Od połowy września 2026 roku wejdą w życie nowe przepisy, które ułatwią życie części producentów jaj. Nowelizacja ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych umożliwi – pod określonymi warunkami – uzyskanie odstępstwa od obowiązku znakowania jaj kodem producenta bezpośrednio w miejscu produkcji. Oznacza to, że niektórzy hodowcy będą mogli znakować jaja dopiero w pierwszym zakładzie pakowania.
Zmiany wynikają z ustawy z 17 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych oraz niektórych innych ustaw, opublikowanej 1 września 2026 r. w Dzienniku Ustaw (poz. 1154). Nowe przepisy zaczną obowiązywać po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Dotychczas obowiązywała zasada znakowania w miejscu produkcji
Przepisy unijne obowiązujące od 2023 roku wprowadziły zasadę, zgodnie z którą każde jajo klasy A powinno zostać oznakowane kodem producenta już w miejscu produkcji, czyli na fermie. Dla wielu producentów oznaczało to konieczność inwestowania w urządzenia znakujące lub reorganizacji procesu produkcyjnego.
Polskie przepisy umożliwiają jednak stosowanie wyjątków od tej zasady. Nowelizacja art. 17d ustawy precyzuje warunki, na jakich wojewódzki inspektor IJHARS będzie mógł wydać decyzję pozwalającą na znakowanie jaj dopiero w zakładzie pakowania.
Kto będzie mógł skorzystać ze zwolnienia?
Zwolnienie będzie możliwe wyłącznie po uzyskaniu decyzji administracyjnej wydanej przez właściwego wojewódzkiego inspektora IJHARS.
Aby otrzymać zgodę, producent musi spełnić dwa podstawowe warunki:
- wszystkie jaja z danego miejsca produkcji muszą być znakowane wyłącznie w wskazanym zakładzie pakowania,
- miejsce produkcji i zakład pakowania muszą znajdować się odpowiednio:
- na terenie tego samego powiatu lub powiatów sąsiadujących,
- albo – jeżeli pakowalnia należy do producenta – na terenie tego samego województwa lub województw sąsiadujących.
Oznacza to, że ustawodawca dopuścił większą elastyczność przede wszystkim dla producentów posiadających własne zakłady pakowania.
Konieczny będzie wniosek do IJHARS
Odstępstwo nie będzie przyznawane automatycznie.
Producent będzie musiał złożyć do wojewódzkiego inspektora IJHARS odpowiedni wniosek na formularzu udostępnionym przez Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.
We wniosku trzeba będzie wskazać między innymi:
- kod producenta,
- adres miejsca produkcji,
- adres zakładu pakowania,
- oświadczenie potwierdzające spełnienie wszystkich ustawowych warunków.
Oświadczenie składane będzie pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
Nowe obowiązki producentów
Uzyskanie zwolnienia będzie wiązało się również z dodatkowymi obowiązkami.
Producent będzie zobowiązany do informowania wojewódzkiego inspektora o każdej zmianie dotyczącej miejsca produkcji lub zakładu pakowania w terminie 7 dni od jej dokonania.
W przypadku zwolnień dotyczących wysyłki nieoznakowanych jaj przewidziano także obowiązek prowadzenia odpowiedniej ewidencji oraz wcześniejszego zgłaszania wysyłek do innych państw członkowskich Unii Europejskiej.
Zwolnienie może zostać cofnięte
Nowelizacja przewiduje również sytuacje, w których wydane odstępstwo zostanie cofnięte.
Wojewódzki inspektor będzie zobowiązany do uchylenia decyzji, jeżeli producent:
- przestanie spełniać warunki uzyskania zwolnienia,
- nie będzie wykonywał obowiązków informacyjnych,
- naruszy zasady określone w ustawie.
O wydaniu lub cofnięciu zwolnienia będą informowani zarówno właściwy powiatowy lekarz weterynarii, jak i Główny Inspektor IJHARS.
Co oznaczają nowe przepisy dla producentów?
Nowelizacja nie znosi obowiązku znakowania jaj, lecz wprowadza możliwość wykonywania tej czynności w pierwszym zakładzie pakowania zamiast bezpośrednio na fermie. Dla wielu producentów, zwłaszcza współpracujących z pobliskimi pakowalniami lub posiadających własne centra pakowania, oznacza to uproszczenie organizacji produkcji i ograniczenie kosztów związanych z wyposażeniem ferm w urządzenia do znakowania.
Jednocześnie możliwość skorzystania z odstępstwa została obwarowana szeregiem warunków oraz obowiązków administracyjnych, których niespełnienie będzie skutkowało cofnięciem wydanej decyzji.
Nowe przepisy stanowią więc kompromis pomiędzy wymaganiami unijnych norm handlowych dotyczącymi identyfikowalności jaj a potrzebami producentów, którzy chcą prowadzić znakowanie na etapie pakowania, a nie bezpośrednio w miejscu produkcji.
