Uzyskane po zbiorze ziarno zbóż z przeznaczeniem na cele paszowe (szczególnie pszenicy, pszenżyta) wymaga składowania przed zastosowaniem do produkcji mieszanek paszowych dla drobiu. Okres składowania świeżego ziarna powinien wynosić co najmniej 2-3 miesiące. Ziarno świeżo po zbiorze określane mianem „niedojrzałego” w żywieniu indyków odznacza się jeszcze znaczną aktywnością przebiegu procesów biochemicznych, w tym przemian enzymatycznych.

W trakcie procesu dosuszania ziarna zazwyczaj rośnie udział skrobi szklistej, a maleje udział mączystej. Zastosowane przedwcześnie w żywieniu indyków ziarno po zbiorze może powodować nadmierną lepkość treści przewodu pokarmowego, a także wywoływać blokowanie wola w wyniku powstawania kleistej i gąbczastej masy ziarna. Towarzyszy temu często obniżenie strawności składników pokarmowych, a nawet zaburzenia funkcjonowania przewodu pokarmowego ptaków związane m.in. z występowaniem objawów biegunki lub zwiększonej lepkości odchodów.
Intensywność przebiegu procesów biochemicznych jakie mają miejsce w świeżo uzyskanym ziarnie zależy w znacznym stopniu od stadium dojrzałości ziarna, wilgotności i temperatury. Spośród najważniejszym procesów w tym zakresie należy wymienić przemiany związane z oddychaniem, które wiążą się z ubytkiem wody i części substancji organicznej, nieznaczny ubytek masy ziarna. Proces dosuszania ziarna do wilgotności 12-14 % wody powoduje zahamowanie procesów enzymatycznych w ziarnie, zwiększenie udziału tzw. skrobi szklistej w endospermie ziarniaków. Przesuszenie ziarna do wilgotności przechowalniczej (12-14% wody) powoduje, że podlega ono zakonserwowaniu, nie tracąc jednocześnie zdolności kiełkowania. Ważnym zabiegiem jest również wstępne czyszczenie ziarna przed jego wykorzystaniem w żywieniu indyków, które umożliwia usunięcie zanieczyszczeń organicznych, nie wykształconych prawidłowo ziarniaków, a także nasion chwastów oraz pyłu glebowego.
Znaczny udział drobnych i pomarszczonych ziarniaków w określonej partii ziarna może wskazywać na porażenie grzybami i występowanie mikotoksyn. Obniżenie zawartości mikotoksyn można dokonać m.in. poprzez usunięcie źle wykształconych ziarniaków w specjalnie ustawionym kombajnie podczas omłotu oraz w wyniku czyszczenia ziarna po zbiorze.
Ziarno zbóż poddane magazynowaniu bez dosuszenia narażone jest na porażenie pleśniami i grzybami toksynotwórczymi. Wskazuje to na konieczność szybkiego dosuszenia ziarna do optymalnej wilgotności i zachowania obowiązujących norm przechowalniczych w magazynach zbożowych. Należy nadmienić, że nie należy mieszać różnych partii zboża o zróżnicowanej wilgotności, ponieważ występuje zwiększone ryzyko porażenia całej masy ziarna grzybami toksynotwórczymi. W miarę możliwości należy wietrzyć ziarno poprzez obieg powietrza w wyniku aktywnej wentylacji lub przewietrzanie naturalne magazynu w celu utrzymania jednolitej i stałej temperatury oraz wilgotności. Partie ziarna, które podległy zagrzaniu lub porażeniu szkodnikami magazynowymi oraz grzybami powinny być eliminowane z cyklu produkcji pasz dla indyków. W świeżym i niedosuszonym ziarnie mogą być obecne grzyby m.in. z rodzaju Fusarium sp. (które produkują toksyny zaliczane do grupy Trichotecen, DON, T-2, HT-2, NEO, zearaleon), a także fumonizyny B1i B2. Z tego powodu ziarno zbóż powinno odznaczać się zarówno w trakcie zbioru odpowiednią niską wilgotnością wyniku wysuszenia, lub bezpośrednio po zbiorze powinno być poddane podsuszeniu w jak najkrótszym czasie. Obniżenie wilgotności do 12-14% wody w ziarnie zapobiega namnażaniu grzybów w świeżo uzyskanym ziarnie zbóż. Wzrost niebezpieczeństwa porażenia grzybami następuje również w wyniku mechanicznego uszkodzenia zbóż w trakcie zbioru lub kontaktu z glebą.
W przechowywanym ziarnie należy kontrolować wilgotność w regularnych odstępach czasu podczas jego składowania. Zmiana wilgotności, a także zapachu ziarna może wskazywać na przegrzanie i obniżenie jakości ziarna i wskazuje na konieczność dosuszenia i stosowania przewietrzania magazynu. Podczas magazynowania należy również dokonywać pomiaru temperatury przechowywanego ziarna. Wzrost temperatury ziarna wskazuje na zaawansowanie procesów mikrobiologicznych w składowanej partii ziarna (rozwój niepożądanej mikroflory) oraz porażenie szkodnikami magazynowymi.
Dotychczasowe badania wskazują, że świeże ziarno zbóż, zawierające wysoki udział glutenu może zawierać również niektóre substancje o właściwościach opioidalnych (neurotropowych), które mogą wywoływać zaburzenia neurologiczne u ptaków i tym samych pośrednio wpływać na ograniczenie tempa wzrostu ptaków.
Jak w tego wynika skarmianie świeżego ziarna zbóż nie powinno mieć miejsca w warunkach intensywnej produkcji indyków. Wymagany okres dojrzewania (2-3 m-ce) i dosuszenie ziarna po zbiorze jest niezbędne dla uzyskania w pełni wartościowej, energetycznej paszy dla ptaków. Stosowane w praktyce enzymy paszowe (np. B-glukunaza, arabinoksylanaza, i inne), które mają na celu rozkład i poprawę dostępności nieskrobiowych polisacharydów NSP w zbożach nie dają gwarancji uzyskania oczekiwanej użyteczności paszowej w przypadku stosowania świeżego ziarna w żywieniu indyków.

Materiał redakcyjny

Tags: fizjologia żywienia