PQS – Pork Quality System – System Jakości Wieprzowiny został uznany jako krajowy system jakości żywności przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 11 grudnia 2009 r. Jest nowym, kompleksowym systemem wytwarzania wysokiej jakości żywności. Jego celem jest produkcja chudego, nieprzetłuszczonego mięsa wieprzowego, przy zachowaniu ważnych dla konsumentów i przetwórców parametrów jakości mięsa.  System PQS został opracowany przez Polski Związek Hodowców Trzody Chlewnej „POLSUS” oraz Związek „Polskie Mięso”. Bazuje on przede wszystkim na wykorzystaniu odpowiednich ras świń i określonych zasadach żywienia. Obejmuje etap produkcji pierwotnej, czyli hodowlę i chów oraz obrót przedubojowy wraz z przetwórstwem.
 W systemie PQS wymagane jest prowadzenie odpowiedniej dokumentacji, która umożliwia identyfikację zwierząt hodowlanych stada podstawowego (lochy, knury) i pozwala na określenie pochodzenia tych zwierząt.
 Podział ras świń w systemie PQS: opiera się na rasach czystych i mieszańcach. Wśród ras czystych wyróżniamy: wielka biała polska – wbp; (odpowiednikiem jest large white/yorkshire), polska biała zwisłoucha – pbz; (odpowiednikiem jest landrace), puławska, duroc, hampshire, pietrain – tylko do produkcji mieszańców; ta rasa może występować w mieszańcach;
 Z kolei do grupy mieszańców (możliwe kombinacje rasowe) należą: hampshire x duroc, duroc x hampshire, hampshire x pietrain, pietrain x hampshire, duroc x pietrain, pietrain x duroc, wbp x pbz, pbz x wbp, puławska x wbp, wbp x puławska, puławska x pbz, pbz x puławska lub inne, pochodzące z planowych kojarzeń ww. ras czystych, pod warunkiem, że rodzice tych zwierząt są wpisani do ksiąg lub rejestrów, z uwzględnieniem podziału na komponenty mateczne i ojcowskie.
 W systemie PQS ze względu na wymagania dotyczące cech użytkowych charakteryzujących rasy w pozycji matki i ojca użytych do krzyżowania towarowego wprowadzono podział ras na ojcowskie i matczyne. Spośród ww. czystych ras oraz mieszańców międzyrasowych tylko niektóre mogą być użyte do rozrodu jako loszki/lochy – tzw. komponent mateczny/rasy mateczne (matki tuczników) a niektóre tylko jako knurki/knury – tzw. komponent ojcowski/rasy ojcowskie (ojcowie tuczników). Wyjątek stanową rasy wbp i pbz, które mogą być użyte zarówno jako loszki/lochy oraz jako knurki/knury.
 Rasy stanowiące komponent ojcowski/rasy ojcowskie (ojcowie tuczników) powinny charakteryzować się dobrymi cechami użytkowości tucznej tj. przyrost masy ciała i wykorzystanie paszy na 1 kg przyrostu oraz bardzo dobre cechy użytkowości rzeźnej tj. ilość i jakość mięsa w tuszy. W systemie PQS kryteria te spełniają:
 Rasy należące do komponentu ojcowskiego (knurki/knury):
• rasy czyste: wbp, pbz, duroc;
• mieszańce: hampshire x duroc; duroc x hampshire; hampshire x pietrain; pietrain x hampshire; hampshire − duroc x pietrain; pietrain x duroc lub inne, pochodzące z planowych kojarzeń wymienionych ras czystych, pod warunkiem, że rodzice tych zwierząt są wpisani do ksiąg lub rejestrów.
 Rasy stanowiące komponent mateczny podobnie jak linie ojcowskie powinny posiadać dobre cechy użytkowości tucznej i rzeźnej, ale szczególną wagę należy w tym przypadku przykładać do bardzo dobrych cech użytkowości rozpłodowej. Do ras służących jako komponent mateczny/rasy mateczne (matki tuczników) zaliczyć można w systemie PQS rasy:
• rasy czyste: wbp, pbz, puławska;
• mieszańce: wbp x pbz; pbz x wbp; puławska x wbp; wbp x puławska; puławska x pbz; pbz x puławska lub inne, pochodzące z planowych kojarzeń wymienionych ras czystych, pod warunkiem, że rodzice tych zwierząt są wpisani do ksiąg lub rejestrów.
 W zakresie produkcji tuczników system PQS również stawia określone wymagania, dotyczą one: żywienia tuczników, wieku uboju tuczników (ubój tuczników powinien następować przy masie ciała około 100 kg ± 15 kg), obrotu przedubojowego, przygotowania zwierząt do transportu i uboju, załadunku, transportu, dobrostanu zwierząt podczas transportu, kwalifikacji kierowców, łańcucha żywnościowego, wyładunku, magazynu żywca, higieny uboju, dróg przepędu, samego uboju, rozbioru i magazynowania.
 Producenci trzody chlewnej powinni przestrzegać wymagań obowiązującego w kraju prawa w zakresie zdrowia publicznego ludzi, zdrowotności zwierząt i roślin oraz identyfikacji i dobrostanu, potwierdzone wynikami (raporty, sprawozdania) organów kontroli państwowej odpowiedzialnej za nadzór nad ich przestrzeganiem.
 W systemie PQS ubojnie oraz zakłady rozbioru mięsa muszą posiadać wdrożony i funkcjonujący system HACCP oraz system auditów. Wszystkie działania korygujące konieczne do wprowadzenia po auditach wewnętrznych oraz wizytach Inspekcji powinny być skutecznie wdrożone. Zakłady rozbioru i przetwórstwa mięsa nie powinny kupować mięsa od ubojni i/lub zakładów rozbioru, które nie poddają się systematycznej ocenie i nie podejmują działań korygujących.

Tags: surowce zwierzęce