszenie wylęgowości.
    Możliwość uzyskania znacznej poprawy jakości produkowanych jaj wylęgowych, powinna skłaniać producentów do przestrzegania wszystkich poruszonych w artykule zasad managmentu.

Tags: drób , hodowla drobiu , jaja , nioski , wylęgi