W produkcji trzody chlewnej jednym z najważniejszych elementów decydujących o opłacalności jest żywienie. Wysokie ceny białkowych komponentów paszowych, zwłaszcza importowanej śruty sojowej, sprawiają, że producenci coraz częściej poszukują tańszych i lokalnych alternatyw. Jednym z surowców, który budzi duże zainteresowanie w ostatnich latach, są nasiona grochu (Pisum sativum L.).
Groch jest rośliną dobrze znaną w krajowym rolnictwie i może stanowić wartościowy komponent mieszanek paszowych dla świń. Odpowiednio wykorzystany pozwala ograniczyć udział importowanych pasz białkowych, a jednocześnie utrzymać dobre wyniki produkcyjne.
Dlaczego groch jest wartościową paszą?
Nasiona grochu zawierają około 20–25% białka roślinnego o korzystnym składzie aminokwasowym, szczególnie pod względem zawartości lizyny. Dzięki temu są często rozważane jako alternatywa dla poekstrakcyjnej śruty sojowej w żywieniu świń.
Oprócz wartości odżywczej groch dostarcza także wielu związków biologicznie czynnych. Zawiera m.in. flawonoidy i kwasy fenolowe, które wykazują właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne. W trakcie trawienia białek grochu powstają również bioaktywne peptydy mogące wspierać funkcjonowanie organizmu zwierząt.
Czy groch ma ograniczenia w żywieniu świń?
Podobnie jak inne rośliny strączkowe, groch zawiera pewne substancje antyżywieniowe, takie jak saponiny, taniny, fityniany czy inhibitory proteaz. W większych ilościach mogą one ograniczać strawność składników pokarmowych i wpływać na funkcjonowanie przewodu pokarmowego.
W nowoczesnych odmianach ich poziom jest jednak umiarkowany, dlatego przy odpowiednim udziale w mieszankach paszowych zwykle nie powodują istotnych problemów. Dodatkowo ich działanie można ograniczyć dzięki odpowiednim metodom przetwarzania surowca lub zastosowaniu enzymów paszowych.
Jak zwiększyć wartość pokarmową grochu?
W praktyce żywieniowej stosuje się różne metody poprawy wykorzystania grochu przez zwierzęta. Jedną z nich jest obróbka technologiczna, np. ekstruzja, która zmniejsza zawartość substancji antyżywieniowych i poprawia strawność składników pokarmowych.
Drugim rozwiązaniem jest stosowanie enzymów paszowych, takich jak ksylanazy, β-glukanazy czy fitazy. Enzymy pomagają rozkładać trudno strawne składniki paszy, dzięki czemu poprawia się wykorzystanie energii i białka przez organizm zwierząt.
Badania pokazują, że dodatek enzymów do diet zawierających groch może zwiększać strawność składników pokarmowych oraz poprawiać wyniki produkcyjne świń.
Groch w żywieniu tuczników i prosiąt
W przypadku tuczników groch może skutecznie zastępować część śruty sojowej bez pogorszenia przyrostów masy ciała czy jakości tuszy. W niektórych badaniach obserwowano również korzystny wpływ na skład tłuszczu mięsa i wartość dietetyczną wieprzowiny.
W żywieniu prosiąt należy jednak stosować go ostrożniej. Niedojrzały układ pokarmowy młodych zwierząt jest bardziej wrażliwy na obecność czynników antyżywieniowych, dlatego udział grochu w mieszankach dla najmłodszych zwierząt powinien być ograniczony lub poprzedzony odpowiednią obróbką.
Lokalna pasza białkowa przyszłości
Wyniki badań i doświadczenia praktyczne wskazują, że groch może być wartościowym krajowym źródłem białka w żywieniu świń. Odpowiednio zbilansowane mieszanki paszowe zawierające groch, śrutę rzepakową i zboża pozwalają utrzymać dobre wyniki produkcyjne oraz ograniczyć zależność od importowanej śruty sojowej.
Z punktu widzenia producentów oznacza to nie tylko niższe koszty żywienia, ale także bardziej zrównoważoną i niezależną produkcję trzody chlewnej.
Więcej na ten temat przeczytasz w magazynie Hodowca Trzody Chlewnej 1-2/2026
