| Efektywność stosowania kwasu 3-hydroksy-3-metylomasłowego (HMB) w produkcji zwierzęcej |
 |
 |
 |
| Hodowca Drobiu | |||
| Wpisany przez Monika Michalczuk, Anna Siennicka Zakład Hodowli Drobiu SGGW | |||
|
Obecnie zaleca się stosowanie w mieszankach paszowych bezpieczniejszych dodatków, zapewniających prawidłową równowagę mikrobiologiczną w przewodzie pokarmowym oraz pozwalających na obniżenie zużycia paszy na jednostkę przyrostu masy ciała (Tschirch, 2000). Od wielu lat prowadzone są badania na temat pozytywnego wpływu kwasu 3-hydroksy-3- metylomasłowego (HMB) na wyniki produkcyjne i odporność zwierząt. Po raz pierwszy kwas ten został opisany przez Nissena i wsp. w 1990 roku. Kwas 3-hydroksy-3-metylomasłowy znajduje zastosowanie w produkcji zwierzęcej, sporcie, medycynie. Maślan sodowy i jego pochodne są wykorzystywane w terapii leczenia nowotworów, anemii oraz jak niektórzy uważają jest „cudownym” suplementem wspomagającym odchudzanie.Wiadomo, że jest metabolitem leucyny i jej pochodnej kwasu 2-oksoizokapronowego (KIC), który w mitochondriach komórek przy udziale enzymu dehydrogenazy utlenia się do izowalerylo-CoA, a ten w wyniku wielu reakcji ostatecznie przybiera postać ciał ketonowych. Inna droga przekształceń zachodzi w cytozolu komórek i polega na oksydacji KIC do kwasu HMB przy udziale dioksygenazy KIC (Van Koevering i Nissan, 1992; Nissen, 1994). Wykazano, że z ogólnej puli KIC znajdującego się w wątrobie tylko 5-10% podlega cytozolowemu przekształceniu do HMB pod wpływem dioxygenazy KIC. Pozostałe 90-95% jest spalane w mitochondriach (rys. 1). Fizjologiczne stężenie HMB w osoczu waha się w przedziale od 1 do 4 µM, ale może wzrastać aż 10-krotnie przy podawaniu paszy wzbogaconej w leucynę (Zhang i wsp., 1993).  Jak działa HMB? W odróźnieniu od innych kwasów organicznych, kwas masłowy, oprócz zdolności przeciwbakteryjnych, poprawia również wchłanianie składników pokarmowych w jelicie cienkim (Schwarzer i Tworek, 2006). Stanowi m.in. źródło energii dla komórek śluzówki jelit, stymuluje różnicowanie enterocytów, zmniejsza ilość uszkodzeń DNA w enterocytach, poprawia wydzielanie trzustkowe, sekrecję enzymów trawiennych. … na brojlery… Badania przeprowadzone na kurczętach brojlerach Cobb 500 żywionych mieszanką z dodatkiem 0,1% kwasu 3-hydroksy-3-metylomasłowego w mieszance starter i 0,075% w mieszance grower wykazały pozytywny wpływ stosowania preparatu na wyniki produkcyjne (Michalczuk i wsp. 2003). W pierwszym okresie odchowu (1-25 dzień życia) średnia masa ciała kurcząt była wyższa o 60 g w porównaniu z masą ciała kurcząt w grupie kontrolnej, natomiast w końcowej masie ciała kurcząt różnice te wynosiły około 10 g. Natomiast Smulikowska i wsp., (2008) również w badaniach na kurczętach brojlerach Cobb nie stwierdzili istotnie statystycznych różnic w wynikach odchowu z zastosowaniem otoczkowanego maślanu Na w diecie. … na nioski… Snopkiewicz, (2001) i Michalczuk i wsp., (2003) zaobserwowali korzystny wpływ zastosowanego preparatu na przeżywalność kurcząt w całym okresie odchowu. Potwierdzają to badania Nissan’a i wsp. (1994) oraz Ostaszewskiego i wsp. (1998), którzy sugerują, że obniżenie śmiertelności brojlerów związane jest z poprawą funkcjonowania systemu immunologicznego u młodych ptaków. Wykazano również zmniejszenie zużycia paszy na 1 kg przyrostu masy ciała, co jest zgodne z badaniami innych autorów (Nissan i wsp., 1994, Schwarzer i Tworek, 2006). … i inne zwierzęta Korzystny wpływ wprowadzenia maślanu sodu do mieszanek dla niosek zaobserwował w swoich badaniach Nollet i wsp., (2002). Wyniki produkcyjne, tj. nieśność w stadzie niosek ISA Brown wzrosła o 3,7 % w porównaniu z grupą nie otrzymującą tego preparatu, średnia masa jaj nie uległa zmianie, natomiast zwiększyła się ich dzienna produkcja oraz zmalało zużycie paszy. Liczne badania potwierdzają pozytywny wpływ HMB na zdrowotność i uzyskane wyniki produkcyjne u zwierząt (Nonnecke i wsp., 1991; Pietrzak i wsp., 2005). Działanie kwasu masłowego na wzmocnienie systemu odpornościowego obserwuje się u prosiąt, owiec, kurcząt, gęsi i ryb. Wyniki badań przeprowadzone na gęsiach biłgorajskich, którym podano preparat HMB do mieszanki treściwej w ilości 10 g na kg paszy wykazały pozytywny wpływ preparatu na intensywność nieśności, wskaźnik zapłodnienia i wylęgowość piskląt. Stwierdzono, że kwas 3-hydroksy-3-metylomasłowy ma istotny wpływ na nieswoiste komórkowe i humoralne mechanizmy obronne u gęsi (Puchajda i wsp., 2006). U zwierząt intensywnie trenowanych, np. u koni, wykazano, że HMB zwiększa ich wydolność, działa ochronnie na mięśnie, zwiększa stężenie glukozy we krwi (Sandberg i wsp., 1997). Poza tym obniża zawartość mocznika, jednocześnie obserwuje się lepsze wykorzystanie białka i aminokwasów przez tkanki i ich wolniejszy rozpad (Ostaszewski, 1998). U bydła i u owiec stwierdzono poprawę jakości mięsa oraz mniejszą zawartość tkanki tłuszczowej w tuszy, inne wyniki otrzymano w badaniach przeprowadzonych na kurczętach brojlerach. Uzyskano wzrost otłuszczenia od 3 do 5 g, stosując ten preparat w dawce żywieniowej (Rajewska, 2001; Snopkiewicz, 2001 i Michalczuk i wsp., 2003). Właściwości mięsa pozyskiwanego od drobiu HMB Wyniki oznaczeń składu chemicznego i właściwości fizykochemicznych mięsa brojlerów kurzych żywionych preparatem Na-Butyrate, którego głównym składnikiem jest kwas 3-hydroksy-3-metylomasłowy wskazały na pogorszenie jakości przetwórczej produktu (Pietrzak i wsp., 2005). Stwierdzono, że mięso od tych kurcząt charakteryzowało się gorszymi właściwościami technologicznymi (niższa wodochłonność i największa ilość wycieku termicznego) w porównaniu z grupą kontrolną. Największą zawartością białka i najmniejszą zawartością tłuszczu charakteryzowały się mięśnie piersiowe, natomiast w mięśniach nóg zaobserwowano większą zawartość tłuszczu. Smolińska i wsp. (2003) podają, że dodatek kwasu 3-hydroksy-3-metylomasłowego do paszy dla kurcząt brojlerów obniżył istotnie zawartość cholesterolu w mięśniach piersiowych i nóg w porównaniu z grupą kontrolną. HMB jest związkiem, który wykazuje wielorakie działanie na organizm: ☑ zapobiega przed utratą cennego białka, ☑ zwiększa stężenie glukozy, ☑ zmniejsza zawartość tłuszczu w tkankach, ☑ przyśpiesza tempo wzrostu, ☑ poprawia jakość mleka przez zwiększenie zawartości tłuszczu, ☑ wzmacnia system odpornościowy i zapobiega chorobom, ☑ obniża śmiertelność. Spośród wielu kwasów organicznych, dostępnych na rynku, kwas 3-hydroksy-3-metylomasłowy znajduje zastosowanie w produkcji zwierzęcej, sporcie, medycynie. Maślan sodowy i jego pochodne są wykorzystywane w terapii leczenia nowotworów, anemii oraz jak niektórzy uważają jest „cudownym” suplementem wspomagającym odchudzanie.
|
