Magazynowanie energii elektrycznej coraz częściej pojawia się w dyskusjach o nowoczesnej energetyce, zarówno w kontekście gospodarstw domowych oraz rolnych, jak i firm czy obiektów przemysłowych. Choć technologia akumulacji energii szybko się rozwija, jej opłacalność nadal zależy od sposobu wykorzystania i warunków pracy całego systemu.
Kiedy magazynowanie ma sens?
Najbardziej uzasadnione ekonomicznie jest magazynowanie energii we współpracy z instalacją fotowoltaiczną. W takim układzie magazyn gromadzi nadwyżki prądu wyprodukowanego w ciągu dnia, które można zużyć wieczorem lub w nocy, zamiast oddawać je do sieci. Pozwala to zwiększyć autokonsumpcję energii z własnej instalacji, zmniejszyć rachunki i uniezależnić się od zmian w zasadach rozliczania prosumentów.
Warto jednak pamiętać, że magazyn musi być przystosowany do współpracy z fotowoltaiką, zarówno pod względem parametrów elektrycznych, jak i kompatybilności z inwerterem. Na rynku dostępne są magazyny zintegrowane z inwerterem hybrydowym (AC/DC), które automatycznie współpracują z systemem PV, oraz magazyny zewnętrzne, które wymagają odpowiedniej konfiguracji i sterowania.
Przykładowe rozwiązania i parametry techniczne magazynów energii można sprawdzić na stronie producenta: https://proton-polska.pl/Magazyn-energii-cabout-pol-91.html
Jak obliczyć opłacalność magazynu energii?
Ocena opłacalności magazynu energii zależy przede wszystkim od tego, ile energii jesteś w stanie zużyć z własnej produkcji zamiast oddawać ją do sieci. Im wyższa autokonsumpcja, tym krótszy czas zwrotu z inwestycji. Dobrze dobrany magazyn pozwala zwiększyć wykorzystanie energii z fotowoltaiki nawet o 60–80%.
W praktyce najprościej jest porównać koszt magazynu z rocznymi oszczędnościami na rachunkach. Dla przykładu – magazyn o pojemności 10 kWh kosztuje dziś około 25–40 tysięcy złotych. Jeśli dzięki niemu można zużyć rocznie o 1500–2000 kWh energii więcej z własnego źródła, przy obecnych stawkach oznacza to oszczędność rzędu 1500–2000 zł rocznie. Przy dofinansowaniu z programu Mój Prąd lub uldze termomodernizacyjnej czas zwrotu skraca się do 6–8 lat.
Na opłacalność wpływa także sposób korzystania z energii. Najlepsze efekty uzyskują użytkownicy, którzy mają większe zużycie w godzinach wieczornych – wtedy energia zmagazynowana w ciągu dnia pokrywa realne zapotrzebowanie. Warto też wziąć pod uwagę taryfę energetyczną. W przypadku taryfy dwustrefowej magazyn pozwala dodatkowo ograniczyć zużycie w godzinach szczytu, gdy energia jest najdroższa.
Dla firm i gospodarstw rolnych kalkulacja wygląda podobnie, choć w grę wchodzą jeszcze korzyści z uniknięcia opłat za przekroczenie mocy umownej lub stabilizacja zasilania przy dużym obciążeniu. W takich zastosowaniach magazyn energii może przynieść realne korzyści już po kilku latach.
Kiedy to się nie opłaca?
Magazynowanie energii bez źródła odnawialnego (np. PV) ma obecnie ekonomiczny sens tylko w przypadku odbiorców o dużym i zmiennym zużyciu energii, takich jak zakłady przemysłowe, chłodnie czy serwerownie. W takich obiektach akumulacja może służyć do ograniczania szczytowego poboru mocy, unikania kar za przekroczenie mocy umownej lub zapewnienia rezerwy w razie przerw w zasilaniu. Dla przeciętnego użytkownika energii z sieci inwestycja w magazyn bez współpracy z fotowoltaiką nie przynosi wymiernych korzyści. Koszt zakupu i eksploatacji akumulatorów jest jeszcze zbyt wysoki w stosunku do potencjalnych oszczędności.
Pułapki i ograniczenia magazynów energii
Najczęstsze problemy dotyczą niedostosowania magazynu do istniejącej instalacji PV lub błędnego doboru pojemności. Zbyt mały magazyn nie pozwoli efektywnie wykorzystać nadwyżek, a zbyt duży nie zwróci się ekonomicznie. Warto też zwrócić uwagę na żywotność ogniw (liczbę cykli ładowania), sprawność konwersji energii i sposób chłodzenia.
Pułapką może być również niewłaściwy dobór systemu zarządzania energią (EMS). To właśnie on decyduje, kiedy energia jest magazynowana, a kiedy oddawana do sieci lub odbiorników. Źle skonfigurowany system może sprawić, że magazyn pracuje nieefektywnie i szybciej się zużywa.
Kierunki rozwoju i przyszłość technologii magazynowania
Rynek magazynów energii rozwija się bardzo dynamicznie. Coraz większe znaczenie zyskują technologie oparte na ogniwach litowo-żelazowo-fosforanowych (LFP), które są trwalsze, bezpieczniejsze i mniej podatne na degradację niż tradycyjne litowo-jonowe. Pojawiają się systematycznie również inne projekty.
Równocześnie rozwijane są krajowe i unijne programy wsparcia, które obejmują dofinansowania dla prosumentów oraz firm. Wraz ze spadkiem cen akumulatorów i rosnącą niestabilnością cen energii można oczekiwać, że w ciągu kilku lat magazynowanie stanie się nie tylko technicznie uzasadnione, ale również ekonomicznie dostępne dla szerszego grona odbiorców.
Magazynowanie energii w praktyce
Magazynowanie energii staje się opłacalne przede wszystkim wtedy, gdy współpracuje z fotowoltaiką i pozwala zwiększyć samowystarczalność energetyczną budynku. Taka inwestycja zwraca się stosunkowo szybko, zwłaszcza jeśli użytkownik może skorzystać z dofinansowania. W zastosowaniach przemysłowych magazyn energii może być korzystny nawet bez współpracy z PV w sytuacjach dużych wahań zapotrzebowania lub potrzeby zapewnienia ciągłości zasilania.
Przy standardowym poborze energii elektrycznej z sieci, bez instalacji fotowoltaicznej, inwestycja w magazyn energii wciąż pozostaje rozwiązaniem bardziej technicznie ciekawym niż finansowo uzasadnionym.