Koncentracja produkcji zwierzęcej wiąże się z większym zagrożeniem epizootycznym. Wysoki status zdrowotny jest ważny szczególnie w stadach zarodowych, gdyż potencjał genetyczny może ujawnić się tylko w zdrowym i silnym organizmie.

      Przyjmuje się, że od jednej lochy rocznie powinno odchowywać się 26-27 prosiąt, a przyrosty dobowe masy ciała tuczników powinny wynosić nie mniej niż 700 g, przy zużyciu paszy na 1 kg przyrostu 2,5-2,7 kg. Każda infekcja powoduje pogorszenie wskaźników ekonomicznych fermy. Na światowym zjeździe lekarzy weterynarii, który odbył się w Krakowie w 2007 roku przedstawiono listę chorób, z jakimi borykają się najczęściej hodowcy i producenci świń (choroba Aujeszky’ego, grypa świń). Niestety chorób tych nie ubywa, wręcz przeciwnie

dochodzą nowe jednostki chorobowe, a nawet zespoły chorobowe, jak: PRRS (rozrodczo-oddechowy), PMWS (poodsadzeniowy wielonarządowy zespół wyniszczający), PMCS (zespół zapalenia mięśnia sercowego). W celu poprawienia statusu zdrowotnego polskich stad zarodowych trzody chlewnej PZHiPTCh "POLSUS" wdraża program monitoringu weterynaryjnego i bioasekuracji ferm. Główne zadania tego programu to diagnozowanie i eliminowanie konkretnych chorób oraz niedopuszczanie do rozprzestrzeniania się jednostek chorobowych pomiędzy stadami. Pieczę nad programem sprawuje Rada Weterynaryjna pod przewodnictwem prof. dr hab. Zygmunta Pejsaka.
    Kontrola statusu zdrowotnego zwierząt przeprowadzana jest przez nadzorującego chlewnie lekarza weterynarii i obejmuje:

• Badania kliniczne kontrolne przeprowadzane co 30 dni, we wszystkich grupach technologicznych (ZZZN, dyzenteria, adenomatoza, salmoneloza, pleuropneumonia, Mhp (Mykoplazmowe zapalenie płuc), świerzb, streptokokoza, choroba Glässera),
• Badania kliniczne wykonywane w przypadku podejrzenia wystąpienia przynajmniej jednej z chorób, tak by możliwe było postawienie dokładnej diagnozy, 
• Badania poubojowe wykonywane co 3 miesiące, mające na celu diagnostykę następujących jednostek chorobowych: ZZZN, dyzenteria, salmoneloza, pleuropneumonia, Mhp, endopasożyty,
• Badanie serologiczne w kierunku: PRRS (co miesiąc), Choroba Aujeszkyego, Mhp (co 3 miesiące), Leptospiroza (co 6 miesięcy), 
• Liczba prób pobranych w stadzie określana jest na podstawie tabel opracowanych przez J.T Done 
• Całe stado podlega tuberkulinizacji (tuberkulina ptasia i bydlęca),
• Obowiązkowe szczepienia stada podstawowego przeciw parwowirozie i różycy.

    Stan zdrowotny stada jest uzależniony od wielu czynników: m.in. stanu zdrowia pojedynczych osobników, żywienia i warunków mikroklimatycznych panujących w chlewni, w tym regularnie przeprowadzanej dezynfekcji. Przy zasiedlaniu fermy należy zwracać uwagę na to, skąd pozyskujemy materiał zwierzęcy, bowiem bardzo łatwo skazić nowe środowisko sprowadzając zwierzęta z nieznanych źródeł. Nie należy też łączyć zwierząt pochodzących z różnych chlewni. Przed wprowadzeniem nowych zwierząt do stada powinny one odbyć kwarantannę w osobnym pomieszczeniu (minimum 30 dni). W tym czasie należy przeprowadzić obowiązkowe badania weterynaryjne oraz obserwacje zachowania się zwierząt. Każde nowo kupowane zwierzę musi posiadać komplet dokumentów poświadczających dobry stan zdrowia, wystawionych przez lekarza weterynarii. Warunki mikroklimatyczne odpowiednie dla świń to: czysta, ciepła, sucha chlewnia oraz właściwe żywienie zwierząt, zgodnie z „Normami żywienia świń”. Świnie wbrew panującej opinii nie znoszą brudu, wilgoci i przeciągów. Najlepiej utrzymywać je na ściółce, którą należy regularnie wymieniać na nową. W większych chlewniach najlepiej stosować zasadę „całe pomieszczenie pełne - całe pomieszczenie puste” (ang. all in - all out). Tam, gdzie nie da się zastosować tej zasady należy przynajmniej w podobny sposób postępować w odniesieniu do poszczególnych kojców. Eksploatacja pomieszczenia w sposób ciągły doprowadza bowiem do tzw. zmęczenia biologicznego środowiska, co bardzo niekorzystnie odbija się na zdrowotności świń. Dezynfekcję pomieszczeń lub pojedynczych kojców powinno się przeprowadzać przy każdej zmianie obsady zwierząt. Po dokładnym sprzątnięciu pomieszczenia, należy przystąpić do mycia, najlepiej gorącą wodą pod ciśnieniem z zastosowaniem środka myjącego, w odpowiednim stężeniu, bezpiecznego dla zwierząt. Następnie przeprowadza się dezynfekcję. Należy przy tym zwrócić uwagę na czas, jaki musi upłynąć między odkażaniem, a spłukaniem środka dezynfekującego. Obiekt uznany za zdezynfekowany powinien być dostępny jedynie dla obsługi i osób związanych z produkcją. W produkcji zwierzęcej czynniki ryzyka stanowią: zwierzęta, ludzie, sprzęt, powietrze i inne. Należy podkreślić, że wydatki związane z higieną i profilaktyką stanowią tylko 1-3% ogólnych kosztów, a straty z powodu chorób i padnięć pochłaniają 5-10% kosztów produkcji trzody chlewnej. W zakresie ochrony stanu zdrowia we wszystkich stadach należy przestrzegać następujących zasad:

• zapewnić właściwy mikroklimat pomieszczeń (czysto, ciepło, sucho),
• utrzymywać w pomieszczeniu zwierzęta w podobnym wieku i o zbliżonej masie ciała, łagodnie obchodzić się ze zwierzętami,
• stosować żywienie mieszankami paszowymi o wysokiej wartości odżywczej,
• obserwować stan zdrowia zwierząt i eliminować osobniki będące nosicielami chorób, 
• stosować zabiegi podnoszące odporność zwierząt (program szczepień ochronnych), przeprowadzać okresowe badania kontrolne, regularnie odrobaczać zwierzęta,
• prowadzić dokumentację, rejestrując użytkowość zwierząt i występowanie zaburzeń w produkcji,
• stosować zasadę „puste - pełne”,
• nie wprowadzać osób postronnych do pomieszczeń, w których przebywają świnie, ewentualnie zaopatrzyć je w ubrania ochronne (fartuch, obuwie),
• umieścić maty dezynfekcyjne przy wejściu, 
• stosować ubrania robocze dla obsługi; osoby pracujące w chlewni muszą być zdrowe,
• zabezpieczyć świnie przed kontaktem z innymi gatunkami zwierząt (deratyzacja i dezysekcja)
• prowadzić utylizację zwierząt padłych
• stosować kwarantannę zwierząt wprowadzanych do stada.

    Codzienna obserwacja stanu zdrowotnego stada, analiza wyników sekcji, badań poubojowych oraz wskaźników produkcyjnych jest niezbędna w nowocześnie prowadzonym gospodarstwie nastawionym na dochodową produkcję wysokiej jakości materiału zwierzęcego.

Tags: bioasekuracja stada , choroby świń , chów trzody , profilaktyka , trzoda chlewna , zdrowie świń