Firma Alltech zorganizowała kolejne spotkania z serii Forum Indycze z hodowcami, producentami indyków, jak również z przedstawicielami firm paszowych oraz ubojni. Tematyka forum poświęcona była sposobom zapobiegania Salmonelli w produkcji indyków oraz zmianom wynikającym z wprowadzenia od przyszłego roku Uchwały Rady Ministrów w sprawie przyjęcia krajowego programu zwalczania serotypów Salmonella w stadach indyków rzeźnych i hodowlanych. Firma Alltech do forum dyskusyjnego zaprosiła ekspertów, m.in. dr hab. prof. UWM Krzysztofa Lipińskiego – specjalistę z zakresu żywienia zwierząt monogastrycznych, lekarza weterynarii Aleksandrę Poradę z Głównego Inspektoratu Weterynarii, która jest koordynatorem wydziału ds. programów zwalczania chorób zakaźnych oraz mecenasa Piotra Witkowskiego – specjalistę z kilkuletnim doświadczeniem w zakresie prawnej obsługi hodowców drobiu na linii relacji dostawca piskląt – hodowca – odbiorca żywca.

Spotkanie w Olsztynie rozpoczął prof. Krzysztof Lipiński swoim wykładem, w którym poruszył problem profilaktyki salmonelloz u drobiu. Profesor podkreślał, że w profilaktyce salmonelloz bardzo ważna jest bioasekuracja na każdym etapie produkcji. Do bioasekuracji zalicza się higienę pomieszczeń przeznaczonych do produkcji i pomieszczeń socjalnych, higienę personelu, higienę sprzętu, urządzeń i narzędzi, a także higienę otoczenia fermy. Ważne jest również zwalczanie szkodników na terenie fermy. Nie należy dopuścić do skażenia paszy przez gryzonie. Kolejnym ważnym elementem bioasekuracji jest higiena środków transportu, którymi przewożone są pisklęta do wstawień, ptaki na ubój oraz pasze na fermę. Pojazdy tego typu powinny przejeżdżać przez śluzę dezynfekcyjną przed wjazdem na teren fermy. Profesor wspomniał również o zasadach jakie obowiązują osoby odwiedzające fermę, która jest z zasady obiektem zamkniętym. W ciągu jednego dnia można zwiedzić tylko jedną fermę oraz jedną grupę wiekową. Osoba zwiedzająca fermę powinna przejść przez śluzę sanitarną (zmiana ubrań zewnętrznych, kąpiel). W przypadku dezynfekcji na fermach ważne jest, żeby po każdym zdaniu stada do uboju wykonać kompleksową dezynfekcję wszystkich pomieszczeń oraz urządzeń znajdujących się na wyposażeniu fermy. Po przeprowadzeniu dezynfekcji należy pobrać próby na stwierdzenie obecności Salmonelli. Jeśli zostanie stwierdzony wynik dodatni, należy ponownie powtórzyć dezynfekcję. 


 


Krzysztof Lipiński omówił również inne źródła zakażeń, do których zaliczana jest pasza oraz woda. W odchowie indyka można wyróżnić dwa momenty krytyczne, jeżeli chodzi o zakażenia przewodu pokarmowego – pierwsze 10 dni życia pisklęcia oraz ostatnie dni przed ubojem. Istotne znaczenie w zapobieganiu zakażeniu pasz bakteriami Salmonella ma technologia produkcji mieszanek paszowych, a przede wszystkim obróbka hydrotermiczna pasz. Przy produkcji mieszanek paszowych stosuje się metody chemiczne i termiczne lub obie jednocześnie.



Wśród środków chemicznych, stosowanych przy produkcji, wyróżnia się takie kwasy jak: mrówkowy, solny, fosforowy, azotowy, propionowy, siarkowy oraz alkohol izopropylowy, mrówczany, propany czy fosforan trójsodowy. Jednak do najczęściej stosowanych i popularnych konserwantów w produkcji pasz dla drobiu zaliczane są preparaty z kwasem mrówkowym i propionowym oraz ich sole. Sam kwas propionowy eliminuje głównie grzyby z pasz, choć wykazuje również działanie antybakteryjne. Profesor Lipiński zaznaczył, że najlepszym sposobem jest łączenie zabiegów chemicznych (kwasy organiczne) z zabiegami termicznymi. Salmonella z pasz eliminowana jest w temperaturze 83ºC. Istotne znaczenie po zabiegach termicznych ma zastosowanie zakwaszaczy, gdyż do zakażenia paszy może dojść podczas transportu, zastosowanie tych środków zmniejsza ryzyko ponownego zakażenia. Profesor podkreślił, że istotne znaczenie w profilaktyce Salmonelli ma również zakwaszanie wody podawanej ptakom do picia, dzięki temu można wzmocnić naturalną florę bakteryjną, a co za tym idzie odporność na infekcje. Uzyskać to można dzięki zastosowaniu probiotyków czy prebiotyków. Probiotyki są to podawane doustnie, wyselekcjonowane kultury bakterii lub drożdży, których zadaniem jest korzystne działanie w przewodzie pokarmowym poprzez zmianę niekorzystnej mikroflory lub zachowanie właściwej. Natomiast prebiotyki to substancje obecne lub wprowadzane do pożywienia w celu stymulacji rozwoju prawidłowej flory jelit. W odróżnieniu od probiotyku, nie zawierają żadnych mikroorganizmów, a jedynie substancje stymulujące.
 


Prebiotyki są wyselekcjonowanymi komórkami bakterii lub drożdży wpływającymi na zdrowotność przewodu pokarmowego poprzez zasiedlanie go pożyteczną mikroflorą i wypieranie przez konkurencję mikroflory patogennej. Z racji jednak na swoją ogromną wrażliwość na działanie temperatury ich zastosowanie w przemyśle paszowym jest ograniczone. Do najczęściej stosowanych w profilaktyce zdrowotności jelit probiotyków należą mannanooligosacharydy (MOS) – np. wspomniany przez prof. Lipińskiego Bio-Mos. Niestrawne oligosacharydy (probiotyki) wpływają na równowagę mikrobiologiczną w przewodzie pokarmowym poprzez blokowanie fimbrii typu 1 znajdujących się na powierzchni komórek bakterii patogennych. Prezentowane podczas prelekcji dane donoszą, że 100% testowanych szczepów S. Enteritidis i 86% S. typhimurium posiada fimbrie czułe na mannozę zawartą w Bio-Mos (Duguid et al., 1964, 1966).
 Tak „zablokowane” bakterie nie mogące przyłączyć się do ściany jelita „przechodzą” przez układ pokarmowy ptaka, nie powodując zakażenia,  co wpływa na utrzymanie optymalnej struktury kosmków jelitowych, a dzięki temu lepsze przyswajanie składników pokarmowych.
 W drugiej części forum dyskusyjnego Pani Aleksandra Porada z Głównego Inspektoratu Weterynarii przedstawiła krajowe prognozy zwalczania pałeczek Salmonellozy u indyków w oparciu o Rozporządzenie Komisji (WE) z dnia 20 czerwca 2008 r. wykonujące rozporządzenie (WE) Nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wspólnotowego celu ograniczenia częstości występowania bakterii Salmonella enteritidis i Salmonella typhimurium u indyków. Program zwalczania Salmonelli obowiązuje wszystkie fermy drobiu, poza tymi, które wytwarzają żywność na własny użytek. W omawianym Rozporządzeniu zawarte są ogólne zasady i kryteria ograniczenia występowania Salmonelli oraz wprowadzenia jednolitego systemu monitorowania stad indyczych na terenie UE. Podane kryteria ujednolicają sposób pobierania próbek do badań na obecność bakterii. Programy wspólnotowe mają na celu ograniczenie rozprzestrzeniania się chorób odzwierzęcych. Okresy przejściowe dla osiągnięcia celów UE w produkcji drobiarskiej wynoszą 3 lata. Nowe programy zwalczania Salmonelli mają na celu udoskonalenie procedur monitoringu stad indyczych, jednak wprowadzenie tego programu może w perspektywie wiązać się z obniżeniem cen skupu żywca lub nawet niemożność jego zbycia, co w konsekwencji wiąże się z obniżeniem efektywności produkcji. Pobierania próbek właścicielskich dokonuje właściciel. W przypadku stad indyków rzeźnych właściciel pobiera stosowną próbkę na 3 tygodnie przed planowanym ubojem. Dokonuje on badania na swój koszt. W przypadku urzędowego pobierania próbek do badań koszty ponosi budżet państwa. Pobory próbek dokonywane są raz w roku we wszystkich stadach 10% gospodarstw utrzymujących przynajmniej 500 indyków rzeźnych lub w przypadku stwierdzenia Salmonelli w ciągu ostatnich 12 miesięcy.
 




Nowe programy wspólnotowe w zasadzie wykluczają możliwość leczenia zakażonego stada. Wymogi zawarte w Rozporządzeniu stanowią warunek dla handlu żywym drobiem oraz jajami wylęgowymi w krajach członkowskich. Podczas omawiania poszczególnych punktów rozporządzenia zaproszeni na spotkanie goście zaczęli zgłaszać swoje zastrzeżenia, ponieważ krajowy program, wydany w formie Rozporządzenia Rady Ministrów nie wyjaśnia wielu kwestii dotyczących obowiązków producentów, podziału kosztów monitoringu czy trybu odwoławczego od decyzji Głównej Inspekcji Weterynaryjnej. Producenci, których może dotknąć problem przymusowego uboju stada nie zgadzają się z interpretacją przepisów podawaną przez Inspektorat Weterynaryjny. Według przepisów, na podstawie jednego badania w Zakładzie Higieny Weterynaryjnej, próbek kału pobranego z fermy, może zostać podjęta decyzja o uboju stada. Badania nie można powtórzyć ani też zweryfikować w laboratorium referencyjnym. Oczywiście hodowcy nie kwestionują, że podjęte działania w celu zwalczenia Salmonelli ze stad będą skutkować zmniejszeniem zakażenia bakteriami w pozostałych ogniwach produkcji. Zaznaczają jednak, że ważne dla nich jest rozwiązanie problemu weryfikacji uzyskiwanych wyników badań, gdyż przy obecnym stanie rzeczy przepisy niosą poważne zagrożenia gospodarcze dla właścicieli stad.
 Mecenas Piotr Witkowski, współpracujący ze spółką Farmer z Iławy podkreślał, że należy w przyszłości, a także już teraz dobitnie, głośno i w sposób zorganizowany brać udział w społecznej konsultacji odnośnie aktów prawnych dotyczących producentów drobiu. Obecnie brak jednej silnej i spójnej organizacji troszczącej się o prawa hodowców. Rozporządzenie miejscami nie jest spójne i oderwane od praktyki hodowlanej, przez co może narażać hodowców na ryzyko strat a nawet bankructwa. Co prawda rozporządzenie nakłada obowiązki, ale także przyznaje uprawnienia i z uprawnień tych należy korzystać, a nie jedynie biernie poddawać się ewentualnym procedurom, dokonać tego można poprzez odwołania od decyzji, w przypadku gdy hodowca kwestionuje wyniki badań.

Małgorzata Milewska
fot. Ewelina Lech

 


 

 

Tags: spotkania