Reforma Wspólnej Polityki Rolnej, która jest wdrażana w starych państwach członkowskich Unii Europejskiej od 2005 roku, wprowadziła między innymi powiązanie otrzymywania płatności bezpośrednich i płatności specyficznych dla określonych kierunków produkcji z obowiązkiem spełniania określonych standardów przez gospodarstwo zwanych minimalnymi wymogami wzajemnej zgodności (cross-compliance) (Hodowca Trzody Chlewnej 1-2009: 42-44).

 Poniżej przedstawiono szczegółowe wymogi minimalnych warunków prowadzenia produkcji rolniczej w zakresie utrzymania świń. Jednym z warunków prowadzonej produkcji jest zakaz stosowania w chowie i hodowli zwierząt praktyk powodujących cierpienie świń lub ich trwałe okaleczenie (dozwolone jest wykonywanie niektórych zabiegów jedynie w przypadku krótkotrwałego cierpienia i zranienia np. zabiegi weterynaryjne). Świnie utrzymywane w budynkach inwentarskich, powinny być minimum raz dziennie kontrolowane (np. podczas codziennej obsługi zwierząt). Zwierzęta gospodarskie należy żywić paszą zgodnie z ich zapotrzebowaniem na składniki pokarmowe. Pasza powinna być zadawana minimum raz dziennie. W przypadku utrzymywania świń grupowo i żywienia dawkowanego, należy zapewnić wszystkim zwierzętom jednoczesny dostęp do skarmianej paszy. Oprócz powyższych warunków, świnie muszą mieć stały dostęp do wody (nie dotyczy to prosiąt do 2 tygodnia życia). W tabeli 1 i 2 zamieszczono minimalne powierzchnie przypadające na jedną sztukę w zależności od sytemu utrzymania.

 Lochy należy utrzymywać grupowo w okresie między 4 tygodniem po pokryciu do 1 tygodnia przed planowanym wyproszeniem. Pojedynczo można utrzymywać jedynie lochy w okresie między 4 tygodniem po pokryciu do 1 tygodnia przed spodziewanym wyproszeniem, w przypadku gospodarstw utrzymujących mniej niż 10 loch oraz w gospodarstwach, powyżej tej granicy w budynkach oddanych do użytku przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w UE (okres przejściowy do 31.12.2012 r.). W przypadku utrzymania loch w grupie mniejszej niż 6 sztuk podaną powyżej powierzchnię należy zwiększyć o 10%, zaś w przypadku grupy powyżej 40 sztuk wymaganą powierzchnię można zmniejszyć o 10% (tab. 3).

Wymienione powierzchnie staną się obowiązujące od dnia 1 stycznia 2013 dla budynków oddanych do użytku przed 1 stycznia 2003 roku. Bez względu na liczebność grup macior konieczne jest by 1,30 m2 ww. powierzchni stanowiło podłoże lite. Na powierzchni tej (1,30 m2) otwory odpływowe nie mogą stanowić więcej niż 15%. Dla loszek lita powierzchnia podłoża musi wynosić minimum 0,95 m2, a otwory odpływowe nie więcej niż 15% tej powierzchni. W tabeli 4 przedstawiono szerokości beleczek i otworów w podłogach szczelinowych dla poszczególnych grup zwierząt.

 Niewątpliwie bardzo ważnym elementem w procesie produkcyjnym jest zapobieganie agresji u świń utrzymywanych grupowo. Odpowiedni dobór grup świń wpływa korzystnie na zachowanie w stadzie spokoju i dodatnio wpływa na uzyskiwane wyniki produkcyjne. Zgodnie z wymogami zapewnienia dobrostanu, konieczne będzie także zapewnienie świniom stałego dostępu do materiałów absorbujących ich uwagę. Wszystkie świnie powinny mieć zapewniony stały dostęp do „materiału manipulacyjnego” (np.: piłki, wiszące łańcuchy, worki napełnione słomą lub sianem, drewno do obgryzania, kiszonkę z całych roślin kukurydzy itp.), który nie może jednocześnie być dla nich niebezpieczny. Dobrze jest, gdy są to przedmioty zawieszane, ponieważ świnie niechętnie zajmują się przedmiotami zabrudzonymi, śmierdzącymi.
 Tworząc grupę zwierząt, która przebywać będzie w jednym kojcu należy dobierać ze zwierząt zbliżonych wiekiem i wagą (różnice w masie ciała nie powinny przekraczać 10%). Grupę najlepiej tworzyć ze zwierząt młodych, najpóźniej tydzień po odsadzeniu. Przy grupowym utrzymaniu świń ważne jest zapewnienie takiej długości (powierzchni) stanowisk paszowych, by każde zwierzę miało jednoczesny dostęp do paszy. Dla świń zwłaszcza loszek i loch ważne jest podawanie pasz objętościowych (wysokowłóknistych, energetycznych), zapewniających im uczucie sytości. W przypadku zauważenia w grupie świń wyjątkowo agresywnych zachowań lub skutków takiego zachowania i jeśli zawiodły dotychczasowe metody zapobiegania agresji, zwierzęta zarówno agresywne jak i ofiary takiej agresji powinny być z grupy usunięte, przynajmniej czasowo. Zwierzęta takie można utrzymywać pojedynczo. Podawanie środków uspokajających musi być skonsultowane z lekarzem weterynarii.
 Prośne lochy i loszki w razie potrzeby należy odrobaczyć. Kojce i legowiska, w których umieszcza się maciory i loszki również muszą być wolne od pasożytów. Dobrze jest gdy pomieszczenie i legowisko przed zasiedleniem jest uprzątnięte i zdezynfekowane. Na tydzień przed spodziewanym oproszeniem należy lochom zapewnić materiał do słania gniazda. Podczas porodu za maciorą lub loszką powinna być zapewniona odpowiednia przestrzeń ułatwiająca proszenie w sposób naturalny lub wymagający pomocy ludzkiej. Klatka dla macior z prosiętami powinna być tak skonstruowana by zabezpieczyć prosięta przed ewentualnym przygnieceniem przez maciorę. Prosięta wraz z maciorą powinny przebywać minimum 28 dni. Wyjątkiem od tej zasady jest zagrożenie zdrowia lub życia maciory. Można także odsadzić prosięta od maciory w 21 dniu życia, jedynie w przypadku gdy są przenoszone do wyspecjalizowanego czystego i zdezynfekowanego pomieszczenia, odizolowanego od miejsca, w których przebywają lochy.
 „Drutowanie” nosów świń utrzymywanych w pomieszczeniach jest całkowicie zabronione (dopuszczalne jest „drutowanie” u świń utrzymywanych jedynie w systemie otwartym). Zgodnie z ustawą o ochronie zwierząt jest to okrutne traktowanie zwierząt i podlega sankcjom karnym. Świnie utrzymywane w pomieszczeniu powinny mieć zapewnioną możliwość naturalnej dla nich potrzeby rycia, szczególnie loszki i lochy. Zabronione jest utrzymywanie świń na uwięzi oraz ich pętanie.
 Pomieszczenia powinny być tak skonstruowane i zbudowane by świnie mogły bez przeszkód poruszać się po swojej powierzchni nie napotykając ostrych zakrętów, uskoków itp.
 W pomieszczeniach dla świń należy zapewnić odpowiednie oświetlenie, wynoszące co najmniej 40 luksów przez okres co najmniej 8 godzin dziennie. Stosowanie oświetlenia naturalnego obwarowane jest koniecznością zapewnienia odpowiedniej powierzchni okien do podłogi dla poszczególnych grup świń:

• prosięta 1:25;
• tuczniki 1:30;
• pozostałe grupy produkcyjne 1:20. Maksymalne natężenie hałasu nie powinno przekraczać 85dB.
   

Mimo, iż wymogi wzajemnej zgodności związane z dobrostanem świń, zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2013 roku, rolnicy mogą już teraz korzystać z pomocy doradczej w zakresie oceny spełniania przez gospodarstwo rolne wymogów wzajemnej zgodności, a jeżeli w trakcie oceny stwierdzone zostaną niezgodności, również z pomocy w sporządzeniu planu dostosowania gospodarstwa do wymogów wzajemnej zgodności. Korzystanie z tego doradztwa przez rolników jest w pełni dobrowolne. Doradztwo w tym zakresie jest częściowo dofinansowywane ze środków Unii Europejskie, jeżeli świadczone jest przez uprawnione podmioty doradcze. Podmiotami doradczymi upoważnionymi w Polsce do udzielania pomocy doradczej w tym zakresie są:

• ośrodki doradztwa rolniczego,
• Izby rolnicze,
• certyfikowane prywatne podmioty doradcze.
   

Lista akredytowanych podmiotów doradczych dostępna jest w Powiatowych Biurach ARiMR oraz na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Rolnicy korzystający z doradztwa w ramach działania „Korzystanie z usług doradczych przez rolników i posiadaczy lasów objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, mogą ubiegać się o zwrot 80% kosztów usług doradczych (bez podatku VAT) w Powiatowym Biurze ARiMR. W celu otrzymania dofinansowania do usług doradczych, należy złożyć wniosek w biurze ARiMR oraz podpisać umowę o świadczeniu usług doradczych z upoważnionym podmiotem świadczącym takie usługi. Bliższych informacji dotyczących tego działania udzielają Powiatowe Biura ARiMR.

Tags: dobrostan