Naturalne związki roślinne odgrywają coraz większą rolę zarówno w medycynie, jak i produkcji zwierzęcej. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje kwercetyna – jeden z najlepiej poznanych flawonoidów, którego właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne i immunomodulujące są przedmiotem intensywnych badań. Coraz więcej wyników wskazuje, że związek ten może wspierać zdrowie ludzi, poprawiać dobrostan zwierząt oraz zwiększać efektywność produkcji, zwłaszcza w chowie drobiu.
Czym jest kwercetyna?
Kwercetyna należy do grupy polifenoli – naturalnych substancji występujących w roślinach. Można ją znaleźć między innymi w cebuli, jabłkach, brokułach, jarmużu, owocach jagodowych, winogronach oraz zielonej i czarnej herbacie. W roślinach pełni funkcję ochronną, zabezpieczając je przed stresem środowiskowym, promieniowaniem UV czy atakiem patogenów.
U ludzi i zwierząt związek ten wykazuje szerokie spektrum działania biologicznego, przede wszystkim dzięki silnym właściwościom antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym.
Dlaczego walka ze stresem oksydacyjnym jest tak ważna?
Każdy organizm wytwarza reaktywne formy tlenu, czyli tzw. wolne rodniki. W niewielkich ilościach są one niezbędne do prawidłowego funkcjonowania komórek, jednak ich nadmiar prowadzi do stresu oksydacyjnego.
To zjawisko przyczynia się do uszkodzenia błon komórkowych, białek i materiału genetycznego oraz odgrywa istotną rolę w rozwoju wielu chorób. Szczególnie narażone są organizmy o wysokim tempie metabolizmu, takie jak szybko rosnące brojlery.
Kwercetyna pomaga neutralizować wolne rodniki oraz zwiększa aktywność naturalnych enzymów antyoksydacyjnych organizmu, wspierając utrzymanie równowagi oksydacyjno-redukcyjnej.
Wsparcie zdrowia człowieka
Najwięcej badań dotyczących kwercetyny koncentruje się na jej wpływie na zdrowie człowieka. Wyniki sugerują, że może ona wspierać prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego poprzez poprawę pracy naczyń krwionośnych, ograniczenie procesów zapalnych oraz zmniejszenie utleniania frakcji LDL.
Badania wskazują również na jej zdolność do regulowania odpowiedzi zapalnej organizmu poprzez ograniczanie produkcji cytokin prozapalnych. Dzięki temu kwercetyna jest analizowana jako potencjalny składnik wspierający profilaktykę chorób metabolicznych, reumatoidalnych oraz neurodegeneracyjnych.
Coraz większe zainteresowanie budzi także jej wpływ na odporność i reakcje alergiczne. Związek ten może stabilizować komórki tuczne i ograniczać uwalnianie histaminy, łagodząc objawy alergii sezonowych. Jednocześnie naukowcy podkreślają, że w wielu obszarach nadal potrzebne są szeroko zakrojone badania kliniczne potwierdzające skuteczność tych zastosowań.
Kwercetyna w żywieniu zwierząt
Rosnące wymagania dotyczące ograniczania stosowania antybiotyków sprawiają, że producenci zwierzęcy coraz częściej sięgają po naturalne dodatki paszowe. Jednym z najbardziej obiecujących jest właśnie kwercetyna.
Badania prowadzone na drobiu, trzodzie chlewnej, przeżuwaczach oraz rybach wskazują, że może ona wspierać zdrowie zwierząt poprzez poprawę statusu antyoksydacyjnego organizmu, ograniczenie uszkodzeń komórkowych oraz zwiększenie odporności. U brojlerów obserwowano również lepsze wykorzystanie paszy i poprawę jakości mięsa.
Naturalna ochrona przed stresem cieplnym
Jednym z największych wyzwań współczesnej produkcji drobiarskiej są coraz częstsze fale upałów. Wysoka temperatura pogarsza pobranie paszy, osłabia odporność i zwiększa stres oksydacyjny.
Dzięki właściwościom przeciwutleniającym i przeciwzapalnym kwercetyna może ograniczać negatywne skutki przegrzania organizmu. Badania wskazują na poprawę aktywności enzymów antyoksydacyjnych, zmniejszenie markerów stresu oksydacyjnego oraz lepszą ochronę nabłonka jelitowego. W praktyce może to oznaczać wyższą odporność stada i lepsze wyniki produkcyjne w okresach wysokich temperatur.
Zdrowsze jelita i lepsza odporność
Coraz więcej dowodów wskazuje, że kwercetyna korzystnie wpływa również na mikrobiotę przewodu pokarmowego. Sprzyja rozwojowi pożytecznych bakterii, ogranicza namnażanie drobnoustrojów chorobotwórczych oraz wzmacnia barierę jelitową.
Zdrowy przewód pokarmowy oznacza nie tylko lepsze trawienie i wykorzystanie składników pokarmowych, ale także sprawniejsze funkcjonowanie układu odpornościowego. To szczególnie istotne w nowoczesnej produkcji zwierzęcej, gdzie zdrowie jelit uznawane jest za jeden z kluczowych elementów efektywności produkcji.
Czy kwercetyna ma swoje ograniczenia?
Mimo wielu obiecujących wyników badań, kwercetyna nie jest związkiem pozbawionym wad. Największym wyzwaniem pozostaje jej stosunkowo niska biodostępność – tylko niewielka część spożytej dawki jest wchłaniana z przewodu pokarmowego.
Z tego powodu prowadzone są prace nad nowoczesnymi formami preparatów, które zwiększą jej przyswajalność. Naukowcy podkreślają również, że skuteczność zależy od odpowiednio dobranej dawki, formy podania oraz warunków utrzymania zwierząt. Większa ilość nie zawsze oznacza lepszy efekt.
Naturalny kierunek rozwoju produkcji zwierzęcej
Kwercetyna doskonale wpisuje się w trend poszukiwania naturalnych rozwiązań wspierających zdrowie ludzi i zwierząt. Jej działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne oraz immunomodulujące sprawia, że może stać się cennym elementem nowoczesnych strategii żywieniowych.
Choć wiele mechanizmów wymaga jeszcze dalszych badań, już dziś wiadomo, że związek ten ma potencjał do wspierania odporności, ograniczania skutków stresu cieplnego oraz poprawy jakości produktów pochodzenia zwierzęcego. W dobie rosnących oczekiwań dotyczących dobrostanu zwierząt i ograniczania stosowania antybiotyków kwercetyna może odegrać ważną rolę w rozwoju zrównoważonej produkcji zwierzęcej.
Autorką pełnego tekstu jest Magdalena Solka
Cały artykuł przeczytasz w magazynie Hodowca Drobiu 8/2026
