Problemy jakości skorupy jaj indyczych należą do najmniej poznanych i często są one pomijane podczas oceny. Zgodnie z Polską Normą (PN-R-78564: 1998) jaja z tzw. pojedynczymi grudkami mineralnymi uznawane są za wylęgowe. Dyskwalifikacji jako jajo wylęgowe indycze podlegają tylko jaja o skorupie kruchej, cienkiej, pękniętej, marmurkowatej oraz brudne lub myte.

W wyżej wspomnianej normie (PN-R-78564: 1998) pominięto ocenę barwy o pigmentacji skorupy jaj indyczych, które są tak charakterystyczne dla tego gatunku ptaków (fot. 1). Mimo prowadzonych badań nad poprawą jakości skorupy, w dalszym ciągu występuje pogorszenie się jej jakości u indyków.



Ponadto nie podaje się, jak często występują zmiany na powierzchni skorupy jaj indyczych, podkreśla się jedynie ich duży wpływ na wyniki wylęgu (Faruga i in., 1996; Mróz, 1998; Mróz i in., 2007 a, b). Zjawiskiem powszechnym u indyków są jaja z naciekami masy skorupowej (ziarniste) oraz bez pigmentu na skorupie (fot. 2a i 2b, tab. 1). Wylęgowość z takich jaj jest gorsza, pomimo to nie są one eliminowane przed inkubacją (tab. 2). Z jaj o skorupie bez pigmentu oraz o skorupie ziarnistej uzyskuje się mniej piskląt dobrej jakości. Indyczęta wylężone z jaj o skorupie odmiennej od prawidłowej częściej są słabe i częściej występują u nich wady upierzenia czy wady pępka. Najczęstsze wady pępka to: czarny strup oraz długie naczynie krwionośne pępowinowe (tab. 2). U indyków średnio-ciężkich liczba jaj pozbawionych pigmentu może stanowić od 25,58 do 31,92% jaj zniesionych, a o skorupie ziarnistej od 48,48 do 55,47% jaj zniesionych (Mróz, 1998). U indyków typu ciężkiego zaobserwowano mniejszy procent jaj o skorupie nieprawidłowej, wynosił on od 2,0 do 6,74% jaj o skorupie ziarnistej i od 2,0 do 8,34% jaj o skorupie bez pigmentu (Mróz i in., 2007a; Orłowska, 2007).





 Powstawanie nieprawidłowości w budowie skorupy jaj indyczych jest powodowane różnymi czynnikami. Do czynników głównych należą: pochodzenie stada, wiek indyczek, sposób chowu ptaków, żywienie oraz niewłaściwe warunki utrzymania ptaków.




 Jakość jaj indyków zależy od pochodzenia stada. W rodach żeńskich zaobserwowano więcej jaj o nieprawidłowej skorupie w porównaniu z rodami męskimi. Indyczki rodów ciężkich Hybrid Large White znosiły więcej – 33,11% jaj o skorupie odbiegającej od prawidłowej niż indyczki BUT – 4,80%, co nie pozostało bez wpływu na wyniki wylęgu. Wylęgowość z jaj od indyczek Hybrid Large White była gorsza – 86,64% w porównaniu z wynikami wylęgu z jaj od niosek BUT – 88,04% (Mróz i in., 1997). 

  

Innym czynnikiem warunkującym jakość jaj jest wiek niosek. Wraz z postępującą nieśnością indyczek pogarsza się jakość skorupy i wylęgowość jaj (tab. 3). Skorupa jaj starszych niosek jest cieńsza i bardziej przepuszczalna (Christensen, 1994). Skorupa cienka i bez pigmentu przyczynia się do zbyt dużego ubytku wody z jaja w początkowym okresie inkubacji, co w konsekwencji prowadzi do wczesnej śmiertelności zarodków (Bagley i Christensen, 1991; Mróz i in., 2007a). Z kolei zbyt mała przepuszczalność skorupy może spowodować niedotlenienie zarodków (Christensen i Donaldson, 1992). Na skutek nieprawidłowej wymiany gazowej i wody zarodki układają się nieprawidłowo i mają trudności z wykluciem (Mróz i Pudyszak, 1997).
 Na jakość skorupy jaja wpływ ma także sposób utrzymania ptaków. Indyczki utrzymywane w klatkach częściej znosiły jaja o skorupie bez pigmentu i o nieprawidłowym kształcie niżeli nioski, przebywające na ściółce (Jankowski, 1986). O lepszej jakości skorupy jaj od indyczek z chowu ściółkowego decydują prawdopodobnie pobrane ze ściółki związki mineralne oraz ruch ptaków, warunkujący właściwą przemianę gospodarki mineralnej. 

 
Przyczyną obniżenia się jakości skorupy jest żywienie ptaków. Niedobór wapnia, potasu, miedzi i magnezu powoduje nieprawidłowości w budowie skorupy i błon podskorupowych (Gomez-Basauri, 1997). Wiąże się to z zaburzeniami w procesie tworzenia się włókien keratynowo- kolagenowych, które mają wpływ na twardość skorupy.
 Niedostateczna wentylacja w pomieszczeniach dla ptaków może również spowodować pogorszenie się jakości skorupy jaj. Wysoki poziom amoniaku podrażnia drogi oddechowe indyków i przyczynia się do wzrostu podatności ich na choroby. Nadmiar amoniaku prowadzi także do uszkodzenia gruczołu skorupowego, w skutek czego skorupy są cieńsze. Jak już wcześniej wspomniano, z jaj o cienkich skorupach ubytki wody są większe, co prowadzi do wczesnej zamieralności zarodków, a tym samym do spadku wyników wylęgu.

Piśmiennictwo u autorki

Tags: jaja wylęgowe , skorupa , żywienie indyków